Ποδόσφαιρο γυναικών: Η... ντρίμπλα της PFA, η κατάψυξη ωαρίων και η WADA
«Θέλω να κάνω οικογένεια αλλά θα μπορέσω να επιστρέψω; Θα μπορέσω να παίξω ξανά μπάλα; Πού μπορώ να ρωτήσω;». Ερωτήματα που τριγυρνούν στο μυαλό πολλών αθλητριών, μια κρυφή σκέψη που έρχεται να συνδυάσει την επιθυμία για μητρότητα με την αγάπη για το ποδόσφαιρο. Για πολλές δεκαετίες, η απόφαση μιας αθλήτριας να κάνει παιδί μεταφραζόταν σε ένα μεγάλο ρίσκο και κατά πάσα πιθανότητα στο τέλος της αθλητικής της καριέρας.
Το ημερολόγιο δείχνει, πλέον, 2026 και το ποδόσφαιρο γυναικών αρνείται πεισματικά να κρυφτεί στο σκοτάδι και διεκδικεί. Λίγες ημέρες νωρίτερα, ένα στατιστικό από τα γήπεδα του NWSL ήρθε να εντυπωσιάσει και να επιβεβαιώσει ότι οι γυναίκες ποδοσφαιρίστριες αποτελούν ορθώς αντικείμενο έρευνας και γίνονται βήματα που μπορούν να τις βοηθήσουν να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους και, κυρίως, να τις επιτρέψουν να συνδυάσουν τη μητρότητα με τη στρογγυλή θεά. Στο εθνικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου γυναικών των ΗΠΑ την τρέχουσα αγωνιστική περίοδο αγωνίζονται 28 (!) αθλήτριες που είναι και μητέρες. Πώς; Η επιστημονική κοινότητα φρόντισε να μελετήσει και να προσφέρει τα απαραίτητα εφόδια στις ποδοσφαιρίστριες που γεννούν, να επιστρέψουν.
Η... ντρίμπλα της PFA που έδωσε λύση
Η PFA στην Αγγλία έρχεται να πυροδοτήσει μια νέα «επανάσταση» καθώς έστρεψε την προσοχή όχι στο τι συμβαίνει μετά τον τοκετό αλλά στο δικαίωμα της γυναίκας ποδοσφαιρίστριας να προστατεύσει τη γονιμότητα της. Η συνεργασία αυτή αποτελεί πρώτη του είδους της για αθλητικό οργανισμό στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου για τα ευρωπαϊκά δεδομένα και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη καθώς σύμφωνα με την έρευνα που έκανε η FiFPro το 2017, μόνο το 2% των παικτριών ήταν μητέρες ενώ το 47% δήλωνε ότι θα σταματούσε νωρίτερα την καριέρα του για να κάνει οικογένεια.
Η ένωση επαγγελματικών ποδοσφαιριστών/τριων του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία αριθμεί 5000 εν ενεργεία και 50.000 πρώην αθλητές ήρθε σε συμφωνία με την Care Fertility και προσφέρει γνώση και προετοιμασία για τους αθλητές/τριες. Συγκεκριμένα, η συνεργασία εστιάζει στην ενημέρωση των αθλητών και των αθλητριών για θέματα αναπαραγωγής. Μέσα από διαδικτυακά σεμινάρια, δια ζώσης εκδηλώσεις και ενός ψηφιακού κόμβου παρέχονται έγκυρες πληροφορίες σε όποιον/α το επιθυμεί ενώ υπάρχει και απευθείας παραπομπή των παικτών/τριών σε εξειδικευμένες κλινικές.
Ποιους αφορά; Η συνεργασία απευθύνεται τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες ποδοσφαιριστές που αγωνίζονται στις μεγάλες κατηγορίες της Αγγλίας, δηλαδή τη Women's Super League, τη Women's Super League 2, την Premier League και την English Football League. Οι παίκτες/τριες αποκτούν πρόβαση σε ένα ολοκληρωμένο πακέτο υπηρεσιών, το οποίο περιλαμβάνει εκπαίδευση γονιμότητας που καθοδηγείται από εξειδικευμένους κλινικούς γιατρούς, ιατρικές αξιολογήσεις και τεστ γονιμότητας, μέτρα διατήρησης της γονιμότητας (με βασικότερη την κατάψυξη ωαρίων), τις θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης και υποστήριξη σε θέματα οικογενειακού προγραμματισμού. Η Φερν Γουίλαν εξέφρασε την ικανοποίηση της για τη συνεργασία αυτή καθώς όπως τόνισε σε συνέντευξη της «αφαιρέσει ένα τεράστιο βάρος από τους ώμους τους καθώς δε χρειάζεται, πλέον, να ψάχνουμε στα τυφλά ή να κινούμαστε μέσα στη μυστικότητα και την απομόνωση για να βρούμε λύσεις και να γίνουμε γονείς».
Η κατάψυξη ωαρίων, το... stop στην προπόνηση και η WADA
Η εξέλιξη της επιστήμης και η βελτίωση των υποδομών επιτρέπουν τις γυναίκες αθλήτριες να επεκτείνουν την καριέρα τους, κάτι που σημαίνει ότι οι πιθανότητες να συμπίπτουν τα χρόνια της αγωνιστικής τους ακμής με εκείνα της αναπαραγωγικής τους ακμής είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Όπως υποστήριξε η επιστημονική διευθύντρια της Care Fertility, Άλισον Κάμπελ, σε αντίθεση με τους άνδρες που λειτουργούν ως «εργοστάσια παραγωγής σπέρματος», οι γυναίκες γεννιούνται με συγκεκριμένο αριθμό ωαρίων. Όταν μια αθλήτρια αποφασίσει ότι είναι έτοιμη για οικογένεια, το οποίο τις περισσότερες φορές συμβαίνει συχνά μετά το τέλος της καριέρας της, η κορύφωση της γονιμότητάς της έχει συνήθως ήδη περάσει.
Τι προτείνουν; Οι γιατροί παρέχουν στις γυναίκες τη δυνατότητα, αν το θελήσουν, να καταψύξουν τα ωάρια τους, μια θεραπεία που έχει κερδίσει μεγάλη απήχηση και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς επιτρέπει στις αθλήτριες να βάλουν τη γονιμότητα τους «στον πάγο».
Τι γίνεται, όμως, με την προπόνηση; Οι αθλήτριες μπορούν να προπονούνται και να αγωνίζονται κατά τη διάρκεια της θεραπείας αυτής; Και κάπου εδώ δημιουργείται ένα πρόβλημα καθώς παρατηρείται τεράστια ασυμφωνία στις οδηγίες των γιατρών. Υπάρχουν εκείνοι που συνιστούν στις αθλήτριες να σταματήσουν εντελώς την άσκηση ή να την περιορίσουν σε ένα απλό περπάτημα για μια με δυο εβδομάδες πριν και μετά την ωοληψία αλλά και κάποιοι που προτείνουν τη μείωση της δραστηριότητας για μια με δυο ημέρες μόνο. Η διακοπή της προπόνησης, ακόμη, και για μικρό χρονικό διάστημα μπορεί να έχει συνέπειες, όμως, στην ψυχική υγεία των αθλητριών καθώς, όπως υποστηρίζει η έρευνα της Μάρτζι Ντάβενπορτ «η απότομη διακοπή της προπόνησης έχει «βαθιές επιπτώσεις» στην ψυχική υγεία των αθλητριών, καθώς τους αφαιρείται η αθλητική τους ταυτότητα και μια βασική διέξοδος από το στρες, σε μια περίοδο που οι ορμόνες τους ήδη αλλάζουν λόγω της θεραπείας». Ένα θέμα που χρήζει περισσότερης έρευνας.
Υπάρχει κίνδυνος ντόπινγκ; Στη διαδικασία χρησιμοποιούνται φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την πρόκληση παραγωγής ωαρίων για κατάψυξη ή εξωσωματική γονιμοποίηση, όπως η κλομιφαίνη και η λετροζόλη. Οι ουσίες αυτές είναι απαγορευμένες, όμως, από την WADA. Οι αθλήτριες θα πρέπει να ενημερώσουν τον παγκόσμιο οργανισμό αντιντόπινγκ και τον γιατρό της ομάδας για το οποιοδήποτε φάρμακο ή διαδικασία ακολουθούν ώστε να μπορέσουν να εξασφαλίσουν την εξαίρεση λόγω θεραπευτικής χρήσης και να αποφύγουν μια πιθανή τιμωρία λόγω παραβίασης των κανόνων αντιντόπινγκ. Το μόνο «εμπόδιο» θα είναι να ξεπεραστεί και ο φόβος των γυναικών να μιλήσουν για αυτό το θέμα ανοιχτά.
