Τι στέλνει στο γήπεδο τον Ελληνα ποδοσφαιρόφιλο και τι τον διώχνει

Οι οπαδοί των ποδοσφαιρικών ομάδων στην Ελλάδα προτιμούν ανταγωνιστικά Πρωταθλήματα, ενώ απέχουν, στην πλειονότητά τους, από το να χαρακτηριστούν φίλαθλοι (αντί οπαδοί), καθώς αυξάνεται η προσέλευσή τους στα γήπεδα μόνο στα ντέρμπι…

Αυτά είναι τα βασικά συμπεράσμαστα της διπλωματικής μελέτης του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗ, απόφοιτου του Οικονομικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, με επιβλέποντα τον Επίκουρο Καθηγητή ΘΕΟΔΩΡΟ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗ.

Επιλέξαμε τα ευκόλως κατανοητά για τον μέσο αναγνώστη στοιχεία της Οικονομετρικής Ανάλυσης του Ελληνικού Ποδοσφαίρου και τα δημοσιεύουμε γιατί παρουσιάζουν ξεχωριστό ενδιαφέρον και αποτελούν την επιστημονική απόδειξη όλων όσα βιώνουν και αντιλαμβάνονται όλοι οι Ελληνες ποδοσφαιρόφιλοι.

Η διερεύνηση των παραγόντων που επιδρούν στην προσέλευση των φιλάθλων στα ελληνικά γήπεδα ήταν το αντικείμενο αυτής της μελέτης. Προκειμένου  να εντοπισθούν οι παράγοντες  αυτοί, έγιναν δύο πειράματα. Στο πρώτο, αναζητήθηκε η επίδραση που είχαν η βαθμολογική κατάταξη συγκεκριμένων ποδοσφαιρικών ομάδων (ΑΕΚ, ΑΡΗΣ, ΟΣΦΠ, ΠΑΟ, ΠΑΟΚ), καθώς και τα γκολ που σημειώθηκαν σε μία αγωνιστική περίοδο, στη συνολική προσέλευση του κόσμου στα γήπεδα.  Τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν για τον σκοπό αυτό, είναι ετήσια στοιχεία και χρονολογούνται από το 1959, οπότε καθιερώθηκε το Πρωτάθλημα της Α’ Εθνικής, έως το 2012.

Με το δεύτερο, διερευνήθηκε η επίδραση ορισμένων αγωνιστικών στοιχείων κάθε ομάδας (μεταξύ άλλων: γκολ, σουτ, νίκες) στη διαμόρφωση της προσέλευσης στα γήπεδα ανά αγωνιστική. Τα στοιχεία αυτά πλαισιώνουν τις περιόδους από το 2009-2010 έως τα μέσα της αγωνιστικής περιόδου 2013-2014 και αφορούν στο κάθε εντός έδρας παιχνίδι.  Λόγω έλλειψης επίσημων στατιστικών στοιχείων για το ελληνικό ποδόσφαιρο από το 1959,  τα δεδομένα συλλέχθηκαν από αθλητικές ιστοσελίδες και  σχετικά βιβλία.

Στο διάγραμμα (1) απεικονίζεται η εξέλιξη της συνολικής προσέλευσης από την αγωνιστική περίοδο 1959-1960 έως το 2012-1013. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 κι έπειτα παρατηρείται  μία απότομη μείωση των εισητηρίων. Αυτό οφείλεται μεταξύ άλλων  στην κάκιστη εικόνα του ποδοσφαίρου και των αθλητικών υποδομών της χώρας μας σε σχέση με το εξωτερικό, στη μη εμπιστοσύνη προς τη διοργανώτρια αρχή και τη διαιτησία, όπως και την εισαγωγή του θεσμού της τηλεόρασης αρχικά με την προβολή μόνο των ντέρμπι και έπειτα από το 1999 (ίδρυση ΝOVA) με τη ζωντανή μετάδοση των αγώνων.

Σημαντικό ρόλο στη μείωση της συνολικής προσέλευσης παίζει  σαφώς και η βία στα γήπεδα. Η λύση που έδωσε ο (τότε) υφυπουργός Αθλητισμού Γιώργος Λιάνης τον Ιανουάριο του 2004 (περί απαγόρευσης μετακινήσεων των οπαδών) βελτίωσε σε ελάχιστο βαθμό την κατάσταση. Από το 2004 και μετά υπάρχει οριακή αύξηση των εισητηρίων που μπορεί να αποδοθεί στην κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος από την Εθνική Ελλάδας το 2004.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Από το πρώτο πείραμα μπορεί να εξαχθούν τα εξής συμπεράσματα:

• Η συνολική προσέλευση δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες όπως τα τέρματα που επιτεύχθηκαν σε μία χρονιά, ή από τη βαθμολογική κατάταξη των ομάδων.
• Ωστόσο, ο μέσος όρος της συνολικής προσέλευσης επηρεάζεται αρνητικά από τη βαθμολογική θέση της ομάδας. Για παράδειγμα, εάν ο Αρης (ο οποίος δεν εμφανίζεται στο διάγραμμα, για λόγους οικονομίας) πέσει κατά μία θέση στη βαθμολογική κατάταξη, ο μέσος όρος προσέλευσης των φιλάθλων στα γήπεδα θα μειωθεί κατά περίπου 224 την επόμενη αγωνιστική περίοδο! Το αντίθετο συμβαίνει με την ομάδα του Ολυμπιακού, η οποία εάν πέσει κατά μια θέση, την επόμενη περίοδο θα αυξηθεί ο μέσος όρος των φιλάθλων κατά 732! Αυτό δείχνει ότι οι Ελληνες φίλαθλοι προτιμούν ανταγωνιστικά ποδοσφαιρικά Πρωταθλήματα παρά «μονοπώλια». Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι στα Πρωταθλήματα από το 1970 έως και το 1976 και από το 1984 έως και το 1987 υπάρχουν μεγαλύτεροι μέσοι όροι εισιτηρίων, επειδή σχεδόν κάθε χρόνο αναδεικνυόταν διαφορετικός πρωταθλητής Ελλάδας.
• Παράδοξο στοιχείο αποτελεί η αρνητική σχέση των συνολικών τερμάτων με τον μέσο όρο της προσέλευσης. Δηλαδή, όταν πέφτει ο αριθμός των γκολ σε ένα Πρωτάθλημα, σε σχέση με το προηγούμενο, τότε στο επόμενο πηγαίνουν στα γήπεδα λιγότεροι φίλαθλοι!

Από το δεύτερο πείραμα μπορούν να εξαχθούν επίσης σημαντικά συμπεράσματα:

• Παρατηρείται πως τη σημαντικότερη επίδραση στην προσέλευση της κάθε ομάδας έχουν τα ντέρμπι. Για παράδειγμα, σε ένα ντέρμπι του ΠΑΟΚ θα συγκεντρωθούν 9907 περισσότεροι άνθρωποι από όσοι στα παιχνίδια μικρότερης σημασίας.
• Οι νίκες στα προηγούμενα παιχνίδια επηρεάζουν θετικά μόνο τον φίλαθλο κόσμο του Ολυμπιακού.
• Τα αποτελέσματα του δεύτεροι πειράματος δείχνουν πως στην Ελλάδα δεν υπάρχουν φίλαθλοι του ποδοσφαίρου, παρά μόνο οπαδοί. Αυτό φαίνεται από τη θετική ανταπόκριση των φίλων των ομάδων σε αναμετρήσεις που είναι ντέρμπι.
• Πρόσθετες ενδείξεις γι’ αυτό το συμπέρασμα είναι πως δεν υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ ποδοσφαιρικών μεταβλητών και της συνολικής  προσέλευσης ανά αγωνιστική. Με τον όρο «ποδοσφαιρικές μεταβλητές» εννοούμε τον αριθμό των γκολ και τον αριθμό των σουτ, υπέρ και κατά, για κάθε ομάδα.

Τα μοντέλα ανάπτυξης των μεγάλων ομάδων δείχνουν τον σωστό δρόμο

Είναι επιτακτικό να ακολουθηθούν τα μοντέλα των ομάδων που μετέχουν σε ισχυρά Πρωταθλήματα, ώστε να αυξηθεί η προσέλευση στα ποδοσφαιρικά γήπεδα. Στο αγγλικό Πρωτάθλημα ομάδες όπως η ManchesterUnited, έχουν καταφέρει να εισπράττουν εμπορικά έσοδα (49% των συνολικών εσόδων) από αξιοποίηση εφαρμογών σε κινητά, διαδικτυακή τηλεόραση κτλ. Η Arsenal κατάφερε να αξιοποιήσει το νέο της γήπεδο “Emirates”, από το οποίο λαμβάνει το 41% των συνολικών εσόδων της. Ομάδες όπως η BorussiaDortmund και η Porto βρίσκονται ψηλά στον ποδοσφαιρικό χάρτη επειδή επενδύουν στις ακαδημίες τους.

Αμεσο αποτέλεσμα είναι να προκύψουν νέα ταλέντα τα οποία θα μεταπωληθούν σε «μεγαλύτερες» ομάδες έναντι υπέρογκων ποσών. Τέλο,ς σημαντικό είναι το παράδειγμα της ιταλικής Juventus, η οποία αντλεί την αποτελεσματικότητά της από προηγμένα συστήματα τεχνολογίας ανάλυσης των παιχνιδιών και της προπόνησης (Training Check Project, Match Analysis).

Τρανταχτό παράδειγμα προς μίμηση, προσαρμοσμένο βέβαια στα ελληνικά επίπεδα, θα πρέπει να αποτελεί η πιο επιτυχημένη ομάδα του προηγούμενου αιώνα, η Ρεάλ Μαδρίτης. Επιγραμματικά θα αναφερθεί το επιχειρηματικό – ποδοσφαιρικό μοντέλο της:

• Οικονομική ευρωστία: Αξιοποίηση εγκαταστάσεων, Συνεργασία με σημαντικούς χορηγούς (π.χ. Adidas, BBVA, Emirates Airlines), Αναβάθμιση VIP σουιτών και ανάθεση της διαχείρισης τους από πολυεθνικές εταιρίες, με ετήσια συνδρομή, συνεχή σχέδια για επέκταση του σταδίου της.
• Απόκτηση αθλητών κορυφαίας φήμης: Υιοθέτηση του μοντέλου του «κινηματογράφου» : Απόκτηση παικτών διεθνούς φήμης και εμβέλειας με σκοπό την αύξηση των πωλήσεων εισιτηρίων και των εσόδων από προϊόντα.
• Ανάπτυξη BrandName και περαιτέρω προβολή: Ιδρυση ανεξάρτητης εταιρείας για την εκμετάλλευση όλων των δικαιωμάτων εκτός των τηλεοπτικών (αδειοδοτήσεις, δικαιώματα προβολής των ποδοσφαιριστών, ηλεκτρονική προβολή κ.α), Ανάπτυξη οργανωμένου δικτύου πωλήσεων λιανικής και online shop, Στρατηγική εμπορικής διείσδυσης σε παγκόσμιο επίπεδο (περιοδείες σε ΗΠΑ και Ασία), Εκδοση Fan Card Real Madrid με παροχές προς τους κατόχους της.