«100 χρόνια ΠΑΟΚ»: Σε εξέλιξη η δεύτερη μέρα του Συνεδρίου στο ΑΠΘ
Για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, συνεχίζεται σήμερα στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το τριήμερο συνέδριο «100 Χρόνια ΠΑΟΚ – Ποδόσφαιρο και Κοινωνία»
Η δεύτερη μέρα του επιστημονικού συνεδρίου «100 χρόνια ΠΑΟΚ: Ποδόσφαιρο και Κοινωνία» περιλαμβάνει έξι ενότητες: "Το ελληνικό ποδόσφαιρο στο σήμερα και το αύριο", "Ποδόσφαιρο, διεθνείς σχέσεις και αθλητική διπλωματία", "Ελληνικό ποδόσφαιρο και οπαδικές κοινότητες" (θα αναλυθεί σε δύο ενότητες) και τέλος "Η ιστορία του ΠΑΟΚ" (επίσης σε δύο ενότητες).
Παρουσίαση 1η: «Ποδόσφαιρο και δεδομένα: Η εποχή των Football Analytics»
Ο Δημήτρης Ζοπουνίδης, υποψήφιος διδάκτορας στο Data Science Laboratory της Σχολής Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης του Πολυτεχνείου Κρήτης, και ο Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης, καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο, παρουσίασαν την εισήγηση «Ποδόσφαιρο και δεδομένα: Η εποχή των Football Analytics».
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο Δημήτρης Ζοπουνίδης ανέλυσε τις δύο βασικές διαστάσεις της ανάλυσης δεδομένων στον αθλητισμό: την κοινωνική και την τεχνική. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην αξιοποίηση των μεγάλων δεδομένων (Big Data) και των αλγορίθμων, οι οποίοι έχουν εισαγάγει νέες μεθόδους ανάλυσης και αξιολόγησης της αθλητικής δραστηριότητας.
Η αξιοποίηση των δεδομένων στον αθλητισμό αναπτύχθηκε αρχικά ιδιαίτερα στον χώρο του μπέιζμπολ στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σταδιακά επεκτάθηκε και σε άλλα αθλήματα, μεταξύ των οποίων και το ποδόσφαιρο. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, η χρήση προηγμένων στατιστικών εργαλείων, όπως το μοντέλο των αναμενόμενων γκολ (Expected Goals – xG), συνέβαλε στην καλύτερη αξιολόγηση των αγωνιστικών επιδόσεων και των ευκαιριών που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια ενός αγώνα.
Η διαρκής εξέλιξη των Football Analytics δημιουργεί καθημερινά νέες δυνατότητες για το άθλημα, τόσο σε αγωνιστικό επίπεδο, με την αξιολόγηση των ποδοσφαιριστών και τη βελτίωση της τακτικής, όσο και σε διοικητικό επίπεδο, υποστηρίζοντας τη λήψη αποφάσεων από τις Ποδοσφαιρικές Ανώνυμες Εταιρείες (ΠΑΕ). Τα δεδομένα αποτελούν πλέον ένα σημαντικό εργαλείο για τη σύγχρονη λειτουργία και ανάπτυξη του ποδοσφαίρου.
Παρουσίαση 2η: «Αλληλεπιδράσεις εταιρικών και οπαδικών λογαριασμών στην ψηφιακή κερκίδα του Facebook»
Ο Στάθης Τσιράς, διδάκτωρ Διεθνών Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, παρουσίασε την εισήγηση «Αλληλεπιδράσεις εταιρικών και οπαδικών λογαριασμών στην ψηφιακή κερκίδα του Facebook».
Η παρουσίαση ανέδειξε την αυξανόμενη ανάπτυξη της ακαδημαϊκής έρευνας γύρω από το ποδόσφαιρο και τις κοινωνικές του διαστάσεις, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται και εξελίσσονται οι οπαδικές ταυτότητες στο ψηφιακό περιβάλλον. Ειδικότερα, εξετάστηκε η ιστορική συγκρότηση της οπαδικής ταυτότητας του ΠΑΟΚ, η οποία συνδέεται στενά με την προσφυγική καταγωγή του συλλόγου και τη διαδρομή του μέσα στον χρόνο.
Ο εισηγητής ανέλυσε σύγχρονες τάσεις και δεδομένα που προκύπτουν από τη δραστηριότητα στο Facebook, εξετάζοντας τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ του επίσημου εταιρικού λογαριασμού της ΠΑΕ ΠΑΟΚ, δημοσιογραφικών και ενημερωτικών σελίδων, καθώς και επώνυμων και ανώνυμων δημιουργών περιεχομένου που απευθύνονται στο οπαδικό κοινό.
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα που αναδείχθηκαν αφορά τη συμπεριφορά των χρηστών μετά τα αγωνιστικά αποτελέσματα της ομάδας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι ήττες συνοδεύονται από αυξημένη δραστηριότητα και περισσότερα σχόλια σε σύγκριση με άλλες περιστάσεις. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως σύγχρονου χώρου έκφρασης συναισθημάτων, διαλόγου και συμμετοχής των φιλάθλων στη δημόσια συζήτηση γύρω από την ομάδα τους.
Παρουσίαση 3η: «Διαχείριση του ρίσκου και μηχανισμοί ασφάλειας στο πλαίσιο ποδοσφαιρικών συναντήσεων»
Ο Διαμαντής Μαστρογιαννάκης, από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, παρουσίασε την εισήγηση «Διαχείριση του ρίσκου και μηχανισμοί ασφάλειας στο πλαίσιο ποδοσφαιρικών συναντήσεων».
Η εισήγηση επικεντρώθηκε στη χαρτογράφηση των μηχανισμών ασφάλειας που εφαρμόζονται κατά τη διεξαγωγή αθλητικών διοργανώσεων, στην ιστορική εξέλιξή τους και στους διαφορετικούς φορείς και παράγοντες που εμπλέκονται στον σχεδιασμό και την υλοποίησή τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσέγγιση της ασφάλειας ως ενός σύνθετου πλαισίου που περιλαμβάνει συγκεκριμένες λογικές, τεχνολογίες, πρακτικές και αποφάσεις διακυβέρνησης. Η αποτελεσματική διαχείριση του κινδύνου δεν περιορίζεται, επομένως, στην παρουσία αστυνομικών ή άλλων δυνάμεων ασφαλείας, αλλά προϋποθέτει συνολικό σχεδιασμό, συνεργασία και συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Παράλληλα, αναδείχθηκαν οι κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές διαστάσεις της προστασίας της ασφάλειας στο ποδόσφαιρο. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται για τη διαχείριση των αθλητικών συναντήσεων επηρεάζουν τόσο την προστασία των θεατών και των συμμετεχόντων όσο και τη λειτουργία των αθλητικών διοργανώσεων και τη σχέση τους με την κοινωνία.
Στο ιστορικό σκέλος της παρουσίασης, εξετάστηκαν οι διακριτές περίοδοι εξέλιξης των μηχανισμών ασφάλειας στον αθλητισμό. Η πρώτη εκτείνεται από τις απαρχές των αθλητικών διοργανώσεων έως τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η δεύτερη συνδέεται με την περίοδο από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990, με ιδιαίτερη αναφορά στην Αγγλία και στην ανάπτυξη οριζόντιων μορφών οργάνωσης και διαχείρισης της ασφάλειας. Η τρίτη περίοδος, η οποία τοποθετείται χρονικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα, χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, πρακτικών και σύνθετων μοντέλων διαχείρισης του κινδύνου.
Παρουσίαση 4η: «Όψεις του μετανεωτερικού μετασχηματισμού του ποδοσφαίρου στον 21ο αιώνα: Το δημοφιλέστερο άθλημα στη δίνη κομβικών αλλαγών»
Ο Βαγγέλης Τζούκας, διδάκτωρ Κοινωνιολογίας, παρουσίασε την εισήγηση «Όψεις του μετανεωτερικού μετασχηματισμού του ποδοσφαίρου στον 21ο αιώνα: Το δημοφιλέστερο άθλημα στη δίνη κομβικών αλλαγών».
Η παρουσίαση επικεντρώθηκε στις μεταβολές που χαρακτηρίζουν το σύγχρονο ποδόσφαιρο, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην πολυπλοκότητα της οπαδικής ταυτότητας. Όπως αναδείχθηκε, ο σύγχρονος φίλαθλος δεν περιορίζεται πλέον σε έναν και μόνο ρόλο. Μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργεί ως ένθερμος υποστηρικτής της ομάδας του, ως καταναλωτής αθλητικών προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά και ως ακόλουθος ποδοσφαιρικών ειδώλων και προσωπικοτήτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι αλλαγές αυτές αποτυπώνονται και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, οργανώνονται και λειτουργούν τα σύγχρονα γήπεδα. Τα παλαιότερα στάδια βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στην αρχιτεκτονική και τη λογική του μαζικού πλήθους, ενώ οι σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις, ιδιαίτερα στα κορυφαία πρωταθλήματα, ενσωματώνουν διαφορετικά πρότυπα φιλοξενίας, εμπορικής αξιοποίησης και εμπειρίας του θεατή.
Οι μεταβολές αυτές δεν αφορούν μόνο την αρχιτεκτονική των γηπέδων, αλλά και το ίδιο το κοινό στο οποίο απευθύνεται το ποδοσφαιρικό θέαμα. Η οικονομική διάσταση, η εμπορευματοποίηση και η αναδιαμόρφωση της εμπειρίας του φιλάθλου επηρεάζουν το ποιος έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί έναν αγώνα και με ποιους όρους.
Μέσα από αυτή την προσέγγιση, αναδείχθηκε το ποδόσφαιρο ως ένα κοινωνικό φαινόμενο που μετασχηματίζεται διαρκώς, ακολουθώντας τις ευρύτερες πολιτισμικές, οικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές του 21ου αιώνα.
Παρουσίαση 5η: «Another-Football: Αλλάζοντας τον κόσμο με μία μπάλα»
Η Ελευθερία Αγγέλη, ερευνήτρια και οικονομολόγος, και ο Νικηφόρος Τσιούρης, ερευνητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Ταλίν και μέλη της ερευνητικής κολεκτίβας P2P Lab, παρουσίασαν την εισήγηση «Another-Football: Αλλάζοντας τον κόσμο με μία μπάλα».
Η Ελευθερία Αγγέλη ανέπτυξε μια διαφορετική προσέγγιση για το ποδόσφαιρο, εξετάζοντάς το μέσα από τις οπτικές διαφορετικών ανθρώπων και τις κοινωνικές αξίες που μπορούν να συνδεθούν με αυτό. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον Σώκρατες, τον εμβληματικό Βραζιλιάνο ποδοσφαιριστή της Κορίνθιανς, ο οποίος συνέδεσε την αθλητική του πορεία με τη συλλογικότητα, τη συμμετοχή και την κοινωνική αλλαγή.
Στο επίκεντρο της παρουσίασης βρέθηκε η ιδέα ότι οι πρόεδροι, οι διοικήσεις και οι ποδοσφαιριστές δεν αποτελούν τους απόλυτους ιδιοκτήτες μιας ομάδας, αλλά διαχειρίζονται προσωρινά έναν οργανισμό με βαθιές κοινωνικές ρίζες και ισχυρούς δεσμούς με τους φιλάθλους του. Υπό αυτή την οπτική, η ομάδα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συλλογικής ταυτότητας, η οποία υπερβαίνει τα πρόσωπα που βρίσκονται κάθε φορά στη διοίκηση ή στον αγωνιστικό χώρο.
Η εισήγηση προσέγγισε το ποδόσφαιρο τόσο ως άθλημα με συγκεκριμένους τεχνικούς κανόνες και χαρακτηριστικά όσο και ως μορφή τέχνης και πεδίο δημιουργικής έκφρασης. Παράλληλα, τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με το τι χρειάζεται να αλλάξει στον χώρο του ποδοσφαίρου και με ποιους τρόπους ένα τόσο δημοφιλές άθλημα μπορεί να συμβάλει στον μετασχηματισμό της κοινωνίας.
Μέσα από την αναφορά στα τεχνολογικά κοινά και σε εναλλακτικά μοντέλα συλλογικής οργάνωσης, δόθηκε έμφαση στη δύναμη της συνεργασίας, της συμμετοχής και της κοινής διαχείρισης. Το ποδόσφαιρο παρουσιάστηκε ως ένα πεδίο στο οποίο η συλλογικότητα μπορεί να αποτελέσει βασικό μοχλό αλλαγής, τόσο για τις ίδιες τις ομάδες όσο και για την κοινωνία ευρύτερα.
Παρουσίαση 6η: «Όταν η μπάλα έπαιξε –και– διπλωματία: Οι αγώνες του ΑΠΟΕΛ και της Arsenal σε Λονδίνο και Κύπρο το 1967»
Η Σωτηρούλα Βασιλείου, διδάκτωρ Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και επιστημονική λειτουργός στο Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, παρουσίασε την εισήγηση «Όταν η μπάλα έπαιξε –και– διπλωματία: Οι αγώνες του ΑΠΟΕΛ και της Arsenal σε Λονδίνο και Κύπρο το 1967».
Η παρουσίαση ανέδειξε την ιστορία του ΑΠΟΕΛ και το ιστορικό πλαίσιο των δύο αναμετρήσεών του με την Arsenal το 1967, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι αγώνες αυτοί καταγράφηκαν στον Τύπο της εποχής, τόσο στην Κύπρο όσο και στην Αγγλία.
Οι δύο αναμετρήσεις ολοκληρώθηκαν με ισοπαλίες 1-1, στο Λονδίνο και στη Λεμεσό, αντίστοιχα. Πέρα από το αγωνιστικό αποτέλεσμα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε ο τρόπος με τον οποίο οι συγκεκριμένοι αγώνες απέκτησαν ευρύτερη συμβολική και κοινωνική σημασία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις της Κύπρου με τη Βρετανία είχαν ιδιαίτερη ιστορική και πολιτική βαρύτητα.
Όπως αναδείχθηκε μέσα από την παρουσίαση, τα αποτελέσματα του ΑΠΟΕΛ αντιμετωπίστηκαν με ενθουσιασμό από ευρύτερα τμήματα του φίλαθλου κόσμου της Κύπρου. Παράλληλα, οι αναμετρήσεις συνέβαλαν στην ενίσχυση των επαφών και στην ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ κυπριακών και βρετανικών ποδοσφαιρικών ομάδων.
Η εισήγηση ανέδειξε, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο το ποδόσφαιρο μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο επικοινωνίας μεταξύ διαφορετικών κοινωνιών και χωρών. Μια ποδοσφαιρική συνάντηση δεν καθορίζει από μόνη της τη διπλωματία, μπορεί, ωστόσο, να επηρεάσει το κλίμα των σχέσεων, να δημιουργήσει διαύλους επικοινωνίας και να διαμορφώσει συμβολισμούς που υπερβαίνουν τα όρια του αγωνιστικού χώρου.
