Συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν στην Άγκυρα: «Εξετάζουμε την πώληση των F-35»
Στραμμένα στην Άγκυρα και τη συνάντηση Ερντογάν και Τραμπ είναι τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας, με τους δύο ηγέτες να θέτουν επί τάπητος το ζήτημα προμήθειας F-35 στην Τουρκία παρά το ισχύον «μπλόκο» λόγω CAATSA.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αποβιβάστηκε από το Air Force One λίγα λεπτά πριν τις 14:00, με τον Τούρκο ομόλογό του να βρίσκεται στο σημείο για να τον υποδεχτεί, σπάζοντας κάθε πρωτόκολλο και συνομιλώντας μαζί του για μερικά λεπτά μέχρι να μπουν στον εσωτερικό χώρο του αεροδομίου.
Κατά τα πρώτα λεπτά της συνάντησής τους στο Λευκό Παλάτι, ο Αμερικανός πρόεδρος επεσήμανε ότι η Τουρκία είναι ισχυρή στρατιωτικά και θα πρέπει να την υπολογίζουν σημαντικά, χαρακτηρίζοντας τον Τούρκο ομόλογό του «σπουδαίο ηγέτη που χαίρει σεβασμού σε όλο τον κόσμο». Παράλληλα, σε ό,τι αφορά το ζήτημα των F-35, πρόσθεσε:
«Θα συζητήσουμε για το Ιράν που καταστρέψαμε τον στρατό τους και έχουμε πολύ στενές εμπορικές σχέσεις με την Τουρκία. Η μια χώρα έχει μεγάλο αντίκτυπο στην άλλη. Θα πουλήσετε F35 στην Τουρκία; Αυτή είναι μια απόφαση που θα πρέπει να εξετάσουμε έχουμε πολύ καλή σχέση με την Τουρκία και πολλοί σκέφτονται γιατί να μην το κάνουμε; Η Τουρκία υπήρξε πιο πιστή από άλλες χώρες. Είναι ένα ενδεχόμενο που εξετάζουμε.»
Πιθανή η ένταξη της Τουρκία στο SAFE
Την ίδια ώρα, κατά τη διάρκεια ομιλίας της στην Άγκυρα, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο ένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE, δηλώνοντας με νόημα ότι διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες ένοπλες δυνάμεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, η οποία θα διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στη Συμμαχία και στις σχέσεις ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Αν κοιτάξετε μόνο το πρόγραμμα SAFE, το οποίο ανέρχεται σε 150 δισεκατομμύρια ευρώ — το 35% αυτού του ποσού είναι ένα σημαντικό ποσό, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί, για παράδειγμα, για συνεργασία με την Τουρκία. Όμως τα 800 δισεκατομμύρια έως το 2030 αποτελούν απόφαση των κρατών μελών — πώς θα επενδύσουν τα κονδύλια για την άμυνα προκειμένου να καλύψουν τα κενά», είπε μεταξύ άλλων ο ντερ Λάιεν.
Πώς ο νόμος CAATSA «πάγωσε» τους F-35
Η επιβολή του νόμου CAATSA από τις ΗΠΑ στην Τουρκία τον Δεκέμβριο του 2020—λόγω της αγοράς του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400—είχε σημαντικές και πολυεπίπεδες επιπτώσεις για τη χώρα, επηρεάζοντας τη Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας της χώρας, η οποία υπέστη:
- πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση έκδοσης βίζας για τον τότε επικεφαλής της SSB, Ισμαήλ Ντεμίρ, και άλλους αξιωματούχους
- απαγόρευση έκδοσης αδειών εξαγωγής και μεταφοράς αμερικανικής τεχνολογίας προς αυτήν
- απώλεια κάθε δυνατότητας δανείου από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα
Παράλληλα, η Τουρκία έχασε τα μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35, που είχε ήδη πληρώσει, ενώ οι τουρκικές εταιρείες αποβλήθηκαν σταδιακά από την εφοδιαστική αλυσίδα παραγωγής του μαχητικού. Αντιδρώντας στη συγκεκριμένη απόφαση, που κατακυρώθηκε από τη Γερουσία, η Άγκυρα επιτύχυνε τα προγράμματα εγχώριας αμυντικής παραγωγής, όπως το εγχώριο μαχητικό KAAN και τα drones Bayraktar, προσπαθώντας να απεξαρτηθεί από την αμερικανική τεχνολογία, αν και η έλλειψη βασικών δυτικών εξαρτημάτων (π.χ. κινητήρων) αντιμετώπισε αρκετές καθυστερήσεις.
