Δηλώσεις που προκαλούν έντονες αντιδράσεις διατυπώθηκαν από τον Ρ. Βαχίτοφ, αναπληρωτή καθηγητή στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Μπασκίρ, στο πλαίσιο παρουσίασης της μονογραφίας του με τίτλο «Mythologems of Pan-Turkism and the security of Russia and Eurasia in the 21st century», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Καζάν.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο ρωσικό μέσο politnavigator.net, ο Βαχίτοφ αμφισβητεί τον εθνολογικό και ιστορικό πυρήνα της σύγχρονης τουρκικής εθνικής ταυτότητας, υποστηρίζοντας ότι αυτή βασίζεται σε ιδεολογικούς μύθους του 20ού αιώνα.
Ο Ρώσος ακαδημαϊκός φέρεται να υποστήριξε ότι οι σύγχρονοι Τούρκοι δεν συγκροτούν «αμιγή τουρκική εθνότητα», αλλά αποτελούν πληθυσμούς της Ανατολίας που εξισλαμίστηκαν και γλωσσικά αφομοιώθηκαν, κυρίως κατά την οθωμανική περίοδο.
Στο πλαίσιο αυτό, έκανε αναφορές σε πολιτισμικές και ιστορικές ομοιότητες μεταξύ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και της σύγχρονης Τουρκίας, εστιάζοντας σε στοιχεία όπως η αρχιτεκτονική, η γαστρονομία και τα σύμβολα. Ως παράδειγμα, ανέφερε την ημισέληνο, η οποία – κατά τον ίδιο – χρησιμοποιούνταν ως σύμβολο της Κωνσταντινούπολης πριν από την οθωμανική κατάκτηση.
Ο Βαχίτοφ υποστήριξε επίσης ότι κατά τον 19ο αιώνα, εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο όρος «Τούρκος» χρησιμοποιούνταν συχνά με υποτιμητική σημασία και παρέπεμπε κυρίως στον αγροτικό πληθυσμό, ενώ οι ανώτερες κοινωνικές τάξεις δεν αυτοπροσδιορίζονταν με αυτόν τον όρο.
Σημαντικό μέρος των θέσεών του αφορά την κριτική στον παντουρκισμό, τον οποίο περιγράφει ως ιδεολογική κατασκευή που δεν στηρίζεται, κατά την άποψή του, σε πραγματικές ιστορικές και κοινωνικές σχέσεις. Όπως ανέφερε, η γλωσσική συγγένεια μεταξύ των τουρκόφωνων λαών δεν συνεπάγεται πολιτική ή πολιτισμική ενότητα.
Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι πολλοί τουρκόφωνοι πληθυσμοί της Ευρασίας έχουν ιστορικά αναπτύξει στενότερους δεσμούς με τη Ρωσία παρά με την Τουρκία, παρά τις γλωσσικές ομοιότητες.
Στο άρθρο γίνεται αναφορά και σε παλαιότερες δηλώσεις του Mehmet Efe Caman, Τούρκου καθηγητή γεννημένου στην Τουρκία, ο οποίος έχει μιλήσει δημόσια για μικτή καταγωγή πληθυσμών της Ανατολίας, επισημαίνοντας ότι η εθνική αφήγηση περί μαζικής μετανάστευσης από την Κεντρική Ασία διαμορφώθηκε πολιτικά τον 20ό αιώνα.
Σύμφωνα με τις τοποθετήσεις αυτές, η συζήτηση γύρω από την καταγωγή των πληθυσμών της Ανατολίας επανέρχεται τα τελευταία χρόνια, ενισχυμένη και από τη διάδοση των γενετικών ελέγχων, οι οποίοι οδηγούν μερίδα πολιτών σε επαναπροσδιορισμό της προσωπικής και οικογενειακής τους ιστορίας.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ιστορικής, πολιτικής και ιδεολογικής αντιπαράθεσης, τόσο εντός της Τουρκίας όσο και στο διεθνές περιβάλλον, με τους περισσότερους ιστορικούς και γενετιστές να επισημαίνουν ότι οι εθνικές ταυτότητες είναι αποτέλεσμα σύνθετων και πολυεπίπεδων ιστορικών διεργασιών.
