NWSL: Οι 28 μητέρες στο χορτάρι, το «τέταρτο τρίμηνο» και... ένα χρυσόψαρο
Έβαλε τη φανέλα, στάθηκε στην πλαϊνή γραμμή του Audi Field, πήρε μια βαθιά ανάσα και πέρασε ως αλλαγή. Τα πρώτα της βήματα ήταν κάπως νευρικά, είχε να πατήσει στο χορτάρι ένα χρόνο καθώς ο ερχομός του παιδιού της είχε θέσει τα πάντα σε δεύτερη μοίρα. Όμως, τα είχε καταφέρει, δούλεψε ακούραστα και πλέον, η επιθετικός των ΗΠΑ και των Πόρτλαντ Θορνς, Σοφία Γουίλσον, μπροστά στα μάτια 19.215 οπαδών αγωνίστηκε ξανά για πρώτη φορά μετά τη γέννηση του παιδιού της.
«Ήξερα από τη στιγμή που έμεινα έγκυος ότι θα έπρεπε να ήμουν πολύ υπομονετική με τον εαυτό μου σε όλη τη διαδικασία. Η επιστροφή σε υψηλό επίπεδο δεν είναι μια ευθεία διαδρομή και σίγουρα δε θα συνέβαινε με το κούνημα των δαχτύλων μου. Έπρεπε να γίνουν πολλά που ο κόσμος δεν είδε και είναι ακόμη περισσότερη δουλειά που γίνεται τώρα» δήλωσε μετά το τέλος του παιχνιδιού ενώ πρόσθεσε: «Για μένα, έχει να κάνει με το να δείχνω κατανόηση στον εαυτό μου και να μπαίνω σε αυτό με την προοπτική του κοίτα τι έχει κάνει το σώμα μου για μένα και τι συνεχίζει να κάνει ακόμα και να ξέρω ότι είναι πολύ εφικτό να είσαι σπουδαία και στα δύο πράγματα, να είσαι μια υπέροχη μαμά και να είσαι μια σπουδαία αθλήτρια».
Η 25χρονη έτρεχε μέσα στο γήπεδο, σα να μην είχε περάσει αυτός ο ένας χρόνος από τότε που αγωνίστηκε για τελευταία φορά. Ήξερε ότι εκτός από καλή μαμά, ήθελε να συνεχίσει να ακολουθεί το όνειρο της και εφόσον, υπάρχουν οι προϋποθέσεις δεν υπήρχε και λόγος να μην το κάνει. Εξάλλου, και λίγο νωρίτερα στις 16 Μαϊου, μια άλλη παίκτρια η 28χρονη, Μάλορι Σουάνσον, είχε επιστρέψει στους Σικάγο Σταρς και σκόραρε στο δεύτερο παιχνίδι της. Οι πόροι είναι, πλέον, διαθέσιμοι στο NWSL και στην εθνική ομάδα των ΗΠΑ για τις γυναίκες που επιλέγουν εκτός από τον αθλητισμό και το μονοπάτι της μητρότητας και οι παίκτριες τους αξιοποιούν πλήρως.
Η Σοφία Γουίλσον ανήκει σε μια γενιά παικτριών που έχουν αρχίσει τις οικογένειες τους κατά τη διάρκεια της καριέρας τους και μάλιστα, όταν αυτή βρίσκεται στα ύψη, αλλά αυτό δεν αποτελεί εμπόδιο καθώς όλοι αντιλαμβάνονται ότι η εγκυμοσύνη δεν σημαίνει και το τέλος ή την παύση της καριέρας μιας αθλήτριας αλλά ένα ακόμη κεφάλαιο, ιδιαίτερα όμορφο, στο βιβλίο της ζωής της. Μια αλλαγή σκέψης, η οποία βοήθησε στην αύξηση της αποδοχής των μητέρων στον εργασιακό χώρο, στη μεγαλύτερη ορατότητα των αθλητριών που θέλουν να επιστρέψουν στο υψηλό επίπεδο του αθλητισμού και σε βελτιώσεις στις υποδομές και στους πόρους που χρειάζονται οι γυναίκες που επιθυμούν να συνδυάσουν μητρότητα και αθλητισμό.
Μάλιστα, όπως είχε τονίσει σε συνέντευξη της στους New York Times, η Έμιλυ Κράους, γιατρός αθλητικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ που εργάζεται με τη συμμαχία ανθρώπινης απόδοσης Wu Tsai, είναι ένα αίσθημα προστασίας και υποστήριξης που παρέχεται στις παίκτριες, το οποίο παλαιότερα δεν ήταν εύκολο να συναντήσεις. «Δεν πρόκειται να μείνεις μόνη σου σε ένα απομονωμένο νησί με το μωρό σου να θηλάζει, προσπαθώντας να καταλάβεις πώς να κάνεις μια προπόνηση ή να δυναμώσεις και νιώθοντας αυτή την πίεση να επιστρέψεις. Οι γυναίκες νιώθουν ότι τώρα υπάρχει βοήθεια».
Τα δεδομένα αυτά έχουν δημιουργήσει ένα στατιστικό που αποτελεί σταθμό για τον γυναικείο αθλητισμό καθώς στο εθνικό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου γυναικών των ΗΠΑ (NWSL) την τρέχουσα αγωνιστική περίοδο αγωνίζονται 28 (!) αθλήτριες που είναι και μητέρες.
Το τέταρτο τρίμηνο και η σύγκριση
«Σε έναν τέλειο, ιδανικό κόσμο, θα σκεφτόμασταν την υγεία μας κατά την εγκυμοσύνη και την περίοδο μετά τον τοκετό, ακόμη και πριν μείνουμε έγκυες», υποστηρίζει η Μάρτζι Ντάβενπορτ, διευθύντρια του προγράμματος για την υγεία στην εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό στο Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα, σε συνέντευξη της στους New York Times. Η προετοιμασία των γυναικών για την επιστροφή στην ενεργό δράση μετά τη γέννηση του παιδιού τους, είναι μια διαδικασία που πρέπει να αρχίζει αρκετά νωρίτερα καθώς το διάστημα που ακολουθεί τη γέννα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Εκείνη την περίοδο αρκετές αθλήτριες υψηλού επιπέδου έμειναν ξανά έγκυες και δεν επέστρεψαν στον αθλητισμό ή επέστρεψαν ακόμη πιο δυνατές όπως η Άλισον Φέλιξ, η Σέλι Αν Φρέιζερ Πράις και η Σερένα Ουίλιαμς.
Παράλληλα, ένας ακόμη λόγος που πρέπει να προσεχθεί το διάστημα μετά την εγκυμοσύνη είναι ότι η περίοδος αυτή κρύβει και μια παγίδα καθώς εγείρει συγκρίσεις και μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που οι γυναίκες σκέφτονται και ενεργούν αφού καλούνται να παρακολουθήσουν χρονοδιαγράμματα άλλων αθλητριών και μπαίνουν ασυνείδητα σε μια ψυχοφθόρα διαδικασία σύγκρισης. Για χρόνια οι αθλήτριες έπρεπε να ακολουθούν ένα πρόγραμμα έξι ή 12 εβδομάδων για να επανέλθουν στο γήπεδο μετά από ένα τέτοιο γεγονός αλλά δεν είχαν περαιτέρω γνώσεις για να κάνουν αυτό το comeback με σωστό τρόπο. Μάλιστα, όπως εκμηστηρεύονται, αρκετές αθλήτριες θα ήθελαν κάποιος να τους εξηγήσει πόσο σημαντικό είναι να ακολουθούν το δικό τους ρυθμό τους πρώτους μήνες και να δίνουν χρόνο στους ιστούς τους να επουλωθούν και σταδιακά να χτίσουν τη φυσική τους κατάσταση.
Ωστόσο, η έρευνα έχει προχωρήσει και η νέα γενιά ερευνητών προτρέπουν τις ομοσπονδίες και τους συλλόγους να υιοθετήσουν ευέλικτα και πιο ανθρώπινα πλαίσια αποκατάστασης με στόχο την σταδιακή επανένταξη της αθλήτριας με βάση τις δικές της ανάγκες. Παράγοντες όπως ο ύπνος, η αποκατάσταση και η αναπλήρωση ενέργειας θα πρέπει να μετριούνται και να εξισορροπούνται προσεκτικά. Η αλλαγή κατεύθυνσης σε αυτόν τον τομέα γίνεται ορατή καθώς το 2024 η FIFPro κυκλοφόρησε έναν οδηγό 48 σελίδων για την επιστροφή των γυναικών στο παιχνίδι μετά τον τοκετό, όπου περιέγραφε ένα πλαίσιο σχεδιασμένο ειδικά για ποδοσφαιρίστριες, το οποίο στοχεύει στην αποκατάσταση ανάλογα με τις ανάγκες κάθε γυναίκας. Παράλληλα, επιστημονικά εργαλεία, όπως το «Pregnancy and Postpartum Playbook» και το «Stepping into Play», που δημιούργησαν η Ντάβενπορτ με τη FIFA και κυκλοφόρησαν τον Ιανουάριο του 2026 και αλλάζουν ριζικά τον τρόπο που ο αθλητισμός αντιμετωπίζει τις αθλήτριες που γίνονται και μητέρες.
Διπλάσιος κίνδυνος τραυματισμού αν μειωθεί η άσκηση
Η πίεση για άμεση επιστροφή είναι δεδομένο ότι μπορεί να «μπλοκάρει» το μυαλό των παικτριών αλλά οι έρευνες έδειξαν ότι το αντίδοτο για την πιο ομαλή μετάβαση είναι οι γυναίκες αθλήτριες να παραμένουν δραστήριες σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Με αυτόν τον τρόπο διατηρούν τα επίπεδα της φυσικής τους κατάστασης, τα θετικά συναισθήματα και μπορούν σχετικά πιο άμεσα να επιστρέψουν.
Μάλιστα, τα δεδομένα της έρευνας της Ντάβενπορτ μπορούν να λειτουργήσουν ως καμπανάκι για τους συλλόγους και τους προπονητές καθώς υποστηρίζουν ότι τα άτομα που μείωσαν κατά 50% ή περισσότερο τη φυσική τους δραστηριότητα από την περίοδο πριν από τη σύλληψη έως το πρώτο ή το δεύτερο τρίμηνο, είχαν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο τραυματισμού μετά τον τοκετό. Αντίθετα, η άσκηση οδήγησε σε μείωση κατά 40% του κινδύνου εμφάνισης μεγάλων «επιπλοκών» της εγκυμοσύνης. «Γνωρίζουμε ότι πολλές αθλήτριες χάνουν τη θέση τους ή αποκλείονται από τις προπονήσεις λόγω μιας υπερβολικής και λανθασμένης επιφυλακτικότητας», επισημαίνει η ερευνήτρια ενώ προσθέτει ότι: «αυτό είναι προβληματικό καθώς οι αθλήτριες χάνουν τη φυσική τους κατάσταση».
Η σταδιακή αύξηση είναι μια φράση-κλειδί και το νέο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου ενθαρρύνει τις αθλήτριες να προσπαθήσουν να φτάσουν αρχικά τα 120 λεπτά είτε μέτριας είτε έντονης άσκησης σύμφωνα με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του σώματος τους και στη συνέχεια να προχωρήσουν στην ομαλή επιστροφή τους στην ενεργό δράση.
Ο θηλασμός που... δεν τραυματίζει και η ακράτεια ούρων
Ωστόσο, η επιστροφή στα γήπεδα δεν είναι θέμα ωρών προπόνησης αλλά απαιτεί και ένα σύστημα ιατρικού ελέγχου, το οποίο θα επιτρέπει στους γιατρούς να ελέγξουν μια σειρά από παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν μια παίκτρια όπως η επιλόχεια κατάθλιψη, το άγχος και ο φόβος του εύκολου τραυματισμού. Ένας φόβος που τροφοδοτείται από το έλλειμμα γνώσης που υπάρχει μεταξύ των αθλητριών και τις λανθασμένες φήμες που σχετίζονται με τις διάφορες φάσεις πριν, κατά και μετά την εγκυμοσύνη.
Για παράδειγμα, λέγεται ότι ο θηλασμός μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο τραυματισμών στα οστά και να προκαλέσει κατάγματα κόπωσης. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι η διαδικασία αυτή δεν αυξάνει ούτε τον κίνδυνο για τραυματισμό ούτε για οστεοπόρωση ενώ μια νέα έρευνα που ανακοινώθηκε από την Wu Tsai Alliance υποστηρίζει ότι καθώς οι αθλήτριες επιστρέφουν στα γήπεδα, τα σώματα επουλώνονται και οι ορμόνες επανέρχονται στα προ εγκυμοσύνης επίπεδα.
Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν την ιδιαίτερη σημασία της ένταξης ενός εξειδικευμένου φυσικοθεραπευτή πυελικού εδάφους στο πρόγραμμα αποκατάστασης κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό καθώς τα δεδομένα δείχνουν ότι οι αθλήτριες που βρίσκονται στο στάδιο της εγκυμοσύνης και της λοχείας βρίσκονται αντιμέτωπες με τον υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ακράτειας ούρων. Συγκεκριμένα, οι έρευνες δείχνουν ότι μεταξύ 60% και 70% των ποδοσφαιριστριών βιώνουν έστω και κάποιας μορφής ακράτεια ούρων κατά τη διάρκεια των αγώνων, ποσοστό που παραμένει σταθερό και σε άλλα αθλήματα, όπως το ράγκμπι και η ενόργανη γυμναστική. Η ενδυνάμωση του πυελικού εδάφους μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, όπως και η σωστή διατροφή, η ενυδάτωση και ο ύπνος.
Η νοοτροπία «χρυσόψαρο»
Η εγκυμοσύνη και η γέννηση ενός παιδιού μπορούν να επηρεάσουν και με θετικό τρόπο την ψυχολογία της γυναίκας και να αλλάξουν εντελώς τον τρόπου που αντιμετώπιζε το καθετί. Οι γυναίκες νιώθουν πιο παρούσες στη ζωή τους, μαθαίνουν να δίνουν σημασία και να επικεντρώνονται στα θετικά της κάθε ημέρας, να ξεχνούν ένα λάθος ή μια κακή στιγμή και να κρατούν όσα πραγματικά χρειάζονται και έχουν σημασία. «Νιώθω ότι η οπτική μου για τη ζωή γενικότερα έχει αλλάξει πολύ με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Νιώθω πιο γειωμένη. Νιώθω πιο παρούσα. Και νομίζω ότι κάπως έτσι βλέπω και το παιχνίδι πλέον. Προσπαθώ να το προσεγγίσω, περισσότερο από ποτέ με τη «νοοτροπία του χρυσόψαρου» και να είμαι παρούσα σε όποια προπόνηση, σε όποιο παιχνίδι κι αν βρίσκομαι, και μετά να πηγαίνω στο επόμενο. Να κρατάω όσα χρειάζομαι και όσα θέλω για να μάθω, αλλά να αφήνω τα υπόλοιπα πίσω μου» είχε τονίσει η Γουίλσον πριν από την επιστροφή της στην Εθνική ομάδα των ΗΠΑ και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι το να είσαι μαμά σε μαθαίνει να το κάνεις αυτό, επειδή η ζωή κυλάει πολύ γρήγορα. Πιστεύω ότι ασκούμε υπερβολική πίεση σε πράγματα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε, και νιώθω ότι έμαθα απλώς να εστιάζω σε όσα μπορώ να ελέγξω και να απολαμβάνω την κάθε στιγμή όπως έρχεται».
