Υποβρύχια, Αιγαίο και η χρυσή τομή της αποτροπής

Του καθηγητού Αθανάσιου Κωνσταντινίδη

· Μαθηματικού Δρ. ΑΠΘ

· Συμβούλου επί 10ετία του Υπουργείου Άμυνας των ΗΑΕ

· Μεταπτυχιακού Μελετητή Διαχείρισης Κρίσεων

Η επίσκεψη της Γαλλίδας Υπουργού Άμυνας Catherine Vautrin στην Αθήνα δεν είναι μακριά (2/4/2026). Μία επίσκεψη/σταθμός για την ανανέωση και περαιτέρω σύσφιξη της Ελληνογαλλικής Στρατηγικής και Αμυντικής Συνεργασίας. Με βάση διασταυρωμένες πληροφορίες θεωρείται βέβαιο πως -έστω και αν το ζήτημα των νέων υποβρυχίων δεν περιέχεται στην επίσημη ατζέντα-, πέραν πάσης αμφιβολίας, θα τεθεί στο τραπέζι στρατηγικά…

Θεωρείται ως βέβαιο το ενδεχόμενο, ότι μετά τις παραδόσεις των δύο υπόλοιπων Belharra «Νέαρχος» (F-602) και «Φορμίων» (F-603), πριν την εκπνοή του τρέχοντος έτους και του Θεμιστοκλή (F-600) αρκετά πριν το 2028, το ζήτημα των νέων υποβρυχίων θα «τρέξει», καθώς, όταν θα ναυπηγούνται αυτά, τα υπάρχοντα εκτός (πιθανώς ) του Ωκεανού, θα βρίσκονται σε εκσυγχρονισμό μέσης ζωής. Ο στόχος θα είναι τα 12 υποβρύχια και οι χρόνοι θα πιέζουν.

Αναμένεται λοιπόν να πραγματοποιηθεί μία πρώτη επαφή, και στη συζήτηση / αυτή/ εκτιμάται ότι θα εστιαστούν όλα τα φώτα του ενδιαφέροντος. Εξ άλλου η γαλλική υποβληθεισομένη πρόταση επί του προκειμένου, θα περιλαμβάνει δύο ισχυρότατες υποψηφιότητες, βάσει εικόνας ισχύος και όχι φυλλαδίου Εταιρείας.

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η διαδικασία για τα νέα υποβρύχια δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί σε επίσημο στάδιο ανάθεσης/πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, αλλά επιβεβαιωμένες πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά «στρατόπεδα» προμηθευτών έχουν ήδη εκφράσει ενδιαφέρον ή έχουν ήδη αρχίσει επαφές με την ελληνική πλευρά.

Η Γαλλία , η Γερμανία , η Σουηδία (Saab) και η πιθανώς η Ν. Κορέα, (αν και η πρόταση η οποία της υπεβλήθη από Ελληνικής πλευράς, χαρακτηρίζεται ως «χλιαρή) . Το παράδοξο υπήρξε η Ιταλική άρνηση συμμετοχής με την Fincantieri να εμφανίζεται διστακτική προς τον ελληνικό διαγωνισμό, θεωρώντας -πιθανότατα- πως θα παίξει απλά ρόλο του «κομπάρσου».

Με δεδομένο ότι οι δύο Γαλλικές (αναμενόμενες προτάσεις) για Barracuda και Scorpène θα παίξουν ισοδύναμα μαζί με την Γερμανική (προς την οποία -σημειωτέον-διαφαίνεται να συγκλίνουν οι περισσότεροι Επιτελείς του ΓΕΝ), για Type 214 NG / Evolution (υποψήφιο «214+») και Type 212 CD, επιχειρείται στον παρόν Άρθρο μία κρίσιμη προσέγγιση , αρχικά για τους δύο Γαλλικούς τύπους. Στο Άρθρο της επόμενης Κυριακής θα ακολουθήσει αναφορά απί των προτάσεν Γερμανίας, Σουηδίας και Ν. Κορέας.

ΑΝΑΛΥΣΗ

Η συζήτηση για Barracuda και Scorpène δεν είναι απλώς «ποιο υποβρύχιο παίρνουμε», αλλά τι είδους υποθαλάσσιο ρόλο θέλουμε να διαδραματίσουμε :

• Αρχιπέλαγος (Αιγαίο) → στενά, ρηχά, ακουστικά «βρώμικα» νερά, ανάγκη αθόρυβης παρουσίας.
• ΝΑ Μεσόγειος → μεγάλες αποστάσεις, παραμονή, στρατηγική κρούση, έλεγχος θαλάσσιων γραμμών.

Συνακόλουθα η Ελλάδα καλείται σήμερα να ισορροπήσει μεταξύ άμεσης αποτροπής στο Αιγαίο και στρατηγικού βάθους στη ΝΑ Μεσόγειο. Συνακόλουθα η βέλτιστη λύση δεν είναι μονοδιάστατη. Απαιτείται στρωματοποιημένη ισχύς. Αποδεδειγμένα AIP SSK για το Αιγαίο και πλατφόρμα στρατηγικής επίγνωσης/παρουσίας για νότια θέατρα.

Barracuda-( κλάσης SSN)

Πρόκειται για SSN (πυρηνοκίνητο) «βαρύ» υποβρύχιο, πολύ μεγάλης εμβέλειας και ισχύος, σχεδιασμένο για κυριαρχία και όχι απλώς άρνηση πρόσβασης. Τα κύρια τεχνικά χαρακτηριστικά του είναι το μεγάλο εκτόπισμα (~5.000 τόνοι) , οι ιδιαίτερα προηγμένοι αισθητήρες, το πολύ μεγάλο σφαιρικό σόναρ (πλεονέκτημα πρώτου εντοπισμού), η πολύ υψηλή ταχύτητα του , η μεγάλη αυτονομία του και το είδος των όπλων που μπορεί να φέρει , όπως βαριές τορπίλες και πυραύλους cruise (SCALP Naval – MdCN). Ειδικότερα για την ταχύτητα αναφέρονται > 25 κόμβοι σε κατάδυση ενώ ανεπίσημα (στρατιωτικοί κύκλοι): μιλούν για 30 κόμβους κατά σύντομα χρονικά διαστήματα.

Για την ταχύτητα , η Γαλλία δεν δίνει επίσημο αριθμό (τυπικό για SSN ), αλλά όλοι συμφωνούν ότι είναι σαφώς ταχύτερο από οιοδήποτε συμβατικό υποβρύχιο. Για την αυτονομία αναφέρονται 70–90 ημέρες συνεχούς αποστολής και σε ειδικές αποστολές χαμηλής έντασης έως ~100 ημέρες. Μπορεί να μετακινηθεί χιλιάδες ναυτικά μίλια χωρίς καμία ανάγκη ανεφοδιασμού. Δεν χρειάζεται ανάδυση και ούτε καν snorkeling (snorkel = αναπνοή μέσω σωλήνα, χωρίς πλήρη ανάδυση). Δεν μιλάμε για «λίγο χρόνο παραπάνω». Μιλάμε για άλλη κατηγορία χρόνου και χώρου.

Ένα Barracuda μπορεί να αποπλεύσει από την Τουλόν, να επιχειρεί στην Ανατολική Μεσόγειο επί μήνες, να αλλάζει θέατρο επιχειρήσεων, χωρίς να το καταλάβει κανείς και να παραμένει αόρατο, όσο θέλει. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της πυρηνικής πρόωσης.

Οι Γάλλοι μιλούν για αποστολές 70–90 ημερών, με απεριόριστη ακτίνα και χωρίς ενεργειακούς περιορισμούς — κάτι που κανένα συμβατικό υποβρύχιο δεν μπορεί να πλησιάσει. Mε ένα τέτοιο υποβρύχιο, η Ελλάδα αποκτά υποθαλάσσιο εργαλείο στρατηγικού πλήγματος, καλύπτει ολόκληρη την ΝΑ Μεσόγειο χωρίς υποστήριξη και δημιουργεί Strategic Ambiguity (αβεβαιότητα επιπέδου κράτους) στον αντίπαλο. Περνά από την άμυνα στην στρατηγική αποτροπή.

Εδώ δράττομαι της ευκαιρίας καθώς αντιμετώπισα, μέσω μηνυμάτων, το κρίσιμο και κεφαλαιώδες ερώτημα… στο οποίο - εν παρενθέσει- υποχρεούμαι να απαντήσω…

« Το πλήγμα με πυραύλους cruise από ένα υποβρύχιο δεν προδίδει την θέση του; ».

Ναι. Ωστόσο , το ζήτημα δεν είναι τόσο απλό…. Η εκτόξευση: δημιουργεί παροδικό ακουστικό ίχνος. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εντοπιστεί εκ των υστέρων. Συνεπώς η περιοχή εκτόξευσης “φωτίζεται” μόνον για λίγο. Και ακριβώς επειδή η αποκάλυψη είναι χρονικά περιορισμένη για τον αντίπαλο , παραμένουν μετέωρα κρισιμότατα ερωτήματα σχετικά με το ΠΟΤΕ, ΠΟΥ και ΠΩΣ. Μιλάμε για δευτερόλεπτα και όχι για συνεχή ίχνηλάτηση (tracking). Δεν είναι ότι «σε είδαν». Είναι ότι «κάπου εδώ έγινε κάτι…».

Δεν αποκαλύπτεται ακριβής θέση, ο αντίπαλος εντοπίζει ζώνη εκτόξευσης, αλλά όχι ακριβές βάθος όχι υπολογίσιμη πορεία όχι καθορισμένη ταχύτητα και κυρίως προς τα πού κατευθύνεται το υποβρύχιο μετά το συντριπτικό πλήγμα. Το υποβρύχιο φεύγει αμέσως.

Τα σύγχρονα υποβρύχια το έχουν “προϋπολογίσει” Η χρήση cruise missiles: δεν είναι τακτικό πυρ, αλλά στρατηγικό πλήγμα . Πραγματοποιείται από προμελετημένη θέση με προγραμματισμένη διαφυγή, μέσα σε παράθυρο σύγχυσης του αντιπάλου

Το υποβρύχιο δεν «νοιάζεται» για το αν αποκαλυφθεί μετά, η ζημιά έχει ήδη γίνει και ο αντίπαλος τρέχει πίσω από γεγονότα . Και αυτό λέγεται: Deterrence by Punishment (Αποτροπή μέσω κόστους). Το υποβρύχιο παραμένει η πιο “ασφαλής” πλατφόρμα στρατηγικής κρούσης, διότι αποκαλύπτει το ότι κάπου ήταν —και όχι το πού είναι τώρα. Και αυτό συνιστά ι τεράστια διαφορά. Το όπλο η αβεβαιότητα. Στο ερώτημα λοιπόν αν είναι προτιμότερη η εκτόξευση ενός τέτοιου πυραύλου από υποβρύχιο και όχι από την αεροπορία η ζυγαριά γέρνει εμφανώς προς το υποβρύχιο, αφού μέσω αυτού επιτυγχάνεται μέγιστος αιφνιδιασμός. 

Το υποβρύχιο, δεν εντοπίζεται πριν το πλήγμα ούτε απαιτεί εναέριο έλεγχο. Δεν περνά από αντιαεροπορικές ζώνες. Ο αντίπαλος μαθαίνει ότι χτυπήθηκε και όχι ότι «ζυγώνει» κάποια απειλή . Συνεπώς διαμορφώνεται ελάχιστο ρίσκο απωλειών. Δεν προαπαιτεί καμία έκθεση, πιλότων αεροσκαφών, βάσεων, SEAD/DEAD (επιχειρήσεις καταστολής /καταστροφής Αεράμυνας), συνοδεία και ανεφοδιασμό. Και αυτό apriori δημιουργεί στον αντίπαλο στρατηγική αβεβαιότητα, αφού δεν γνωρίζει , πόσα υποβρύχια υπάρχουν πού βρίσκονται, και πότε θα «χτυπήσουν῾.. Αυτό είναι γεννά Deterrence by Uncertainty (Αποτροπή μέσω Αβεβαιότητας).

Αποτρέπεις τον αντίπαλο, όχι επειδή γνωρίζει τι θα κάνεις, αλλά ακριβώς επειδή δεν ξέρει τι μπορείς να κάνεις, πότε και από πού. Γι αυτό και το υποβρύχιο αξιολογείται ως ιδανικό για πρώτο “σιωπηλό” πλήγμα Σε σενάριο κλιμακούμενης Κρίσης είναι ήδη εκεί, δεν απαιτεί προετοιμασία. Και αυτός Ο παράγοντας δεν αποτιμάται σε επίπεδο αποτροπής…

Ναι. Τα πλεονεκτήματα της Αεροπορίας αδιαμφισβήτητα υπάρχουν. Υφίστανται.

Αναφέρονται στην ταχύτητα αντίδρασης. Ένα αεροσκάφος απογειώνεται άμεσα, αλλάζει στόχο ακόμα και εν πτήσει και προσαρμόζεται σε real-time δεδομένα. Για δυναμικούς στόχους, (στόχους που δεν είναι σταθεροί στον χώρο ή στον χρόνο και των οποίων η θέση/κατάσταση μεταβάλλεται γρήγορα) , η αεροπορία είναι ανώτερη, καθώς διαθέτει μεγαλύτερη ευελιξία φόρτου, περισσότερα όπλα προσβολής και επαναληπτικά κύματα . Το υποβρύχιο δεν προκαλεί saturation (κορεσμό αμυντικών συστημάτων). Ωστόσο, τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει την επιχειρησιακή πραγματικότητα.

Η αεροπορία φαίνεται, ακούγεται και προσμετράται ως ελεγχόμενη κλιμάκωση. Το υποβρύχιο χτυπά σιωπηλά απρόσμενα και ακαριαία . Αλλά και πάλι θα πρέπει να αναφερθεί πως δεν τίθεται ζήτημα αποκλειστικής διάζευξης ( ή μόνον το ένα ή μόνον το άλλο) .

Η βέλτιστη στρατηγική είναι: υποβρύχιο = σιωπηλή στρατηγική κρούση+ αεροπορία = ελεγχόμενη, επαναλαμβανόμενη ισχύς. Γι’ αυτό και ένας σοβαρός στρατηγικός σχεδιασμός απαιτεί και τα δύο. Για την Ελλάδα η αεροπορία (π.χ. SCALP από Rafale) συνιστά ορατή αποτροπή. Το υποβρύχιο αόρατη Και είναι σίγουρο ότι ο αντίπαλος φοβάται περισσότερο το δεύτερο. Γιατί «η αεροπορία απειλεί. Το υποβρύχιο τιμωρεί»….

Επανερχόμενος στο Barracuda, οι ὀποιοι δυσμενείς περιορισμοί /μειονεκτήματα εστιάζονται στο ότι -λόγω του μεγάλου εκτοπίσματος του, είναι λιγότερο ευέλικτο σε ρηχά νερά, έχει πολύ υψηλό κόστος κτήσης/υποστήριξης και συνιστά υπερβολή, αν πρόκειται να επιχειρεί μόνο στο Αρχιπέλαγος.

Πράγματι, το μεγάλο μέγεθος/εκτόπισμα εύλογα συνεπάγεται μεγαλύτερη ακτίνα στροφής, μεγαλύτερο αδρανειακό φορτίο και λιγότερη «νευρικότητα» σε κλειστά περάσματα. Και σε στενά, ρηχά, γεμάτα θερμοκλινή νερά (Αιγαίο), αυτό, αποτελεί μία αρνητική και κρίσιμη παράμετρο. Το υποθαλάσσιο περιβάλλον του Αιγαίου είναι βασίλειο υποβρυχίων SSK και όχι SSN.

Προς αποφυγήν, ωστόσο, πάσης παρανοήσεως, στο αρχιπέλαγος το Barracuda δεν είναι αδέξιο, δεν κινδυνεύει, δεν “χάνεται” . Απλώς, δεν αποδίδει στο 100% των δυνατοτήτων του. Είναι σαν να βάζεις μαχητικό 5ης γενιάς σε εναέριο χώρο UAVs ή ένα άρμα μάχης σε στενό ορεινό μονοπάτι. Θα περάσει. Αλλά δεν θα είναι το ιδανικό εργαλείο. Το Barracuda είναι ανίκητο σε μεγάλα βάθη, ανοικτές θάλασσες, παρατεταμένες αποστολές, κυνήγι άλλων υποβρυχίων και στρατηγική κρούση (Ανατολική Μεσόγειος). Εκεί, το μεγάλο εκτόπισμα είναι πλεονέκτημα, όχι μειονέκτημα. Γι’ αυτό και η Ελλάδα θα πρέπει να επενδύσει σε υποβρύχια “SSN-like awareness σε SSK”(συμβατικά υποβρύχια με αισθητήρες επιπέδου πυρηνικών) και όχι σε αμιγώς πυρηνικής πρόωσης. Στο ερώτημα δε, αν υπάρχουν σήμερα και διατίθενται τέτοιου τύπου υποβρύχια η απάντηση είναι ναι !!!.. (Βλέπε κλάση KSS-III-Ν. Κορέα και Ιαπωνικά Sōryū-class / Taigei-class)

Το Αρχιπέλαγος δεν είναι «θάλασσα». Το Αιγαίο είναι: ρηχό, διάσπαρτο από νησιά, ακουστικά είναι άκρως χαοτικό (ρεύματα, θόρυβος, εμπορική ναυσιπλοΐα) και γεωμετρικά «στενό». Συνακόλουθα, δεν ευνοεί τη δύναμη. Ευνοεί τη σιωπή. Γι΄αυτό το Π.Ν χρειάζεται το AIP. Γιατί ένα κλασικό ντιζελοηλεκτρικό υποβρύχιο, χρησιμοποιεί μπαταρίες σε κατάδυση, χρειάζεται συχνά snorkeling για φόρτιση και αυτό αποκαλύπτει τη θέση του. Αντίθετα το AIP κρατά το υποβρύχιο βυθισμένο για μέρες ή εβδομάδες, με μάλιστα με εξαιρετικά χαμηλό ακουστικό ίχνος.

Scorpène-class submarine

Πρόκειται για συμβατικό υποβρύχιο (SSK), χειρουργικής ακρίβειας, φτιαγμένο για πολύ-νησιωτικό περιβάλλον. Διαθέτει Εκτόπισμα: ~1.800–2.000 τόνων. Πρόωση AIP (Air Independent Propulsion= Σύστημα πρόωσης ανεξάρτητο από τον αέρα) , δυνατότητα παραμονής σε κατάδυση χωρίς μπαταρίες . Κοντολογίς έχει την ικανότητα να κινείται σε κατάδυση, χωρίς να χρειάζεται: snorkeling ή ανάδυση για οξυγόνο. Ο Θόρυβος του είναι εξαιρετικά χαμηλός (σχεδόν «εξαφανίζεται») ενώ φέρει Τορπίλες και αντιπλοϊκούς πύραυλους.

Έχει την δυνατότητα πυραύλων cruise (ανά- διαμόρφωση). Με το Scorpène-class submarine, το Αιγαίο γίνεται παγίδα. Κάθε εχθρικό πλοίο κινείται με φόβο Είναι από τα κορυφαία παγκοσμίως. άριστο για στενά, περάσματα, επιχειρήσεις εγγύς των ακτών. Από παρουσία περνάμε σε άρνηση περιοχής (A2/AD – Anti-Access / Area Denial== Αποτροπή Πρόσβασης / Άρνηση Περιοχής). Αυτό απλοϊκά σημαίνει να μην φτάσει καν ο αντίπαλος στην περιοχή. Αν ο αντίπαλος μπει να μην μπορεί να κινηθεί, να επιχειρήσει ή να επιβιώσει.. Το Scorpène εκμεταλλεύεται τα νησιά, ως ακουστική κάλυψη, Στήνει ενέδρες σε στενά, δίαυλους και περάσματα στόλων. Τι «βλέπει» ο αντίπαλος; Τίποτα. Και αυτό είναι το θανάσιμο πρόβλημά του. Τα συγκριτικά του μειονεκτήματα περιορίζονται στην μικρότερη στρατηγική εμβέλεια και στο ότι δεν αποτελεί «εργαλείο μεγάλης πολιτικής ισχύος». Ωστόσο, με βάση τις Επιχειρησιακές ανάγκες- για το Σενάριο Αιγαίου- το Πολεμικό Ναυτικό, ζητά , πρωτίστως

• Παραμονή για πολλές ημέρες χωρίς αποκάλυψη
• Ευελιξία Κίνησης σε ρηχά νερά,
• · Ενέδρες σε στενά περάσματα
• Άμεση απειλή κατά μονάδων επιφανείας.

Το Scorpène είναι “φτιαγμένο” για το Αρχιπέλαγος. Όχι απλώς κατάλληλο – Το βέλτιστο !!!. Από την άλλη για τη ΝΑ Μεσόγειο, το Barracuda αλλάζει επίπεδο ισχύος. Συνοψίζοντας θα λέγαμε :

• Barracuda = «Δεν ξέρεις από πού θα χτυπήσω»
• · Scorpène = «Δεν ξέρεις αν είμαι ήδη εδώ».

Και θα καταλήγαμε…«Θέλουμε να κλειδώσουμε το Αιγαίο; »→Scorpène

«Επιθυμούμε προβολή πολιτικής ισχύος στην ΝΑ Μεσόγειο ;» →Barracuda.

Η ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΥΠΩΝ ΚΑΙ Η ΒΕΛΤΙΣΤΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Δεν μιλάμε για επίσημα ανακοινωμένο πρόγραμμα, αλλά για γνωστή, υπαρκτή γαλλική γραμμή , «ειδικής διαμόρφωσης» για το ελληνικό ΠΝ, που κυκλοφορεί εδώ και χρόνια σε επιτελικό επίπεδο και επανέρχεται τώρα σοβαρά, λόγω Ελλάδος. Πρόκειται για ένα συμβατικό υποβρύχιο, εμπνευσμένο αρχιτεκτονικά από το Barracuda, με μικρότερο εκτόπισμα, χωρίς πυρηνική πρόωση, αλλά με αισθητήρες & CMS επιπέδου SSN. Τρόπον τινά, για ένα μειωμένου εκτοπίσματος Barracuda συμβατικής πρόωσης.

Όπως προανεφέρθη ήδη το πρόγραμμα είναι υπαρκτό καθώς η Naval Group εδώ και χρόνια δουλεύει σε μεταφορά SSN αισθητήρων σε υποβρύχια SSK.

Προσδίδει μεγάλη έμφαση σε πολύ μεγάλο σφαιρικό σόναρ , flank arrays (Πλευρικές διατάξεις παθητικών αισθητήρων -σόναρ), towed array (Ρυμουλκούμενη διάταξη παθητικών αισθητήρων), advanced data fusion (Προηγμένη σύντηξη δεδομένων). Αυτή η φιλοσοφία ΔΕΝ χωράει εύκολα σε κλασικό Scorpène. Ανάμεσα στις δύο Τυπικές Γαλλικές Προτάσεις μία τέτοια προοπτική θα αποτελούσε την

βέλτιστη χρυσή τομή για την Ελλάδα. Θα συγκέντρωνε αθροιστικά τα κύρια πλεονεκτήματα των δύο Τύπων με SSK για το Αιγαίο, με επίγνωση επιπέδου SSN και ρόλο πυλώνα A2/AD (Αποτροπή Πρόσβασης / Άρνηση Περιοχής) . Μέγεθος– ούτε μικρό, ούτε SSN. Μεσαίο εκτόπισμα (όχι Type-209, όχι Barracuda).

Θα διέθετε επαρκή όγκο για μεγάλο σφαιρικό σόναρ , ισχυρό CMS (Σύστημα Διαχείρισης Μάχης), άνετη ενσωμάτωση towed array (δυνατότητα πλήρους ρυμουλκούμενης συστοιχίας σόναρ) , αλλά θα ήταν και ιδιαίτερα ευέλικτο σε ρηχά, κλειστά περάσματα και ιδανικό για Αιγαίο + έξοδο στην Αν. Μεσόγειο.

Όλα τα παραπάνω θα προσέδιδαν το πλεονέκτημα για πρώτο εντοπισμό του εχθρού, παθητικό έλεγχο 360° , αλλά και δυνατότητα δικτύωσης με Belharra και παράκτια αισθητήρια. Θα διέθετε χαμηλό ακουστικό ίχνος σε ρηχά θερμοκλινή ύδατα και cluttered περιβάλλον (υποθαλάσσιο περιβάλλον αυξημένου θορύβου «σκουπιδιών) , δυνατότητα «κολλήματος» στον βυθό κ.ά. . Εκεί που τα SSN χάνουν σε απόδοση, αυτό, θα «άνθιζε».

Δηλαδή: Όχι απλά «ακούω κάτι» αλλά ξέρω τι είναι, πού πάει και πότε χτυπάω. Θα αποτελούσε ένα υποβρύχιο προσαρμοσμένο επιχειρησιακά και πολιτικά στο DNA της Ελλάδος. Δεν θα είναι απλά μία θανάσιμη καινοτομία για τον αντίπαλο, αλλά μία ευφυέστατη έξυπνη ισορροπία για την Ελλάδα, προσαρμοσμένη πλήρως στο πολυδιάσπαρτο περιβάλλον του Αρχιπελάγους.

Θα είναι προοπτική η οποία μεταβάλλει δραματικά την προοπτική έκβασης ενός σεναρίου Κρίσης των πρώτων 72 ωρών στο Αιγαίο. Ένα τέτοιο σενάριο δεν ήταν εφικτό να περιληφθεί και να περιγραφεί κατά στάδια κλιμάκωσης και εν λεπτομέρεια σε αυτές τις λίγες γραμμές του παρόντος Άρθρου… Ωστόσο οίκοθεν νοείται ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλά περισσότερη ισχύ, αλλά και εξυπνότερη ισχύ.

Γιατί έτσι γράφτηκε η αρχέγονη νικηφόρα ιστορία του Ελληνικού Πολεμικό Ναυτικού. Κατά τον ρου της Ιστορίας , δεν υπέστη ποτέ στρατηγική ναυτική ήττα που να ακυρώνει τον εθνικό του στόχο.(όπως και το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό) .

Και δεν νίκησε ποτέ , επειδή είχε περισσότερα πλοία. Νίκησε γιατί είχε περισσότερο «νου» και εφευρετικότητα . Γιατί ο Έλληνας ναύτης έμαθε να σκέφτεται εκεί που άλλοι απλά μετρούσαν, Να καινοτομεί εκεί που άλλοι επαναλάμβαναν.Να αιφνιδιάζει εκεί που άλλοι περίμεναν. Η ναυτοσύνη του τον οδηγούσε πάντα στην επινόηση του στρατηγικό αιφνιδιασμό που θα συνέτριβε τον αντίπαλο Στη θάλασσα, η ευφυΐα για τον Έλληνα έγινε όπλο, η τόλμη έγινε τακτική και ο αιφνιδιασμός, η τραγική μοίρα για τον εχθρό. Και αυτό δεν είναι παρελθόν.

…είναι η Μοίρα του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.