Τι είναι η ανηδονία από την οποία δήλωσε ότι πάσχει ο ηθοποιός Γιώργος Χρυσοστόμου

Η πρόσφατη εξομολόγηση του ηθοποιού Γιώργου Χρυσοστόμου για το αίσθημα κενού που βίωνε παρά τις επαγγελματικές επιτυχίες του έφερε στο προσκήνιο μια ψυχολογική κατάσταση που επηρεάζει χιλιάδες ανθρώπους: την ανηδονία.

Πρόκειται για ένα σύμπτωμα που συχνά περνά απαρατήρητο ή συγχέεται με την απλή κούραση και την έλλειψη διάθεσης. Ωστόσο, η ανηδονία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής, τις σχέσεις και την ψυχική υγεία ενός ατόμου.

Τι είναι η ανηδονία;

Η ανηδονία είναι η αδυναμία ενός ανθρώπου να βιώσει ευχαρίστηση ή χαρά από δραστηριότητες που παλαιότερα του προκαλούσαν θετικά συναισθήματα. Ακόμη και γεγονότα που θεωρούνται ευχάριστα, όπως η επιτυχία, οι κοινωνικές συναναστροφές, η μουσική ή το αγαπημένο φαγητό, μπορεί να φαίνονται αδιάφορα.

Η κατάσταση αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά διαγνωστικά χαρακτηριστικά της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής, ωστόσο μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες ψυχικές ή νευρολογικές διαταραχές.

Ποια είναι τα βασικά είδη ανηδονίας;

Οι ειδικοί διακρίνουν δύο κύριες μορφές ανηδονίας:

Κοινωνική ανηδονία

Η κοινωνική ανηδονία αφορά την απώλεια ενδιαφέροντος για τις κοινωνικές σχέσεις και την αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους. Το άτομο αποφεύγει τις κοινωνικές επαφές, δυσκολεύεται να συνδεθεί συναισθηματικά με τους γύρω του και συχνά απομονώνεται.

Σωματική ανηδονία

Στη σωματική ανηδονία, οι αισθήσεις που συνήθως προκαλούν ευχαρίστηση χάνουν την επίδρασή τους. Η μουσική, οι γεύσεις, οι μυρωδιές, η σωματική επαφή ή η σεξουαλική δραστηριότητα δεν προσφέρουν πλέον την ίδια ικανοποίηση.

Οι σύγχρονες έρευνες αναφέρουν επίσης:

• Προσδοκώμενη ανηδονία: δυσκολία να νιώσει κάποιος χαρά για ένα ευχάριστο γεγονός που πρόκειται να συμβεί.
• Καταναλωτική ανηδονία: αδυναμία να απολαύσει τη στιγμή κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας.

Πώς βιώνεται η ανηδονία στην καθημερινότητα;

Οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ανηδονία περιγράφουν συχνά ένα συναισθηματικό κενό ή μια αίσθηση ότι η ζωή έχει χάσει το χρώμα της.

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Συναισθηματικό μούδιασμα.
• Έλλειψη ευχαρίστησης από αγαπημένες δραστηριότητες.
• Αίσθημα ανίας και εσωτερικού κενού.
• Μειωμένο ενδιαφέρον για κοινωνικές επαφές.
• Χαμηλή σεξουαλική επιθυμία.
• Δυσκολία στον προγραμματισμό και την υλοποίηση στόχων.
• Απουσία ενθουσιασμού για το μέλλον.
• Προβλήματα ύπνου και ξεκούρασης.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο;

Οι επιστήμονες συνδέουν την ανηδονία με δυσλειτουργίες στα κυκλώματα ανταμοιβής του εγκεφάλου, τα οποία σχετίζονται με τη ντοπαμίνη και άλλους νευροδιαβιβαστές που επηρεάζουν την ευχαρίστηση, το κίνητρο και τη μάθηση.

Όταν αυτά τα συστήματα δεν λειτουργούν σωστά, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ή να «ανταμείψει» τις θετικές εμπειρίες, με αποτέλεσμα το άτομο να νιώθει ότι τίποτα δεν του προσφέρει πραγματική χαρά.

Ανηδονία ή απάθεια; Ποιες είναι οι διαφορές;

Παρότι οι δύο έννοιες συχνά συνυπάρχουν, δεν είναι ταυτόσημες.

Η ανηδονία αφορά την απώλεια της ικανότητας για ευχαρίστηση. Αντίθετα, η απάθεια σχετίζεται κυρίως με την έλλειψη κινήτρου, ενέργειας και διάθεσης για δράση.

Με απλά λόγια, ένα άτομο με ανηδονία μπορεί να κάνει μια δραστηριότητα χωρίς να τη χαίρεται, ενώ ένα άτομο με απάθεια μπορεί να μην έχει καν τη διάθεση να ξεκινήσει τη δραστηριότητα.

Πότε χρειάζεται βοήθεια από ειδικό;

Εάν η απώλεια χαράς και ενδιαφέροντος επιμένει για εβδομάδες ή επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις και την καθημερινή λειτουργικότητα, είναι σημαντικό να ζητηθεί η βοήθεια ψυχολόγου ή ψυχιάτρου.

Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό πιθανών υποκείμενων αιτιών και στην κατάλληλη αντιμετώπιση του προβλήματος.