Μπορεί κάποιος να ξυπνήσει από το ίδιο του το ροχαλητό; Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απάντηση είναι θετική. Όπως εξηγεί ο γιατρός Manish Shah από το Sydney Center for TMJ and Sleep Therapy, κάποιοι άνθρωποι ξυπνούν στιγμιαία από τον θόρυβο που οι ίδιοι παράγουν στον ύπνο τους, ενώ άλλοι δεν τον αντιλαμβάνονται καθόλου. Όταν συμβαίνει, η ενόχληση διαρκεί συνήθως μόνο λίγα δευτερόλεπτα.
Μελέτη του 2022 έδειξε ότι οι άνθρωποι που ροχαλίζουν συνειδητοποιούν, κατά μέσο όρο, τέσσερις έως πέντε αφυπνίσεις κάθε βράδυ. Στην πραγματικότητα, όμως, οι διακοπές του ύπνου είναι πολύ περισσότερες. Στις περιπτώσεις υπνικής άπνοιας —η οποία σχεδόν πάντα συνοδεύεται από έντονο ροχαλητό— ο ύπνος μπορεί να διακόπτεται δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες φορές μέσα στη νύχτα.
Γιατί ο εγκέφαλος «αγνοεί» το δικό μας ροχαλητό
Η απάντηση βρίσκεται στον θάλαμο, μια περιοχή του εγκεφάλου που λειτουργεί ως φίλτρο ήχων κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ήχοι χαμηλής σημασίας, όπως η κίνηση στον δρόμο ή οι συνηθισμένοι ήχοι του σπιτιού, καταστέλλονται, ενώ ερεθίσματα υψηλής σημασίας —όπως ένας συναγερμός ή το όνομά μας— μπορούν να προκαλέσουν άμεση αφύπνιση.
Το ροχαλητό, επειδή προέρχεται από το ίδιο το άτομο, είναι επαναλαμβανόμενο και θεωρείται ακίνδυνο από τον εγκέφαλο. «Ο εγκέφαλος δίνει προτεραιότητα στη συνέχιση του ύπνου και δεν ενεργοποιεί την αφύπνιση, ακόμη κι αν υπάρχει θόρυβος», σημειώνει ο Shah.
Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι όσοι ροχαλίζουν εμφανίζουν περισσότερες διαταραχές στους κύκλους του ύπνου. Έρευνα του 2013 κατέγραψε μάλιστα μείωση των λεγόμενων «μικροαφυπνίσεων» όταν οι ροχαλητές κοιμούνταν φορώντας ωτοασπίδες.
Οι περισσότερες από αυτές τις διακοπές, ωστόσο, δεν γίνονται αντιληπτές. Όπως επισημαίνει ο Shah, ο εγκέφαλος παραμένει σε κατάσταση ύπνου και το πρωί δεν υπάρχει καμία συνειδητή ανάμνηση ότι ο ύπνος διακόπηκε.
Τι μπορεί να βοηθήσει και γιατί δεν πρέπει να αγνοείται
Όταν το ροχαλητό γίνεται ενοχλητικό ή επίμονο, υπάρχουν πρακτικές λύσεις. Η νευρολόγος Virginia Skiba συνιστά τον ύπνο στο πλάι και με ελαφρώς ανυψωμένο τον κορμό, καθώς η ύπτια θέση επιδεινώνει το πρόβλημα λόγω της βαρύτητας.
Σε κάθε περίπτωση, το ροχαλητό δεν είναι πάντα αθώο. Όταν συνδέεται με υπνική άπνοια, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών προβλημάτων υγείας, όπως υπέρταση, καρδιαγγειακά επεισόδια, εγκεφαλικά ή διαβήτη. Σε πιο άμεσο επίπεδο, προκαλεί χρόνια κόπωση και μειωμένη ποιότητα ζωής.
Η βασική θεραπευτική αντιμετώπιση της υπνικής άπνοιας είναι η χρήση συσκευής CPAP. Παρότι λειτουργεί συνεχώς, ο θόρυβός της είναι χαμηλός —περίπου όσο ένας ψίθυρος— και, όπως συμβαίνει και με το ροχαλητό, ο εγκέφαλος συνήθως μαθαίνει να τον αγνοεί.
