Ιδιωτικό χρέος: Οι 6+1 αλλαγές που φέρνει το πολυνομοσχέδιο για 2 εκατομμύρια οφειλέτες
Σε τροχιά άμεσης υλοποίησης τίθεται ένα διευρυμένο πλέγμα παρεμβάσεων για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, μετά την ψήφιση του σχετικού πολυνομοσχεδίου από τη Βουλή, με τις ρυθμίσεις του Υπουργείου Οικονομικών να φέρνουν - μεταξύ άλλων - καθοριστικές αλλαγές στις δικαστικές ρυθμίσεις των «κόκκινων δανείων» και αύξηση των ορίων προστασίας έναντι κατασχέσεων.
Επί της ουσίας οι παρεμβάσεις αυτές επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα περισσότερων από 2 εκατομμυρίων νοικοκυριών με ενεργές ρυθμίσεις του «νόμου Κατσέλη», δανειολήπτες που συσσώρευσαν βάρη κατά την περίοδο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, καθώς και οφειλέτες με χρέη έως 10.000 ευρώ προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία.
«Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Μετριέται σε ανασφάλεια, σε καθυστερημένες αποφάσεις ζωής, σε ανθρώπους που νιώθουν ότι το παρελθόν εξακολουθεί να καθορίζει το μέλλον τους. Η δική μας δουλειά είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, με λύσεις που δημιουργούν πραγματικές δεύτερες ευκαιρίες», ανέφερε χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Οι βασικοί πυλώνες των νέων μέτρων
- Επανυπολογισμός τόκων στη μηνιαία δόση και αναδρομική διαγραφή χρέους: Με το άρθρο 126, αποσαφηνίζεται ότι ο τόκος στις απαιτήσεις που ρυθμίζονται δικαστικά θα υπολογίζεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο για περίοδο 30 ημερών, και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου υπολοίπου, οδηγώντας σε σχεδόν πλήρη εκμηδένιση των τόκων.
Μάλιστα, το μέτρο εφαρμόζεται και αναδρομικά για περισσότερα από 100.000 φυσικά πρόσωπα με ενεργές ρυθμίσεις, καθώς τράπεζες και servicers θα υπολογίσουν τους επιπλέον τόκους που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα έτη και το ποσό αυτό θα αφαιρεθεί από τις τελευταίες δόσεις του δανείου, επιτρέποντας στους οφειλέτες να εξοφλήσουν το χρέος τους πολύ νωρίτερα. Παράλληλα για τις ρυθμίσεις που έχουν ήδη ολοκληρωθεί ή εκπέσει, τυχόν επιπλέον ποσά δεν αναζητούνται. - «Κλείδωμα» τόκου για εξωδικαστικές και διοικητικές ρυθμίσεις: Η καθορισμένη μηνιαία δόση λογίζεται πλέον αυστηρά ως τοκοχρεολυτική επί του συνολικού ρυθμιζόμενου ποσού, ενώ θα απαγορεύεται οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση ή επανυπολογισμός πέραν των εγκεκριμένων όρων. Η διάταξη ισχύει αναδρομικά από την 1η Απριλίου 2019 και αφορά πάνω από 60.000 οφειλέτες με χρέη άνω των 19 δισ. ευρώ.
- Έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για χρέη προς το Δημόσιο: Βάσει του νομοσχεδίου θεσπίζεται νέα έκτακτη ρύθμιση για «παλαιές» οφειλές (προ του 2024) προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία (ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ), που αφορά περισσότερους από 1 εκατομμύριο φορολογουμένους με χρέη άνω των 500 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι οι οφειλές αυτές δεν ήταν ενταγμένες σε ενεργή ρύθμιση την 21η Απριλίου 2026.
Έτσι, θα λειτουργήσουν παράλληλα δύο ηλεκτρονικές πλατφόρμες για 6 μήνες, με την πρώτη δόση για χρέη στην εφορία να καταβάλλεται εντός 3 ημερών από την αίτηση. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται έως τις 31 Δεκεμβρίου , ενώ απαραίτητη προϋπόθεση είναι η τακτοποίηση των τρεχουσών οφειλών που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. - Αύξηση του ακατάσχετου ορίου στα 1.600 ευρώ: Έπειτα από μία δεκαετία, το μηνιαίο ακατάσχετο όριο για χρέη προς το Δημόσιο αυξάνεται από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ, «απελευθερώνοντας» ουσιαστικά έως και 350 ευρώ τον μήνα (4.200 ευρώ ετησίως) για 1,7 εκατομμύρια πολίτες με ενεργές κατασχέσεις.
Παράλληλα, για χρέη προς ιδιώτες και τράπεζες, το ακατάσχετο όριο ατομικών λογαριασμών διαμορφώνεται επίσης στα 1.600 ευρώ (από 1.500 ευρώ), ενώ για τους κοινούς λογαριασμούς αυξάνεται από τα 2.000 στα 2.200 ευρώ, ενισχύοντας το διαθέσιμο εισόδημα των δικαιούχων. - Άρση κατάσχεσης λογαριασμών με προκαταβολή 25%: Η νέα, μόνιμη δυνατότητα οδηγεί σε πλήρη άρση των επιβεβλημένων κατασχέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς για χρέη προς την Εφορία, με τον οφειλέτη να ανακτά τον έλεγχο των λογαριασμών του, αφού εξοφλήσει τουλάχιστον το 25% του συνολικού χρέους για το οποίο λήφθηκαν τα αναγκαστικά μέτρα.
Η δυνατότητα αυτή θα ενεργοποιηθεί εντός του καλοκαιριού και παρέχεται εφάπαξ («μιας χρήσης») σε κάθε οφειλέτη. - Εξωδικαστικός μηχανισμός για μικροοφειλές από 5.000 ευρώ: Η βάση των δικαιούχων του εξωδικαστικού μηχανισμού θα διευρυνθεί, καθώς το ελάχιστο όριο οφειλής για ένταξη μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ. Οι μικροοφειλέτες μπορούν πλέον να ρυθμίσουν τα χρέη τους σε έως 240 δόσεις προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις προς χρηματοδοτικούς φορείς (με ελάχιστη μηνιαία καταβολή τα 50 ευρώ).
- Θεσμική προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού: Από τον προσεχή Σεπτέμβριο, θεσπίζεται για πρώτη φορά η δυνατότητα «διαχωρισμού» της κύριας κατοικίας κατά τη διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού. Ο οφειλέτης θα μπορεί να εξαιρεί το σπίτι του από τη ρευστοποίηση, επιλέγοντας να διαθέσει κάποιο άλλο περιουσιακό στοιχείο. Η επιλογή αυτή θα ξεκλειδώνει ευνοϊκότερες ρυθμίσεις, μεγαλύτερο «κούρεμα» της οφειλής και χαμηλότερες δόσεις, μετατρέποντας τον εξωδικαστικό σε βασικό εργαλείο προστασίας της κύριας κατοικίας.
