Axios: Μυστική συμφωνία ΗΠΑ, Ισραήλ και Συρίας για τα πυρηνικά υπολείμματα
Σε μια απόρρητη διπλωματική συνεννόηση για την ασφαλή μεταφορά επικίνδυνων πυρηνικών υλικών από μυστική τοποθεσία της συριακής επικράτειας, υπό την άμεση εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, φαίνεται πως προχώρησαν οι ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios, ο οποίος επικαλείται αμερικανικές και ισραηλινές πηγές, η υπόθεση έλκει τις ρίζες της στο κρυφό πυρηνικό πρόγραμμα που ανέπτυσσε επί σειρά ετών το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ και που παρά το ότι ο κεντρικός αντιδραστήρας στο αλ Κιμπάρ καταστράφηκε ολοσχερώς από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή το 2007, διάφορες δευτερεύουσες υποδομές έρευνας και αποθήκευσης παρέμειναν διάσπαρτες στη χώρα.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών βρέθηκε τα τελευταία χρόνια η εγκατάσταση «Site 99», όπου είχαν φυλαχθεί υπολείμματα από τον κατεστραμμένο αντιδραστήρα, καθώς και ποσότητες «κίτρινου ουρανίου» - μίας συμπυκνωμένης σκόνης μεταλλεύματος ουρανίου. Παρότι το εν λόγω υλικό δεν επαρκεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, εγκυμονούσε σοβαρότατους κινδύνους, καθώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία «βρόμικης βόμβας» με τη διασπορά ραδιενέργειας μέσω συμβατικών εκρηκτικών.
Πιέσεις, τελεσίγραφα και το παρασκήνιο της συμφωνίας
Αμέσως μετά την ανατροπή του Άσαντ, οι ισραηλινές δυνάμεις έπληξαν τις εισόδους της εγκατάστασης για να σφραγίσουν την πρόσβαση, ωστόσο, το Ισραήλ κατέστησε σαφές στην Ουάσιγκτον πως δεν θα ανεχόταν την παραμονή των υλικών στο συριακό έδαφος, προειδοποιώντας με νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις σε περίπτωση που διαπιστωνόταν απόπειρα ανάκτησής τους.
Το κλίμα πυροδοτήθηκε περαιτέρω όταν ισραηλινά μέσα παρατήρησης εντόπισαν ύποπτες κινήσεις στην περιοχή, ενώ εκφράστηκαν φόβοι ακόμη και για πιθανή εμπλοκή της Τουρκίας. Η αμερικανική διπλωματία παρενέβη αποφασιστικά, ζητώντας συγκράτηση από το Ισραήλ και αναλαμβάνοντας διαμεσολαβητικό ρόλο, ενώ στις αρχικές επαφές, η νέα συριακή κυβέρνηση δήλωσε άγνοια για την ύπαρξη του ραδιενεργού υλικού, όμως η συντονισμένη πίεση των ΗΠΑ οδήγησε τελικά τη Δαμασκό σε συμφωνία με την IAEA.
Αξίζει να σημειωθεί ότι παρόλο που η επίσημη συμφωνία επιτεύχθηκε πριν από λίγες εβδομάδες, η διαδικασία απομάκρυνσης και μεταφοράς των υλικών εκτός χώρας δεν έχει ακόμη ξεκινήσει στο πεδίο. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι τεχνικές προετοιμασίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και εκφράζουν την αισιοδοξία τους πως η επιχείρηση θα ολοκληρωθεί με ασφάλεια πριν από το τέλος του έτους, βάζοντας οριστικό τέλος σε μια επικίνδυνη εκκρεμότητα της εποχής Άσαντ.
