Τουρκικά παζάρια για S-400 και F-35: Ο παράγοντας ΗΑΕ και τα εγχώρια πυρά

Σε γρίφο για γερούς λύτες φαίνεται πως εξελίσσεται η στρατηγική επιλογή της Άγκυρας να επενδύσει στο ρωσικό αντιπυραυλικό σύστημα S-400, ζητώντας ταυτόχρονα την αγορά F-35. 

Στο εσωτερικό της Τουρκίας η συζήτηση για το υψηλό τίμημα αυτής της απόφασης φαίνεται πως έχει δημιουργήσει αρκετά προβλήματα στον Τούρκο πρόεδρο, με την τουρκική κυβέρνησηστο διπλωματικό παρασκήνιο αναζητείται μια νομική και γεωπολιτική διέξοδος που θα μπορούσε να ξεκλειδώσει την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35.

Από το «τετελεσμένο γεγονός» στην αναζήτηση αγοραστή

Το τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο Sözcü TV επανέφερε πρόσφατα στο προσκήνιο το ιστορικό των ανυποχώρητων δηλώσεων της τουρκικής ηγεσίας κατά την περίοδο 2019–2020, με την Άγκυρα να διατείνεται ότι η συμφωνία με τη Μόσχα αποτελούσε τετελεσμένο γεγονός και ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, ξεκαθαρίζοντας προς την Ουάσιγκτον πως δεν επρόκειτο να υποκύψει σε διεθνείς πιέσεις, ακόμη και μετά τις δοκιμές του συστήματος στη Σινώπη.

Ωστόσο, η πραγματικότητα των κυρώσεων CAATSA και ο αποκλεισμός από το πρόγραμμα των F-35 φαίνεται πως δημιουργούν νέες πιέσεις στον Τούρκο πρόεδρο, καθώς σύμφωνα με αναλύσεις του Ιδρύματος για την Υπεράσπιση των Δημοκρατικών (FDD) να αναφέρεται στην εναλλακτική λύση που εξετάζει η Άγκυρα, η οποία θα έχει έναν και μόνο οφελημένο: την Τουρκία.

Το «στρατηγικό λάθος» και η απώλεια της υπεροχής

Την ίδια στιγμή, Τούρκοι αναλυτές ασκούν δριμεία κριτική για τις επιπτώσεις αυτής της πολιτικής στην αμυντική ισορροπία της περιοχής, με τον ε.α. αντιστράτηγο Ναΐμ Μπαμπουρόγλου να χαρακτηρίζει στο Sözcü TV την αγορά των S-400 «στρατηγικό σφάλμα», εξηγώντας ότι στέρησε από την Τουρκία την ευκαιρία να αποκτήσει 100 μαχητικά F-35. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν δεν είχε μεσολαβήσει η ρωσική αγορά, η Τουρκία θα διέθετε σήμερα ποσοτική και ποιοτική αεροπορική υπεροχή έναντι της Ελλάδας και του Ισραήλ.  Επιπλέον, ο Μπαμπουρόγλου εκτιμά ότι χάθηκαν τεράστια οικονομικά και τεχνολογικά οφέλη, όπως:

• Απώλεια εγχώριας παραγωγής: Η τουρκική βιομηχανία συμμετείχε στην κατασκευή περίπου 1.000 εξαρτημάτων του αεροσκάφους.
• Οικονομικό πλήγμα: Οι ειδικοί υπολογίζουν τη ζημιά για την τουρκική οικονομία μεταξύ 15 και 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Στο μεταξύ, η εφημερίδα Milliyet αποκαλύπτει μια προσωρινή αναδίπλωση στα εξοπλιστικά προγράμματα, καθώς η Άγκυρα σχεδιάζει να προμηθευτεί 48 αμερικανικούς κινητήρες για την πρώτη παρτίδα 20 εγχώριων μαχητικών KAAN, μειώνοντας τις αρχικές προσδοκίες για παραγωγή 40 αεροσκαφών, μέχρι να καταστεί εφικτή η ανάπτυξη ενός εθνικού κινητήρα.

Περιφερειακοί κίνδυνοι λόγω του μπλόκων του Κογκρέσου

Ακόμη κι αν το σχέδιο μεταφοράς των S-400 ευοδωθεί, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διχασμένη, γνωρίζοντας ότι εάν οδηγηθεί σε άρση των κυρώσεων CAATSA, τότε θα υπάρξει έντονη δικομματική αντίσταση στο Κογκρέσο, ενώ η αποδέσμευση των αποθηκευμένων F-35 στις ΗΠΑ θα οδηγούσε σε πιθανή μεταφορά τεχνογνωσίας σε Ρωσία και Κίνα. 

Μάλιστα, αμερικανικά Μέσα σχολιάζουν ότι η μετακίνηση των ρωσικών ραντάρ στον Κόλπο - πιθανότατα σε Αμπού Ντάμπι ή Ντόχα - προκαλεί «πονοκέφαλο» στο Πεντάγωνο, καθώς τα συστήματα αυτά θα βρεθούν σε απόσταση αναπνοής από κρίσιμες αμερικανικές βάσεις, όπως η Al Udeid, απειλώντας να «κλειδώσουν» τα αμερικανικά αεροσκάφη stealth.

Οι προϋποθέσεις για την άρση των κυρώσεων του CAATSA

Οι κυρώσεις CAATSA, οι οποίες επιβλήθηκαν το 2020 με κύριο στόχο την τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών, τελούν υπό αυστηρό καθεστώς αναθεώρησης, καθώς για την άρση τους απαιτείται επίσημη πιστοποίηση του Προέδρου των ΗΠΑ προς το Κογκρέσο, που θα βεβαιώνει ότι η Τουρκία:

• Δεν διαθέτει πλέον στην κατοχή της το σύστημα S-400 ή άλλο αντίστοιχο ρωσικό εξοπλισμό
• Δεσμεύεται ρητά να μην προχωρήσει σε ανάλογες προμήθειες αμυντικού υλικού από τη Ρωσική Ομοσπονδία στο μέλλον