Ψωριασική αρθρίτιδα: Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούμε και η σημασία της συνολικής φροντίδας

Ο πόνος και το πρήξιμο στις αρθρώσεις χρειάζονται προσοχή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ψωρίαση. Η έγκαιρη διάγνωση και η σύγχρονη αντιμετώπιση μπορούν να προστατεύσουν την κινητικότητα και την ποιότητα ζωής, με τη φροντίδα να περιλαμβάνει το σωματικό βάρος, την ψυχική υγεία και την καρδιά.

Ένας επίμονος πόνος στις αρθρώσεις, η δυσκαμψία το πρωί ή ένα δάκτυλο που πρήζεται σε όλο το μήκος του είναι συμπτώματα που αξίζει να συζητηθούν με τον γιατρό. Για τους ανθρώπους που έχουν ψωρίαση, η αναγνώρισή τους αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να αποτελούν ενδείξεις ψωριασικής αρθρίτιδας.

Πρόκειται για ένα χρόνιο φλεγμονώδες ρευματικό νόσημα, το οποίο μπορεί να επηρεάσει την κίνηση, την καθημερινή λειτουργικότητα και τη συνολική υγεία. Παρότι δεν υπάρχει σήμερα οριστική ίαση, υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που επιτρέπουν τον έλεγχο της φλεγμονής και την προστασία των αρθρώσεων.

Η ενημέρωση, επομένως, έχει ουσιαστική αξία: βοηθά τον ασθενή να αναγνωρίσει εγκαίρως πιθανά συμπτώματα, να αναζητήσει αξιολόγηση και να συμμετέχει ενεργά στη φροντίδα του.

Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα

Η ψωριασική αρθρίτιδα μπορεί να προσβάλει τις αρθρώσεις, τη σπονδυλική στήλη, τους τένοντες και τα σημεία όπου αυτοί προσφύονται στα οστά. Συνδέεται συχνά με την ψωρίαση του δέρματος ή των νυχιών, χωρίς όμως να εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους.

Σε ορισμένους ασθενείς κυριαρχούν ο πόνος και το πρήξιμο σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις. Σε άλλους, τα ενοχλήματα αφορούν περισσότερο τη μέση, τις πτέρνες ή τα δάκτυλα. Αυτή η ποικιλία εκδηλώσεων εξηγεί γιατί η αξιολόγηση χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τη συνολική εικόνα του ασθενούς.

Στους περισσότερους ανθρώπους που εμφανίζουν ψωριασική αρθρίτιδα έχει προηγηθεί η ψωρίαση. Υπάρχουν, όμως, και περιπτώσεις στις οποίες τα συμπτώματα από τις αρθρώσεις εμφανίζονται πριν από τις δερματικές εκδηλώσεις.

Η ψωρίαση δεν σημαίνει ότι θα εμφανιστεί οπωσδήποτε αρθρίτιδα

Η διάγνωση της ψωρίασης δεν συνεπάγεται ότι κάποιος θα αναπτύξει και ψωριασική αρθρίτιδα. Ένα μέρος των ανθρώπων με ψωρίαση θα εμφανίσει αρθρίτιδα, γι’ αυτό και η προσοχή σε νέα ή επίμονα μυοσκελετικά συμπτώματα είναι σημαντική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ενόχληση αποτελεί ένδειξη της συγκεκριμένης νόσου. Σημαίνει ότι ο επίμονος πόνος, το πρήξιμο ή η δυσκαμψία χρειάζονται διερεύνηση, αντί να αποδίδονται αυτόματα στην κούραση ή να αντιμετωπίζονται ως αναμενόμενο μέρος της ψωρίασης.

Η ενημέρωση του θεράποντος γιατρού και, όταν κρίνεται απαραίτητο, η αξιολόγηση από ρευματολόγο μπορούν να βοηθήσουν στην έγκαιρη αναγνώριση του προβλήματος.

Τα συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή

Η ψωριασική αρθρίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικά συμπτώματα. Μεταξύ των ενδείξεων που πρέπει να κινητοποιήσουν τον ασθενή είναι:

• Πόνος και πρήξιμο σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις.
• Πρωινή δυσκαμψία ή δυσκαμψία ύστερα από παρατεταμένη ακινησία.
• Πόνος στη μέση που βελτιώνεται με την κίνηση.
• Πόνος στις πτέρνες ή σε άλλα σημεία όπου οι τένοντες προσφύονται στα οστά.
• Πρήξιμο ολόκληρου ενός δακτύλου στο χέρι ή στο πόδι.

Το πρήξιμο ολόκληρου του δακτύλου ονομάζεται δακτυλίτιδα, ενώ η φλεγμονή στα σημεία πρόσφυσης των τενόντων και των συνδέσμων στα οστά ονομάζεται ενθεσίτιδα. Μπορεί επίσης να υπάρχει κόπωση, η οποία επηρεάζει την καθημερινότητα.

Τα συμπτώματα αυτά δεν αρκούν από μόνα τους για να τεθεί διάγνωση. Αποτελούν, όμως, λόγο για ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν επιμένουν ή συνυπάρχουν με ψωρίαση.

Γιατί ο πόνος στις αρθρώσεις δεν πρέπει να θεωρείται «φυσιολογικός»

Ένας άνθρωπος με ψωρίαση δεν πρέπει να θεωρεί ότι ο πόνος στις αρθρώσεις είναι κάτι που απλώς συνοδεύει τη δερματική νόσο και, επομένως, δεν χρειάζεται έλεγχο.

Η έγκαιρη διάγνωση της ψωριασικής αρθρίτιδας έχει μεγάλη σημασία, καθώς η επίμονη φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμες βλάβες. Η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας επιτρέπει να διερευνηθεί η αιτία των ενοχλημάτων και να σχεδιαστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.

Η διάγνωση βασίζεται στην αξιολόγηση του ιστορικού και στην κλινική εξέταση. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εργαστηριακές ή απεικονιστικές εξετάσεις. Δεν υπάρχει μία μοναδική εξέταση που να επιβεβαιώνει από μόνη της τη νόσο.

Οι θεραπείες και ο στόχος της ύφεσης

Παρότι δεν υπάρχει σήμερα οριστική ίαση, η ψωριασική αρθρίτιδα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Οι διαθέσιμες θεραπείες μπορούν να ελέγξουν τη φλεγμονή, να περιορίσουν τον πόνο και να προστατεύσουν τις αρθρώσεις.

Ο θεραπευτικός στόχος είναι η ύφεση ή, εναλλακτικά, η χαμηλή ενεργότητα της νόσου, με διατήρηση της λειτουργικότητας και της καλής ποιότητας ζωής. Για να επιτευχθεί, χρειάζονται τακτική παρακολούθηση και προσαρμογή της αγωγής όταν αυτό είναι αναγκαίο.

Η επιλογή της θεραπείας εξατομικεύεται. Ο ρευματολόγος λαμβάνει υπόψη ποια σημεία προσβάλλονται, πόσο ενεργή είναι η νόσος, την κατάσταση του δέρματος, τα άλλα προβλήματα υγείας και τις ανάγκες του ασθενούς. Η συνεργασία γιατρού και ασθενούς αποτελεί βασικό μέρος αυτής της διαδικασίας. 

Η φροντίδα περιλαμβάνει ολόκληρο τον άνθρωπο

Η αντιμετώπιση της ψωριασικής αρθρίτιδας χρειάζεται συνολική προσέγγιση. Μαζί με τις αρθρώσεις, πρέπει να αξιολογούνται το δέρμα και τα νύχια, το σωματικό βάρος, η ψυχική υγεία και οι παράγοντες που επηρεάζουν την καρδιαγγειακή υγεία.

Αυτά τα πεδία συνδέονται με την καθημερινότητα και μπορούν να επηρεάσουν τόσο την επιβάρυνση που βιώνει ο ασθενής όσο και τις θεραπευτικές αποφάσεις. Οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Ρευματολογικών Εταιρειών, EULAR, επισημαίνουν ότι στην αντιμετώπιση πρέπει να συνυπολογίζονται καταστάσεις όπως η παχυσαρκία, η καρδιαγγειακή νόσος και η κατάθλιψη. 

Το σωματικό βάρος αποτελεί μέρος της θεραπευτικής φροντίδας

Η παχυσαρκία δεν είναι απλώς ένα αισθητικό ή διατροφικό ζήτημα. Ο λιπώδης ιστός συμμετέχει σε φλεγμονώδεις διεργασίες και η παχυσαρκία συνδέεται με μεγαλύτερη δραστηριότητα της ψωριασικής νόσου και, συχνά, με δυσκολότερη επίτευξη καλού ελέγχου.

Παράλληλα, το αυξημένο βάρος επιβαρύνει μηχανικά τις αρθρώσεις και μπορεί να δυσκολεύει την κίνηση. Για τον λόγο αυτό, η διαχείρισή του έχει θέση στο συνολικό σχέδιο φροντίδας.

Όταν υπάρχει υπέρβαρο ή παχυσαρκία, η απώλεια βάρους μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της γενικής υγείας και της λειτουργικότητας και να βοηθήσει στον καλύτερο έλεγχο της ψωριασικής νόσου. Δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική θεραπεία, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά.

Η προσπάθεια χρειάζεται ρεαλιστικούς στόχους και υποστήριξη, με διατροφικές επιλογές και σωματική δραστηριότητα προσαρμοσμένες στις δυνατότητες του κάθε ανθρώπου. 

Η ψυχική υγεία χρειάζεται την ίδια προσοχή

Ο χρόνιος πόνος, η κόπωση και οι περιορισμοί στις καθημερινές δραστηριότητες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ψυχολογία. Η εικόνα του δέρματος ενδέχεται επίσης να επιβαρύνει την αυτοπεποίθηση και την κοινωνική ζωή.

Το άγχος και η κατάθλιψη εμφανίζονται συχνότερα σε ανθρώπους με ψωριασική νόσο και δεν πρέπει να αγνοούνται ή να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύοντα προβλήματα.

Η σχέση μεταξύ ψυχικής υγείας και νόσου είναι αμφίδρομη. Η ενεργός ψωριασική αρθρίτιδα μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική υγεία, ενώ η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει την αντίληψη του πόνου, την κόπωση, τη σωματική δραστηριότητα και τη συνέπεια στη θεραπεία.

Η συζήτηση αυτών των δυσκολιών με τον γιατρό και η πρόσβαση σε υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας, όταν χρειάζεται, αποτελούν μέρος της ουσιαστικής φροντίδας. Οι συστάσεις της GRAPPA, της διεθνούς ομάδας έρευνας και αξιολόγησης της ψωρίασης και της ψωριασικής αρθρίτιδας, περιλαμβάνουν την κατάθλιψη και το άγχος στις σημαντικές συνυπάρχουσες καταστάσεις που χρειάζονται προσοχή.

Η σύνδεση με την καρδιαγγειακή υγεία

Η χρόνια φλεγμονή, μαζί με παράγοντες που μπορεί να συνυπάρχουν —όπως η παχυσαρκία, η υπέρταση, ο διαβήτης και οι διαταραχές των λιπιδίων— συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Γι’ αυτό, η παρακολούθηση ενός ανθρώπου με ψωριασική αρθρίτιδα χρειάζεται να περιλαμβάνει και την προστασία της καρδιάς. Ο έλεγχος της φλεγμονής πρέπει να συνοδεύεται από αξιολόγηση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου.

Στην πράξη, ιδιαίτερη σημασία έχουν η παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, του σωματικού βάρους, των λιπιδίων και του σακχάρου, η αποφυγή του καπνίσματος και η διατήρηση μιας όσο το δυνατόν δραστήριας ζωής.

Ο γιατρός αξιολογεί συνολικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και προτείνει τις κατάλληλες παρεμβάσεις, ανάλογα με το ιστορικό και τις ανάγκες του ασθενούς.

Η άσκηση έχει θέση στην καθημερινότητα

Η ψωριασική αρθρίτιδα δεν αποκλείει τη σωματική δραστηριότητα. Η κατάλληλη άσκηση βοηθά στη διατήρηση της κινητικότητας και της μυϊκής δύναμης, στη διαχείριση του βάρους και στην καρδιαγγειακή υγεία.

Το είδος και η ένταση της δραστηριότητας χρειάζεται να προσαρμόζονται στην κατάσταση του κάθε ασθενούς. Το περπάτημα, η κολύμβηση ή το ποδήλατο μπορούν να αποτελέσουν επιλογές χαμηλής επιβάρυνσης, εφόσον είναι κατάλληλες για τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Η καθοδήγηση από τον θεράποντα γιατρό και, όπου χρειάζεται, από φυσικοθεραπευτή βοηθά στον σχεδιασμό ενός προγράμματος που λαμβάνει υπόψη τον πόνο, τη λειτουργικότητα και τις φάσεις της νόσου.

Γιατί χρειάζεται συνεργασία επαγγελματιών υγείας

Επειδή η ψωριασική νόσος μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά πεδία της υγείας, η αντιμετώπισή της συχνά απαιτεί συνεργασία.

Ο ρευματολόγος αξιολογεί και αντιμετωπίζει τη φλεγμονώδη μυοσκελετική νόσο, ενώ ο δερματολόγος παρακολουθεί τις εκδηλώσεις στο δέρμα και στα νύχια. Ο παθολόγος ή ο γενικός γιατρός μπορεί να συμβάλει στην παρακολούθηση της συνολικής υγείας και των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου.

Ανάλογα με τις ανάγκες, στη φροντίδα μπορούν να συμμετέχουν ψυχολόγος ή ψυχίατρος, διαιτολόγος-διατροφολόγος, φυσικοθεραπευτής και άλλοι επαγγελματίες υγείας. Η συνεργασία αυτή βοηθά ώστε οι διαφορετικές ανάγκες να εντάσσονται σε ένα συνεκτικό σχέδιο αντιμετώπισης.

Ο στόχος είναι η καλύτερη ζωή του ασθενούς

Η σύγχρονη αντιμετώπιση της ψωριασικής αρθρίτιδας επιδιώκει να ελέγξει τη φλεγμονή, να προστατεύσει τις αρθρώσεις και να αντιμετωπίσει τις εκδηλώσεις της ψωρίασης. Ταυτόχρονα, δίνει προσοχή στην παχυσαρκία, στην κατάθλιψη και στον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Για τον ασθενή, αυτό μεταφράζεται σε έναν ουσιαστικό στόχο: να κινείται καλύτερα, να συμμετέχει στις δραστηριότητες που έχουν σημασία για εκείνον και να διατηρεί την καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής.

Η αναγνώριση των συμπτωμάτων, η έγκαιρη αξιολόγηση και η σταθερή συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας είναι βασικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.

Στόχος είναι να θεραπεύσουμε τον άνθρωπο και όχι μόνο τη νόσο.

Περισσότερα στο https://tosomasoumilaei.gr

Ελληνική Ρευματολογική Εταιρία 

Η ειδικότητα της ρευματολογίας ασχολείται με την πρόληψη, θεραπεία και αποκατάσταση περισσοτέρων από 200 διαφορετικούς τύπους αρθρίτιδας και μυοσκελετικών διαταραχών, που είναι οι πιο συχνές αιτίες ανικανότητας/αναπηρίας στην κοινωνία.

Η Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία - Επαγγελματική Ένωση Ρευματολόγων Ελλάδος (ΕΡΕ-ΕΠΕΡΕ), είναι ένα Επιστημονικό και Επαγγελματικό Σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, το οποίο αποτελεί τον θεσμικό εκπρόσωπο της ιατρικής ειδικότητας της Ρευματολογίας στην Ελλάδα καθώς και των Ελλήνων Ρευματολόγων.

Πρωταρχικός στόχος της Ε.Ρ.Ε. – ΕΠ.Ε.Ρ.Ε ήταν και είναι η αύξηση του επιπέδου γνώσης και αναγνωρισιμότητας. Έτσι, από το 2014 μέχρι και σήμερα, μέσα από ένα σύνολο δράσεων φιλοδοξεί να επιτύχει την ευρύτερη αναγνώριση σε εθνικό επίπεδο των επιπτώσεων των Ρευματικών Παθήσεων, των μέτρων πρόληψης, της πρώιμης διάγνωσης και έγκαιρης έναρξης της κατάλληλης φαρμακευτικής θεραπείας, καθώς και όλων των διαθέσιμων αποτελεσματικών παρεμβάσεων που μειώνουν τη νοσηρότητα, την αναπηρία και τον κοινωνικό αποκλεισμό, με τελικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.