Στο επίκεντρο της γεωπολιτικής επικαιρότητας επανέρχεται το Αιγαίο, με αφορμή την πρόσφατη τουρκική ψευδο-Navtex και την επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν. Ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Οικονομικής Γεωγραφίας Ιωάννης Μάζης εξηγεί γιατί οι κινήσεις της Άγκυρας δεν είναι τυχαίες, αλλά εντάσσονται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική αμφισβήτησης του status quo.
Όπως τονίζει ο κ. Μάζης, βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, η Τουρκία δεν έχει καμία αρμοδιότητα να εκδίδει Navtex στο Αιγαίο. Η αρμοδιότητα αυτή ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα, σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς διεθνών συμβάσεων.
Παρόλα αυτά, η Άγκυρα ακολουθεί μια πάγια πρακτική: προχωρά σε παράνομες αναγγελίες και στη συνέχεια επιχειρεί να τις παρουσιάσει ως νόμιμες, μέσω αυθαίρετων ερμηνειών του διεθνούς δικαίου.
Ο στόχος: Δημιουργία «γκρίζων ζωνών»
Σύμφωνα με την ανάλυση του καθηγητή, η ουσία της τουρκικής τακτικής δεν βρίσκεται στην ίδια την Navtex, αλλά στην προσπάθεια δημιουργίας τεχνητών γκρίζων ζωνών κυριαρχίας στο Αιγαίο.
Η Άγκυρα επιδιώκει να διαμορφώσει ένα περιβάλλον αμφισβητούμενης κυριαρχίας, το οποίο σε βάθος χρόνου μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα για διεθνή διαμεσολάβηση ή «ρύθμιση» εις βάρος των ελληνικών θέσεων.
Τι σημαίνει στην πράξη η «ουδετεροποίηση»
Ο Ιωάννης Μάζης υπενθυμίζει ότι από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 έχει επισημανθεί ο κίνδυνος μια ελληνοτουρκική ένταση να οδηγήσει στην επιβολή μιας μορφής «ουδετεροποίησης» στο Αιγαίο, στο όνομα της αποτροπής σύγκρουσης.
Όπως σημειώνει, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε άμεσες επιπτώσεις στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, καθώς η ουδετερότητα προϋποθέτει περιορισμούς στην άσκηση κυριαρχίας, κυρίως από την πλευρά της Ελλάδας.
Φιντάν: «Μονομερείς ενέργειες» τα ελληνικά δικαιώματα
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο καθηγητής και στις δηλώσεις του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν, ο οποίος χαρακτήρισε ως «μονομερείς ενέργειες» τις κινήσεις της Ελλάδας στο Αιγαίο.
Σύμφωνα με τον κ. Μάζη, η δήλωση αυτή αποτυπώνει ξεκάθαρα την τουρκική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία ακόμη και η άσκηση νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων θεωρείται προκλητική ενέργεια.
Πώς πρέπει να αντιδράσει η Ελλάδα
Ο καθηγητής Γεωπολιτικής υπογραμμίζει ότι η ελληνική πλευρά οφείλει να αντιδράσει θεσμικά και ενεργητικά, εντός του πλαισίου του Διεθνούς Δικαίου.
Μεταξύ άλλων προτείνει:
Την έκδοση νόμιμης ελληνικής Navtex που απορρίπτει ρητά την τουρκική.
Τη συνεχή διπλωματική ενημέρωση διεθνών οργανισμών και εταίρων.
Την ενίσχυση των στρατηγικών συμμαχιών, με έμφαση στη Γαλλία και το Ισραήλ.
Το διακύβευμα στο Αιγαίο
Όπως καταλήγει ο Ιωάννης Μάζης, το Αιγαίο βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σιωπηρής αλλά συστηματικής γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, στην οποία η Τουρκία επιχειρεί να μεταβάλει το status quo χωρίς στρατιωτική σύγκρουση.
Η διαχείριση της κατάστασης απαιτεί σαφή στρατηγική, σταθερές θέσεις και συνεπή εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
