Πολεμικά πλοία «Made in Greece»: Η πρόταση για 15ετές πρόγραμμα και το στοίχημα των εξαγωγών
Μακροχρόνιο σχεδιασμό για την κατασκευή πλοίων και υποβρυχίων στην Ελλάδα ζητά η Ένωση Ελληνικών Ναυπηγείων, συνδέοντας την ανανέωση του στόλου με την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και τη συνεργασία με την Κύπρο.
Η επόμενη ημέρα για τα ελληνικά ναυπηγεία περνά μέσα από τις σταθερές παραγγελίες και έναν σχεδιασμό που θα ξεπερνά τις μεμονωμένες εξοπλιστικές αγορές. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται η πρόταση της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων για την υιοθέτηση ενός δεσμευτικού προγράμματος 15ετούς διάρκειας, με αντικείμενο την κατασκευή πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων στη χώρα.
Ο πρόεδρος της Ένωσης, Πάνος Ξενοκώστας, παρουσίασε την πρόταση στο πλαίσιο εκδήλωσης για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα EDIP και την αμυντική βιομηχανική συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου. Κεντρική επιδίωξη είναι οι ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού να αποτελέσουν τη βάση για μια παραγωγική δραστηριότητα με συνέχεια και εξαγωγική προοπτική. Πρόκειται για πρόταση του κλάδου και όχι για ήδη εγκεκριμένο κρατικό ναυπηγικό πρόγραμμα.
Η σημασία ενός σταθερού ορίζοντα παραγγελιών
Για μια ναυπηγική επιχείρηση, η εξασφάλιση εργασιών σε βάθος χρόνου επηρεάζει άμεσα τις επενδυτικές αποφάσεις της. Η αναβάθμιση εγκαταστάσεων, η αγορά εξοπλισμού και η εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού απαιτούν κεφάλαια που δύσκολα δεσμεύονται χωρίς σαφή εικόνα για τις μελλοντικές παραγγελίες.
Ένας πολυετής προγραμματισμός θα μπορούσε να συνδέσει τις ανάγκες ανανέωσης του στόλου με την ανάπτυξη των ελληνικών μονάδων παραγωγής. Παράλληλα, θα έδινε στους προμηθευτές τη δυνατότητα να οργανώσουν τη δική τους συμμετοχή, γνωρίζοντας ότι οι συνεργασίες τους μπορούν να έχουν διάρκεια.
Η οικονομική βιωσιμότητα ενός τέτοιου εγχειρήματος, πάντως, θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο των συμβάσεων, το κόστος κατασκευής, τους χρόνους παράδοσης και την εξασφάλιση χρηματοδότησης.
ONEX–Hanwha: Η συνεργασία που ανοίγει προοπτικές
Στο πεδίο των διεθνών συνεργασιών, σημείο αναφοράς αποτελεί η συμφωνία της ONEX με τη νοτιοκορεατική Hanwha Ocean, η οποία ανακοινώθηκε τον Μάρτιο του 2026.
Σύμφωνα με την ONEX, η συνεργασία προβλέπει την ανάπτυξη δυνατοτήτων κατασκευής πολεμικών πλοίων και υποβρυχίων στην Ελλάδα, με επιδιωκόμενη ελληνική συμμετοχή άνω του 70%. Περιλαμβάνει επίσης εξαγωγική δραστηριότητα και δημιουργία μόνιμης γραμμής παραγωγής, συντήρησης και επισκευών για την ευρύτερη περιοχή.
Η σύνδεση της ελληνικής ναυπηγικής υποδομής με την τεχνογνωσία ενός διεθνούς ομίλου μπορεί να διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές. Για να μετατραπεί, όμως, αυτή η δυνατότητα σε συγκεκριμένες ναυπηγήσεις, απαιτούνται παραγγελίες, συμβάσεις και συμφωνημένες τεχνικές προδιαγραφές.
Η ελληνική συμμετοχή και ο ρόλος της Κύπρου
Η πρόταση δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ελληνική προστιθέμενη αξία, με αναφορά σε ποσοστό 70%, και στην ενεργοποίηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων γύρω από τα ναυπηγεία. Σύμφωνα με την Ένωση, έχουν χαρτογραφηθεί περισσότερες από 200 εταιρείες που θα μπορούσαν να ενταχθούν σε αυτή την παραγωγική αλυσίδα.
Στο ίδιο πλαίσιο προτείνεται συνεργασία με την Κύπρο, μέσω κοινών κυβερνητικών πρωτοβουλιών, εμπορικών συνεργασιών και μεταφοράς τεχνογνωσίας. Οι εξαγωγές προς τρίτες χώρες περιλαμβάνονται εξαρχής στον προτεινόμενο σχεδιασμό.
Το όφελος για την οικονομία θα κριθεί από το εύρος των εργασιών που θα εκτελούνται πραγματικά στην Ελλάδα: από την κατασκευή και την ενσωμάτωση εξοπλισμού μέχρι την τεχνική υποστήριξη σε όλη τη διάρκεια ζωής των πλοίων.
Αντίστοιχα, μια συνεργασία περισσότερων χωρών θα μπορούσε να αυξήσει το μέγεθος των παραγγελιών. Αυτό δημιουργεί περιθώρια καλύτερης αξιοποίησης των εγκαταστάσεων και επιμερισμού ορισμένων δαπανών, εφόσον υπάρχουν συμβατές επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Τι μπορεί να προσφέρει το ευρωπαϊκό EDIP
Ένα πιθανό εργαλείο υποστήριξης είναι το European Defence Industry Programme, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την αμυντική βιομηχανία. Το EDIP εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2025 και διαθέτει προϋπολογισμό 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025–2027, στον οποίο περιλαμβάνονται 300 εκατ. ευρώ για την ουκρανική αμυντική βιομηχανία.
Στους στόχους του βρίσκονται η ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας, οι κοινές προμήθειες και η ασφάλεια εφοδιασμού. Η χρηματοδότηση, ωστόσο, συνδέεται με συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας και δεν αποτελεί αυτόματη εξασφάλιση πόρων για το προτεινόμενο ελληνικό πρόγραμμα.
Επομένως, η αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων προϋποθέτει κατάλληλα διαμορφωμένα έργα και συνεργασίες. Θα μπορούσε να καλύψει επιμέρους ανάγκες, αλλά ένα ναυπηγικό σχέδιο 15ετίας απαιτεί ευρύτερη και σταθερή χρηματοδοτική βάση.
Το τελικό κριτήριο θα είναι η παραγωγή
Η συζήτηση για πολεμικά πλοία «Made in Greece» αφορά τόσο την άμυνα όσο και τη θέση της χώρας στη διεθνή βιομηχανική αγορά. Η κατασκευή στο εσωτερικό μπορεί να στηρίξει εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, να ενισχύσει την τεχνογνωσία και να διευρύνει τις δυνατότητες συντήρησης του στόλου.
Οι εξαγωγές θα αποτελούσαν ένα ακόμη βήμα, με απαιτήσεις σε ανταγωνιστικές τιμές, αξιοπιστία και υποστήριξη των πελατών. Η ύπαρξη εγκαταστάσεων και συνεργασιών είναι η αφετηρία· η παράδοση πλοίων με συμφωνημένο κόστος και χρονοδιάγραμμα είναι εκείνη που θα κρίνει την επιτυχία.
Το επόμενο ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστούν οι πραγματικές ανάγκες, οι διαθέσιμοι πόροι και οι όροι συμμετοχής της ελληνικής βιομηχανίας. Από αυτές τις αποφάσεις θα εξαρτηθεί αν η πρόταση αποκτήσει τη συνέχεια που χρειάζεται για να εξελιχθεί σε παραγωγικό πρόγραμμα.
