Απαγορεύουμε τα social media στα παιδιά: Ποιος θα βάλει όρια στους γονείς;

Ας φανταστούμε μια πολύ συνηθισμένη σκηνή. Ένα παιδί κάθεται στο τραπέζι και κοιτάζει το κινητό του.

«Άφησέ το λίγο, όλη μέρα είσαι με αυτό», του λέει ο πατέρας.

Μόνο που, την ίδια στιγμή, εκείνος διαβάζει ένα μήνυμα στο δικό του κινητό. Η μητέρα απαντά στο WhatsApp.

Και έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, ζητάμε από τα παιδιά μας να κάνουν κάτι που πολλές φορές δεν μπορούμε να κάνουμε εμείς οι ίδιοι.

Η συζήτηση για τα social media και τα παιδιά έχει «φουντώσει» … δικαιολογημένα.

Σε διεθνές επίπεδο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με στοιχεία από 280.000 εφήβους σε 44 χώρες, κατέγραψε αύξηση της προβληματικής χρήσης social media από 7% το 2018 σε 11% το 2022.

Στην Ευρώπη, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καταγράφει ότι περισσότεροι από ένας στους δέκα εφήβους εμφανίζουν προβληματική χρήση των social media, ενώ πάνω από ένας στους τρεις βρίσκεται σχεδόν συνεχώς online.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έρευνα του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής, η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη. Το 13% των εφήβων 11–15 ετών εμφανίζει προβληματική χρήση, ποσοστό που στα κορίτσια φτάνει το 16%. Στους 16χρονους, τέσσερις στους δέκα περνούν ήδη τουλάχιστον τέσσερις ώρες την ημέρα στα social media τις καθημερινές.

Η χρήση των social media, άνω των τριών ωρών ημερησίως, έχει συσχετιστεί με περίπου διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων όπως άγχος και η κατάθλιψη.

Τα social media δεν είναι από μόνα τους «καλά» ή «κακά». Ρόλο παίζουν το περιεχόμενο, η ηλικία, ο τρόπος χρήσης, η διάρκεια και κυρίως το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί.

Και εδώ αρχιζουν τα δύσκολο.

Γιατί πρέπει να μιλήσουμε και για εμάς τους γονείς.

Οι επιστήμονες έχουν υιοθετήσει έναν όρο, το technoference. Δηλώνει τη στιγμή που μια συσκευή παρεμβάλλεται ανάμεσα σε δύο ανθρώπους.,

Το παιδί μας θέλει να μας πει κάτι και εμείς κοιτάζουμε ένα μήνυμα στο viber. Τρώμε μαζί του και το κινητό μας είναι δίπλα στο πιάτο μας. Μιλάμε μαζί του, αλλά απαντάμε παράλληλα σε ένα email.

Δεν το κάνουμε επειδή δεν το αγαπάμε ή δεν μας ενδιαφέρει. Το κάνουμε γιατί κι εμείς έχουμε μάθει να ζούμε με μια οθόνη συνεχώς μαζί μας.

Όμως το παιδί βλέπει και κυρίως μαθαίνει.

Το JAMA Pediatrics, ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά περιοδικά παιδιατρικής, στηριζόμενο σε 21 μελέτες και 14.900 συμμετέχοντες από 10 χώρες, συνέδεσε τη χρήση τεχνολογίας των γονέων παρουσία μικρών παιδιών με περισσότερο screen time των παιδιών και με σημαντικές αρνητικές μετρήσεις σε γνωστικούς, κοινωνικούς και συναισθηματικούς δείκτες.

Σε άλλη πρόσφατη μελέτη, όταν ο γονιός χρησιμοποιούσε τεχνολογία, η πιθανότητα να μη δει ή να μην ανταποκριθεί άμεσα σε μια ανάγκη επικοινωνίας του παιδιού του, ήταν σχεδόν έξι φορές μεγαλύτερη.

Αυτό ειναι που πρέπει να μας «ταρακουνήσει». Όχι γιατί πρέπει να μας γεμίσει ενοχές. Αλλά γιατί μας δηλώνει κάτι απλό.

Για το παιδί μας, η προσοχή μας αποτελεί ένδειξη αγάπης.

Η διεθνής πολιτική ήδη αλλάζει.

Η Ευρώπη έχει ήδη αρχίσει να βάζει όρια. Η Δανία κινείται προς ελάχιστη ηλικία 15 ετών για τα social media, η Νορβηγία προωθεί αντίστοιχη νομοθεσία, ενώ η Ισπανία συζητά όριο στα 16. Στην Ολλανδία, η επίσημη σύσταση προς τους γονείς είναι τα παιδιά να περιμένουν έως τα 15 πριν μπουν σε πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok.

Και η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον στο περιθώριο αυτής της συζήτησης. Αντίθετα, κινείται ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες που επιχειρούν να περάσουν από τη σύσταση στον πραγματικό περιορισμό: η νέα ρύθμιση προβλέπει όριο ηλικίας τα 15 έτη και εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Τα κράτη, λοιπόν, αρχίζουν να βάζουν όρια στα παιδιά.

Τα όρια είναι απαραίτητα. Αλλά δεν αρκούν.

• Κανένας νόμος δεν μπορεί να «βγάλει» το κινητό από το χέρι του πατέρα όταν το παιδί του προσπαθεί να του μιλήσει.
• Κανένα ψηφιακός μηχανισμός γονικού ελέγχου μπορεί να πει στη μητέρα «κοίταξε με τώρα, αυτό που σου λέω είναι για μένα σημαντικό».
• Και κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να δημιουργήσει μια σχέση που διακόπτεται από ειδοποιήσεις.

Μήπως λοιπόν, αντί να φτιάξουμε μόνο κανόνες για τα παιδιά, πρέπει να φτιάξουμε κανόνες για όλη την οικογένεια.

• Το κινητό έξω από το τραπέζι για όλους μας.
• Όταν κάποιος μας μιλά να τον κοιτάμε.
• Ελαχιστοποίηση επικοινωνίας μας με το παιδί μας, μέσω social media και εφαρμογών.
• Σημαντικός χρόνος κάθε μέρα χωρίς οθόνες.

Όχι σαν απαγορευση. Αλλά σαν υπενθύμιση ότι υπάρχει ακόμη κάτι πιο δυνατό από το επόμενο notification, το παιδί που βρίσκεται απέναντί μας.

Δεν χρειάζεται να κατηγορήσουμε τους γονείς.

• Ζούμε όλοι μέσα στο ίδιο περιβάλλον υπερπληροφόρησης, σκόπιμης ή άσκοπης … αυτό στη αξιολόγηση του καθενός μας.
• Συμπεριφερόμαστε κάτω από τις ίδιες συνθήκες και πρότυπα, ακόμα και εάν δεν συμφωνούμε.
• Οι ίδιες πλατφόρμες που διεκδικούν το μυαλό των παιδιών διεκδικούν και το δικό μας.

Χρειάζεται όμως να γίνουμε λίγο πιο συνειδητοί.

Γιατί τα παιδιά δεν κάνουν συνήθως αυτό που τους λέμε. Κάνουν αυτό που μας βλέπουν να κάνουμε.

Γι’ αυτό, πριν πούμε ξανά «άσε επιτέλους αυτό το κινητό», ίσως αξίζει να κοιτάξουμε πρώτα το δικό μας χέρι και να θυμηθούμε κάτι ακόμη.

Όταν ένα παιδί σηκώσει τα μάτια από την οθόνη, πρέπει να βρει απέναντί του τα δικά μας μάτια.

Ίσως αυτό να είναι τελικά το σημαντικότερο από όλα.

Πηγές

1. World Health Organization Regional Office for Europe. HBSC International Report 2021/2022. 2024.
2. Φωτίου Α., Καναβού Ε., Σταύρου Μ., Κοκκέβη Α. ΕΠΙΨΥ / HBSC-WHO. «Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ηλεκτρονικά παιχνίδια στους εφήβους στην Ελλάδα». 2024.
3. American Psychological Association. Health Advisory on Social Media Use in Adolescence. 2023.
4. Toledo-Vargas M., Chong K.H., Maddren C.I., et al. “Parental Technology Use in a Child’s Presence and Health and Development in the Early Years: A Systematic Review and Meta-Analysis.” JAMA Pediatrics. 2025.
5. Keskin G., McArthur B.A., Marsh A., et al. “Missed Child Communication Cues During Parent Technology Use and Child Language Development.” JAMA Pediatrics. 2026.
6. Canadian Paediatric Society. Digital Media: Promoting Healthy Screen Use in School-Aged Children and Adolescents.
7. Denmark: Danish Government / Ministry of Digitalisation — minimum age of 15 for social media, with implementation planned from 2027.
8. Government of Norway - legislative initiative for a minimum age of around 15-16, with age verification by platforms.
9. La Moncloa / Government of Spain - proposed minimum age of 16 for access to social media.
10. Government of the Netherlands / Rijksoverheid - official recommendation for parents to wait until age 15 before allowing social media use.
11. Greek Government - proposed minimum age of 15, with implementation planned from 1 January 2027.
12. European Parliamentary Research Service - comparative overview of European approaches to minimum age limits for social media.