Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και ειδικά το ενδεχόμενο ευρύτερης σύγκρουσης με το Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε ακραίο: περιορισμούς στην κατανάλωση καυσίμων και έκτακτα μέτρα στην καθημερινή μετακίνηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες από τους Financial Times, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ήδη ένα πλαίσιο παρεμβάσεων σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής στην τροφοδοσία πετρελαίου. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η εφαρμογή δελτίου στα καύσιμα, καθώς και η συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων από τα κράτη-μέλη, προκειμένου να αποφευχθούν ακραίες ελλείψεις και ανεξέλεγκτες αυξήσεις τιμών.
Το σενάριο αυτό δεν είναι θεωρητικό. Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, αποτελούν κρίσιμο σημείο για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Οποιαδήποτε διακοπή στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεσο σοκ στις τιμές των καυσίμων, επηρεάζοντας άμεσα και την ευρωπαϊκή αγορά.
Παράλληλα, σε επίπεδο καθημερινότητας, επανέρχονται προτάσεις που θυμίζουν έντονα την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022. Σύμφωνα με γερμανικά μέσα, εξετάζεται η ενίσχυση της τηλεργασίας ως μέτρο περιορισμού των μετακινήσεων, αλλά και η επιβολή γενικευμένων ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμου.
Η λογική πίσω από αυτές τις κινήσεις είναι σαφής. Μείωση της ζήτησης, ώστε να περιοριστεί η πίεση στην αγορά και να αποφευχθούν φαινόμενα πανικού. Ωστόσο, για τον οδηγό αυτό μεταφράζεται σε μια σειρά από αλλαγές που αγγίζουν άμεσα την καθημερινότητά του.
Σε πρακτικό επίπεδο, ένα πιθανό δελτίο καυσίμων θα σήμαινε περιορισμούς στον ανεφοδιασμό, είτε με ανώτατο όριο λίτρων ανά όχημα είτε με βάση τον αριθμό κυκλοφορίας, όπως είχε εφαρμοστεί σε παλαιότερες κρίσεις. Παράλληλα, η αύξηση της τηλεργασίας θα μείωνε τις καθημερινές μετακινήσεις, ενώ τα χαμηλότερα όρια ταχύτητας θα επηρέαζαν τόσο τους χρόνους ταξιδιού όσο και την οδηγική συμπεριφορά.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η Ευρώπη είναι σήμερα πιο προετοιμασμένη σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις. Από τη μία πλευρά, υπάρχει μεγαλύτερη διείσδυση της ηλεκτροκίνησης και των υβριδικών μοντέλων, κάτι που περιορίζει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Από την άλλη όμως, ο στόλος των συμβατικών αυτοκινήτων παραμένει κυρίαρχος, ειδικά στις χώρες του Νότου.
Για την ελληνική αγορά, όπου η μέση ηλικία των αυτοκινήτων είναι υψηλή και η εξάρτηση από τη βενζίνη και το diesel έντονη, ένα τέτοιο σενάριο θα είχε σαφώς μεγαλύτερη επίδραση. Οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων θα περνούσαν άμεσα στον καταναλωτή, ενώ ενδεχόμενοι περιορισμοί θα δημιουργούσαν πρόσθετες δυσκολίες στην καθημερινότητα.
Το συμπέρασμα είναι πως, ακόμη και αν δεν εφαρμοστούν τελικά τα πιο ακραία μέτρα, η κατεύθυνση είναι σαφής. Η ενέργεια και ειδικά τα καύσιμα επιστρέφουν στο επίκεντρο της πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας, με τον οδηγό να βρίσκεται ξανά στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων.
