ΠΑΟΚ: Έπεσε η αυλαία του ιστορικού συνεδρίου
Επεσε η αυλαία στο τριήμερο συνέδριο που διοργάνωσε η ασπρόμαυρη ΠΑΕ με αφορμή τον εορτασμό των 100 χρόνων ιστορίας της. Στην τελευταία μέρα αναπτύχθηκαν τρία θέματα. Με την ολοκλήρωση των τριήμερων εργασιών, το συνέδριο για τα 100 χρόνια του ΠΑΟΚ ανέδειξε ότι η ιστορία του Δικεφάλου είναι, πάνω απ' όλα, ιστορία της κοινωνίας που τον γέννησε και τον μεγάλωσε.
Αναλυτικά:
Πρώτη συνεδρία της ημέρας: Ο ΠΑΟΚ σε κάθε γήπεδο, σ' όλη τη γη
- Ο Νίκος Καστρινάκης (Υπ. Διδάκτορας Ιστορίας, Κοινωνιολόγος, Πανεπιστήμιο Κρήτης) και ο Πέτρος Καστρινάκης (Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Ιστορίας, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών) με τίτλο εισήγησης «"Ο νοτιότερος σύνδεσμος φίλων του ΠΑΟΚ στην Ελλάδα". Η συγκρότηση της οπαδικής ταυτότητας στην Κρήτη» εξέτασαν την οπαδική ταυτότητα του ΠΑΟΚ στην Κρήτη, μέσα από την ιστορία του Σ.Φ. ΠΑΟΚ Χανίων. Ο σύνδεσμος ιδρύθηκε το 1996 και έγινε σημείο αναφοράς για βορειοελλαδίτες της Κρήτης, Κρητικούς φιλάθλους του ΠΑΟΚ, φοιτητές και στρατιωτικούς. Με αρχειακό υλικό και προφορικές μαρτυρίες, οι εισηγητές φώτισαν τις δράσεις του και τους δεσμούς που αναπτύχθηκαν, μακριά από τη Θεσσαλονίκη.
- Ο Νίκος Φωκάς (Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Eötvös Loránd, Βουδαπέστη) με τίτλο εισήγησης «Από την ποδοσφαιρική ομάδα "Olimbosz" Βουδαπέστης στον ΠΑΟΚ-Μπελογιάννης. Ο ρόλος του ποδοσφαίρου στην κοινωνική ένταξη και στη διαδικασία επαναπατρισμού των Ελλήνων Ουγγαρίας» μίλησε για τα «παιδιά του εμφυλίου» που μεγάλωσαν σε παιδικά ιδρύματα της Ουγγαρίας. Για αυτούς, το ποδόσφαιρο έγινε μηχανισμός κοινωνικής ένταξης. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 συνέβαλε και στον επαναπατρισμό τους. Μέσα από προφορικές μαρτυρίες, ανέδειξε και τον ρόλο του ΠΑΟΚ-Μπελογιάννης στη διαμόρφωση της ελληνικής ταυτότητας στην Ουγγαρία.
- Ο Κυριάκος Χατζηκυριακίδης (Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας, ΑΠΘ) με τίτλο εισήγησης «Πέρα από τα σύνορα: Η οπαδική ταυτότητα ως συνεκτικός δεσμός μεταξύ Θεσσαλονίκης και Βελιγραδίου» εξέτασε την «αδελφοποίηση» των οργανωμένων οπαδών του ΠΑΟΚ και της Παρτιζάν. Την προσέγγισε ως μορφή άτυπης «οπαδικής διπλωματίας». Με βάση προφορικές μαρτυρίες, αλληλογραφία, Τύπο και οπαδικά έντυπα, παρακολούθησε τη σχέση από τις πρώτες επαφές στα τέλη της δεκαετίας του 1980 έως τη δημόσια εκδήλωσή της στον αγώνα Παρτιζάν-Σπλιτ στη Θεσσαλονίκη το 1997. Ανέδειξε ακόμη τη σημασία των κοινών χρωμάτων και της ορθόδοξης αναφοράς, αλλά και την ανθεκτικότητα του δεσμού στον χρόνο.
- Ο Έβαν Ντι Πριτ Μπράουν και η Χάρις Μαραντζίδου (Δρ. Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Columbia, Νέα Υόρκη) με τίτλο εισήγησης «Ασπρόμαυρη Νέα Υόρκη: Οπαδικοί Δεσμοί και Μετανάστευση» εξέτασαν τι σημαίνει ο ΠΑΟΚ για την ελληνική διασπορά της Νέας Υόρκης. Για τους μετανάστες της Αστόριας, ο ΠΑΟΚ λειτούργησε ως κώδικας επικοινωνίας, μια «κινητή πατρίδα». Μέσα από προφορικές μαρτυρίες και αρχειακό υλικό, έδειξαν πώς η ασπρόμαυρη ταυτότητα μεταφέρθηκε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού μαζί με τη μνήμη του προσφυγικού βιώματος.
Η δεύτερη συνεδρία αφορούσε «Τον ΠΑΟΚ στην τέχνη, στον πολιτισμό και στον νέο ψηφιακό κόσμο»
- Ο Παναγιώτης Ιωσηφέλης (Σεναριογράφος, Καθηγητής Σεναρίου, Τμήμα Κινηματογράφου ΑΠΘ) με τίτλο εισήγησης «Βουντού: Ένας Παοκτσής στην Ελληνική Δημόσια Τηλεόραση στη σειρά "Το Παιδί"» παρουσίασε τον Βουντού, τον χαρακτήρα της σειράς που υπογράφει. Πρόκειται για την πιο πρόσφατη αναπαράσταση φιλάθλου του ΠΑΟΚ στην ελληνική τηλεόραση. Στόχος του ήταν να φέρει τα συνθήματα του ΠΑΟΚ στο ευρύ κοινό και να συνθέσει έναν Παοκτσή που δεν χωράει στα γνωστά στερεότυπα.
- Ο Ανδρέας Μπάρμπας (Μεταπτυχιακός Φοιτητής, ΑΠΘ) με τίτλο εισήγησης «Από την προσφυγική ταυτότητα στο παγκόσμιο digital brand: Η εξέλιξη της επικοινωνίας του ΠΑΟΚ ως καθρέφτης της κοινωνικής αλλαγής στον 21ο αιώνα» εξέτασε πώς η επικοινωνία του ΠΑΟΚ πέρασε από τις προσφυγικές ρίζες σε ένα παγκόσμιο ψηφιακό brand. Συνδύασε ανάλυση των ψηφιακών πλατφορμών του Συλλόγου με έρευνα μέσω ερωτηματολογίου. Έδειξε έτσι πώς το σύγχρονο storytelling μετουσιώνει την προσφυγική μνήμη σε παγκόσμιο ψηφιακό προϊόν.
- Ο Αλέξανδρος Αποστόλου (MA, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) με τίτλο εισήγησης «Μια ομάδα, ένας αιώνας, ένα κοινωνικό φαινόμενο. Μουσειολογικές προσεγγίσεις ενός σύνθετου πολιτιστικού αφηγήματος» προσέγγισε την ιστορία του ΠΑΟΚ μέσα από τη σύγχρονη μουσειολογία. Εξέτασε πώς ένας ποδοσφαιρικός οργανισμός αφηγείται την ιστορία και την ταυτότητά του ως πολιτιστικό αφήγημα. Στάθηκε στο πέρασμα από την απλή έκθεση αντικειμένων σε ερμηνείες για τη συλλογική μνήμη και το κοινωνικό αποτύπωμα του Συλλόγου.
- Ο Ιωάννης Παπαποστόλου (Μέλος του Α.Σ. ΠΑΟΚ) με τίτλο εισήγησης «Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του ΠΑΟΚ ως πυξίδα για την ανάπτυξη του Συλλόγου στον πολιτισμό» υποστήριξε ότι τα μοναδικά πλεονεκτήματα του ΠΑΟΚ μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξή του και στον πολιτισμό. Ανάμεσά τους ανέφερε το όνομα, τα σύμβολα και τα χρώματα, τις προσφυγικές ρίζες και τη σχέση με το Βυζάντιο. Πρότεινε, μεταξύ άλλων, εμπορικά προϊόντα εμπνευσμένα από την ιστορία του Συλλόγου και ένα πολιτιστικό δίκτυο υπό την ευθύνη του Μουσείου του ΠΑΟΚ.
Η τρίτη συνεδρία ήταν αφιερωμένη στους «Ποδοσφαιριστές και αθλητές»
- Ο Κούλης Αποστολίδης (Βετεράνος Ποδοσφαιριστής ΠΑΟΚ) με τίτλο εισήγησης «Επταετία 1971-77. Αμφίδρομη ταύτιση του ΠΑΟΚ με την κοινωνία» ξεκίνησε από τις προσφυγικές ρίζες του Συλλόγου. Στάθηκε στη σημασία της ομάδας για τους ανθρώπους του μόχθου, ως διέξοδο από τη βιοπάλη και ζωντανή μνήμη της χαμένης πατρίδας. Από το 1959, απέναντι σε ένα αθηναϊκό ποδοσφαιρικό κατεστημένο που αδικούσε την «επαρχία», ο ΠΑΟΚ αντιστάθηκε με περηφάνια, και Σύλλογος και κόσμος έγιναν μία γροθιά.
Η κορύφωση ήρθε τη δεκαετία του 1970. Το πρώτο Κύπελλο κατακτήθηκε το 1972 και ο τελικός μεταδόθηκε ζωντανά από την ΕΙΡΤ σε όλη την Ελλάδα. Ακολούθησαν το δεύτερο Κύπελλο το 1974 και το πρώτο πρωτάθλημα το 1975-76. Αναφερόμενος στην εποχή του Ιβάν Σαββίδη, σημείωσε ότι ο κόσμος του ΠΑΟΚ δεν νιώθει πια «επαρχιώτης», αλλά διεκδικητής τίτλων επί ίσοις όροις. Κλείνοντας, κάλεσε τους φιλάθλους σε εποικοδομητική κριτική με ήθος, γιατί η «κοινωνία-ΠΑΟΚ» παραμένει ένα σώμα και μία ψυχή με την ομάδα.
- Ο Νικόλαος Ζάικος (Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας) με τίτλο εισήγησης «"Δηλώ ότι ανήκω πάντοτε εις τον ΠΑΟΚ". Η Κατίνα Καζαντζή και ο αθλητισμός γυναικών της Ελλάδας» παρουσίασε τη διαδρομή της Κατίνας Καζαντζή (1915-2002), μιας από τις πρωτοπόρες αθλήτριες της χώρας. Η Καζαντζή σημείωσε πανελλήνια ρεκόρ στον ακοντισμό, παρά την αδιάφορη έως εχθρική στάση του ΣΕΓΑΣ απέναντι στον γυναικείο αθλητισμό. Εντάχθηκε στον ΠΑΟΚ το 1940 και έγινε η πρώτη προπονήτρια γυναικείων ομάδων στη Βόρεια Ελλάδα. Μέσα από τη ζωή της, η εισήγηση φώτισε τη σχέση αθλητισμού και φύλου, αλλά και τις βίαιες τομές της ιστορίας της Θεσσαλονίκης.
- Ο Στράτος Βιληγέννης (ΑΠΘ) με τίτλο εισήγησης «Η αθέατη πλευρά της ιστορίας: Η πορεία του Ανέστη Κοντουγουλίδη στον Π.Α.Ο.Κ. (1954-1959) ως ζωντανή ιστορική μαρτυρία» παρουσίασε τη διαδρομή του Ανέστη Κοντουγουλίδη (γενν. 1935), ενός από τους γηραιότερους εν ζωή ποδοσφαιριστές του ΠΑΟΚ. Πόντιος δεύτερης γενιάς, πέρασε από τον Θερμαϊκό στον ΠΑΟΚ, όπου αγωνίστηκε από το 1954 έως το 1959. Η πορεία του αποτελεί ζωντανή μαρτυρία για την προσφυγική ταυτότητα και την κοινωνία της Θεσσαλονίκης του '50.
- Η Δέσποινα Τσεχελίδου (Συγγραφέας, Αθλητικογράφος) με τίτλο εισήγησης «Χριστόφορος (Φόρης) Γεντζής: Ο Αυτοκράτορας του ΠΑΟΚ» μίλησε για τον πρώτο παίκτη του ΠΑΟΚ που αναδείχθηκε πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος, τη σεζόν 1953-54. Η εισήγηση βασίστηκε σε ηχογραφημένη συνέντευξη που της παραχώρησε ο Γεντζής το 1994. Σε αυτήν μιλά για τη θρυλική τριπλέτα Κουιρουκίδη, Παπαδάκη, Γεντζή, αλλά και για τη σχέση του με τη Μαρινέλλα. Το αφιέρωμα συμπλήρωσαν φωτογραφίες από το οικογενειακό του άλμπουμ.
- Ο Ευάγγελος Κλείτσας (Ψυχολόγος, PAOK ACADEMY) και η Δώρα Καραολάνη (Guest-house & Welfare Manager, PAOK FC) παρουσίασαν τη μελέτη περίπτωσης «Our Team, Our Home, Our Family». Η μελέτη βασίζεται στο μοντέλο εκπαίδευσης της Ακαδημίας του ΠΑΟΚ, στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus Sports «AWARDS». Έδειξαν πώς ένα ολιστικό περιβάλλον προπονητικής στηρίζει τη μετάβαση των νεαρών ταλέντων στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο. Παράλληλα καλλιεργεί ηγεσία, υπευθυνότητα και ανθεκτικότητα, για το γήπεδο αλλά και για τη ζωή πέρα από αυτό.
Κλείσιμο του συνεδρίου
Στο κλείσιμο των εργασιών τον λόγο πήραν ο Νίκος Μαραντζίδης (Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), ο Ιάκωβος Μιχαηλίδης (Καθηγητής, Αντιπρύτανης Διεθνών Σχέσεων, Εξωστρέφειας, Διά Βίου Μάθησης και Φοιτητικής Μέριμνας ΑΠΘ) και ο Αγησίλαος Τουμαζάτος (Διευθύνων Σύμβουλος ΠΑΕ ΠΑΟΚ). Και οι τρεις ευχαρίστησαν εισηγητές, συντελεστές και κοινό.
Ο κ. Μαραντζίδης τόνισε ότι με το επιστημονικό αυτό συνέδριο ο ΠΑΟΚ υπήρξε πρωτοπόρος στην Ελλάδα. Είναι, όπως είπε, ένας από τους λίγους συλλόγους στην Ευρώπη και στον κόσμο που έχουν πραγματοποιήσει κάτι ανάλογο. Στάθηκε στο ότι, στη χρονιά των 100 χρόνων του, ο Σύλλογος επέλεξε να κοιτάξει την ιστορία του μέσα από την επιστημονική ματιά, ανοίγοντας τον διάλογο με την ακαδημαϊκή κοινότητα. Υπογράμμισε ακόμη πόσο σημαντικό είναι ο ΠΑΟΚ να συνεχίσει δράσεις που στρέφονται στην κοινωνία και αναδεικνύουν το αποτύπωμά του πέρα από το γήπεδο.
Ο κ. Τουμαζάτος χαρακτήρισε το 1ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο «100 χρόνια ΠΑΟΚ — Ποδόσφαιρο και Κοινωνία» σημαντική σελίδα στην εκατονταετή ιστορία του Συλλόγου και πυξίδα για το μέλλον του. Ευχαρίστησε ομιλητές, βετεράνους και δημοσιογράφους, καθώς και το ΑΠΘ για τη συνεργασία. Αναφέρθηκε στις ραγδαίες αλλαγές της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής βιομηχανίας, όπου μεγάλοι επενδυτικοί όμιλοι αξιοποιούν την ιστορία των συλλόγων με όρους μάρκετινγκ και τεχνολογίας. Για τον ΠΑΟΚ, όπως σημείωσε, το νέο γήπεδο, το νέο προπονητικό κέντρο, η ηγεσία του Ιβάν Σαββίδη, η ιστορία και ο λαός του Συλλόγου εγγυώνται μεγάλες επιτυχίες στα επόμενα χρόνια. Ως νέο μέλος της οικογένειας του ΠΑΟΚ, είπε ότι το συνέδριο του έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσει την ψυχή του Συλλόγου. Δεσμεύτηκε ότι η ΠΑΕ θα αγκαλιάσει τις προτάσεις που κατατέθηκαν και θα επιδιώξει να τις υλοποιήσει.
Με την ολοκλήρωση των τριήμερων εργασιών, το συνέδριο για τα 100 χρόνια του ΠΑΟΚ ανέδειξε ότι η ιστορία του Δικεφάλου είναι, πάνω απ' όλα, ιστορία της κοινωνίας που τον γέννησε και τον μεγάλωσε.
