Social media: Από την 1η Ιανουαρίου το όριο των 15 ετών – Πώς θα λειτουργεί το Kids Wallet

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην Ελλάδα για τη χρήση των social media από ανηλίκους, καθώς η κυβέρνηση προχωρά στη νομοθέτηση ηλικιακού ορίου στα 15 έτη, με την εφαρμογή του μέτρου να προγραμματίζεται από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Το θέμα της λεγόμενης «ψηφιακής ενηλικίωσης» έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με την Ελλάδα να έχει παρουσιάσει από νωρίς τη δική της πρόταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει το Kids Wallet, ενώ πλέον στο τραπέζι βρίσκεται και η ευρωπαϊκή πρόταση για το EU Kids Act.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, εξήγησε τους βασικούς άξονες της ελληνικής πολιτικής, τον τρόπο με τον οποίο θα επιβεβαιώνεται η ηλικία των χρηστών και τον λόγο για τον οποίο η Αθήνα επιλέγει να προχωρήσει στη δική της νομοθετική παρέμβαση πριν ολοκληρωθεί η ευρωπαϊκή διαδικασία.

Γιατί η Ελλάδα προχωρά πριν από την Ευρώπη

Σύμφωνα με τον κ. Παπαστεργίου, η Ελλάδα ξεκίνησε να θέτει το ζήτημα περίπου δύο χρόνια πριν, όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αναφερθεί στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στην ανάγκη κοινής αντιμετώπισης των κινδύνων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στο διαδίκτυο.

Στη συνέχεια, η ελληνική πλευρά παρουσίασε στην Ευρώπη την πρόταση για έναν μηχανισμό αξιόπιστης επαλήθευσης ηλικίας. Το Kids Wallet αποτέλεσε, σύμφωνα με τον υπουργό, ένα από τα βασικά εργαλεία αυτής της προσέγγισης.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι δεν υπάρχει λόγος να αναμένει την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, καθώς η διαδικασία σε επίπεδο ΕΕ αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς ακόμη μήνες. Όπως ανέφερε ο υπουργός, η ελληνική νομοθεσία θα μπορεί να προσαρμοστεί στη συνέχεια στις τελικές ευρωπαϊκές ρυθμίσεις.

Τι θα ισχύει για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσέγγιση που διαμορφώνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τα παιδιά ηλικίας 13 έως 15 ετών.

Ο Παπαστεργίου εξήγησε ότι η ευρωπαϊκή πρόταση δεν σημαίνει πως ένας 13χρονος θα αποκτά πρόσβαση στα social media με τον τρόπο που λειτουργούν σήμερα. Αντίθετα, γίνεται λόγος για ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα με αυξημένους περιορισμούς.

Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με την περιγραφή του υπουργού, προβλέπονται γονική συναίνεση, περιορισμοί στη νυχτερινή χρήση, απουσία ατελείωτου scrolling και αυξημένες δικλίδες προστασίας απέναντι σε ανεπιθύμητες επαφές.

Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet

Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα διαπιστώνεται εάν ένας χρήστης είναι κάτω ή πάνω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο χωρίς να εκτίθενται τα προσωπικά του δεδομένα.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου υποστηρίζει ότι το Kids Wallet έχει σχεδιαστεί ώστε να μη μεταφέρει στις πλατφόρμες την ημερομηνία γέννησης ή άλλα στοιχεία ταυτότητας του χρήστη.

Αντί για προσωπικά δεδομένα, το σύστημα επιστρέφει μόνο μια ένδειξη, ένα «σήμα», για το εάν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το εκάστοτε ηλικιακό όριο.

Οι πλατφόρμες, από την πλευρά τους, θα πρέπει να αξιοποιούν τα διαθέσιμα τεχνικά εργαλεία τους για να εντοπίζουν λογαριασμούς που ενδέχεται να ανήκουν σε ανηλίκους. Όταν δεν μπορούν να έχουν επαρκή βεβαιότητα, θα μπορούν να χρησιμοποιούν τον μηχανισμό επαλήθευσης ηλικίας.

Τι θα γίνει με τις πλατφόρμες που βρίσκονται εκτός Ελλάδας

Η εφαρμογή του μέτρου σε διεθνείς πλατφόρμες αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα.

Ο υπουργός εξήγησε ότι η ελληνική και η ευρωπαϊκή προσέγγιση βασίζονται στο Digital Services Act, το οποίο προβλέπει διαδικασίες και κυρώσεις για παραβάσεις από τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.

Στην Ελλάδα, η ΕΕΤΤ αποτελεί την αρμόδια αρχή για τη σχετική διαδικασία, ενώ για πλατφόρμες που έχουν την έδρα τους σε άλλο κράτος-μέλος ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενοι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί.

Το όριο ηλικίας και ο ψηφιακός εθισμός

Ο Παπαστεργίου αναγνωρίζει ότι ένα ηλικιακό όριο από μόνο του δεν αρκεί για να αντιμετωπιστούν όλα τα προβλήματα που σχετίζονται με τη χρήση των social media.

Όπως σημείωσε, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι σχεδιαστικές πρακτικές των πλατφορμών, ειδικά όταν ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση και το συνεχές scrolling.

Σύμφωνα με τον υπουργό, τα παιδιά είναι περισσότερο ευάλωτα σε τέτοιου είδους μηχανισμούς, καθώς βρίσκονται ακόμη σε ηλικία ανάπτυξης. Για τον λόγο αυτό θεωρεί αναγκαίο να περιοριστούν τα εθιστικά μοτίβα χρήσης και να υπάρξει μεγαλύτερη ενημέρωση τόσο των παιδιών όσο και των οικογενειών.

Ο ρόλος των γονέων

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η ευθύνη για την προστασία των ανηλίκων δεν μπορεί, κατά την άποψή του, να μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στους γονείς.

Όπως ανέφερε, οι πλατφόρμες θα πρέπει εξαρχής να σχεδιάζουν τις υπηρεσίες τους με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη την ασφάλεια των παιδιών. Οι γονείς, από την πλευρά τους, έχουν ρόλο στην επιβεβαίωση της ηλικίας και κυρίως στην ενημέρωση και καθοδήγηση των παιδιών.

Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση σχεδιάζει δράσεις ενημέρωσης σε σχολεία και επαφές με εκπαιδευτικούς, συλλόγους γονέων και οικογένειες, ώστε η νέα ρύθμιση να συνοδευτεί από ενημέρωση και όχι μόνο από τεχνικούς περιορισμούς.

Η επόμενη ημέρα

Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η εφαρμογή του ορίου των 15 ετών αποτελεί το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης προσπάθειας για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.

Παράλληλα με τα social media, ο Δημήτρης Παπαστεργίου έθεσε και το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης, υποστηρίζοντας ότι χρειάζονται κανόνες και για την επαφή των παιδιών με τα συστήματα AI.

Το ζητούμενο, όπως περιέγραψε, δεν είναι η απομάκρυνση των παιδιών από την τεχνολογία, αλλά η δημιουργία ενός πλαισίου που θα τους επιτρέπει να αξιοποιούν το διαδίκτυο χωρίς να αποκόπτονται από την πραγματική ζωή.