Τι ψάχνεις;

Αιγαίο: Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα

A generic square placeholder image with rounded corners in a figure.

Ο καθηγητής Γεωπολιτικής, Ιωάννης Μάζης, ανέλυσε γιατί η Τουρκία δεν ενεργεί τυχαία... Πώς επιχειρεί να αλλάξει το status quo στο Αιγαίο χωρίς πόλεμο; Τι σημαίνει στην πράξη η έννοια της «ουδετεροποίησης»; Ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα;

Η πρόσφατη συζήτηση, που άνοιξε με αφορμή την τουρκική ψευδο-Νavtex και την επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πάγιο, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνο γεωπολιτικό ζήτημα: τη συστηματική προσπάθεια της Τουρκίας να δημιουργήσει τεχνητές «γκρίζες ζώνες» κυριαρχίας στο Αιγαίο, μέσω της εργαλειοποίησης του Διεθνούς Δικαίου.

Ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Οικονομικής Γεωγραφίας ξεκαθαρίζει εξαρχής ένα κρίσιμο νομικό δεδομένο: η Τουρκία δεν έχει καμία απολύτως αρμοδιότητα έκδοσης Navtex στην περιοχή του Αιγαίου. Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και το ισχύον καθεστώς αρμοδιοτήτων, η Ελλάδα είναι το μόνο κράτος που νομιμοποιείται να εκδίδει σχετικές αναγγελίες.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η Άγκυρα ακολουθεί μια πάγια τακτική: αφού ολοκληρώσει μια παράνομη ενέργεια, επιχειρεί εκ των υστέρων να τη «ντύσει» με ρητορική διεθνούς δικαίου, ερμηνεύοντάς το αυθαίρετα και κατά το δοκούν. Το βαθύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τον κ. Μάζη, δεν είναι η ίδια η Navtex, αλλά το στρατηγικό αφήγημα που κρύβεται πίσω από αυτήν.

Ήδη, από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο ίδιος είχε προειδοποιήσει –μέσα από επιστημονική ανάλυση– για τον κίνδυνο τεχνητής ελληνοτουρκικής ρήξης, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για παρέμβαση τρίτων «συμμαχικών» δυνάμεων. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η περιοχή του Αιγαίου, και ειδικότερα ο γεωστρατηγικός διάδρομος Δαρδανέλια–Αιγαίο–Κρήτη–Κύπρος, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «ουδέτερη ζώνη» για λόγους «αποτροπής σύγκρουσης». Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι: ποιος αποφασίζει την ουδετερότητα και εις βάρος ποιου; Όπως υπογραμμίζει ο κ. Μάζης, η ουδετεροποίηση αυτή δεν μπορεί παρά να πλήττει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, καθώς προϋποθέτει τον περιορισμό τους.

Η δήλωση του Τούρκου ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν, περί «μονομερών ενεργειών της Ελλάδας» αποκαλύπτει ακριβώς αυτή τη λογική: οι Τούρκοι θεωρούν «μονομερή ενέργεια» την άσκηση νόμιμων κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ο κ. Μάζης είναι σαφής: η Ελλάδα οφείλει να αντιδράσει, όχι παθητικά αλλά ενεργητικά, εντός του πλαισίου του Διεθνούς Δικαίου. Αυτό σημαίνει: Έκδοση πραγματικής και νόμιμης Navtex που απορρίπτει ρητά την τουρκική ψευδο-Navtex. Συστηματική διπλωματική καταγγελία των τουρκικών ενεργειών σε όλα τα διεθνή φόρα. Αξιοποίηση των στρατηγικών συμμαχιών, ιδίως με τη Γαλλία, αλλά και με το Ισραήλ, με καθαρό γνώμονα το εθνικό συμφέρον.