Μωβ μέδουσες και λαγοκέφαλοι: Πόσο επικίνδυνες είναι πραγματικά για τους λουόμενους;

Μωβ μέδουσες και λαγοκέφαλοι εμφανίζονται στις ελληνικές θάλασσες. Πόσο επικίνδυνοι είναι, τι λένε ΕΟΔΥ και ΕΛΚΕΘΕ και τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση τσιμπήματος ή επαφής.

Η εμφάνιση των μωβ μεδουσών και των λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες έχει προκαλέσει ανησυχία σε χιλιάδες λουόμενους, με αρκετούς να αναρωτιούνται αν είναι ασφαλές να απολαύσουν το μπάνιο τους. Οι εικόνες που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι αναφορές για αυξημένες παρουσίες δημιουργούν εύλογα ερωτήματα, ωστόσο οι ειδικοί καλούν σε ψυχραιμία.

Η πραγματικότητα είναι ότι τόσο οι μωβ μέδουσες όσο και οι λαγοκέφαλοι απαιτούν προσοχή, όχι όμως πανικό. Οι επιστημονικοί φορείς ξεκαθαρίζουν ότι οι δύο περιπτώσεις είναι εντελώς διαφορετικές και η επικινδυνότητά τους αξιολογείται με διαφορετικά κριτήρια.

Μωβ μέδουσες: Επώδυνο το τσίμπημα, αλλά σπάνια επικίνδυνο

Οι μωβ μέδουσες (Pelagia noctiluca) κάνουν αισθητή την παρουσία τους και το φετινό καλοκαίρι, με αρκετές αναφορές να προέρχονται από περιοχές της Εύβοιας, αλλά και άλλες ακτές της χώρας.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, το τσίμπημα της μωβ μέδουσας είναι ιδιαίτερα επώδυνο, ωστόσο στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απειλεί τη ζωή του λουόμενου.

Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι:

• έντονος πόνος και αίσθημα καύσου,
• ερυθρότητα και πρήξιμο,
• έντονος κνησμός,
• αποτύπωμα των πλοκαμιών στο δέρμα.

Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν ναυτία, έμετος, ζάλη, ταχυκαρδία, δύσπνοια ή πτώση της αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα σε άτομα με αλλεργικό ιστορικό ή αυξημένη ευαισθησία.

Τι πρέπει να κάνετε αν σας τσιμπήσει μωβ μέδουσα

Οι ειδικοί συνιστούν να ακολουθήσετε συγκεκριμένα βήματα:

• αφαιρέστε προσεκτικά τα πλοκάμια χωρίς να τα αγγίξετε με γυμνά χέρια,
• ξεπλύνετε την περιοχή αποκλειστικά με θαλασσινό νερό,
• εφαρμόστε πάγο ή κρύες κομπρέσες,
• χρησιμοποιήστε κορτιζονούχα κρέμα, εφόσον σας έχει συστηθεί από γιατρό,
• σε περίπτωση έντονου κνησμού μπορεί να χρειαστεί αντιισταμινικό.

Εάν εμφανιστούν συμπτώματα όπως δυσκολία στην αναπνοή, εκτεταμένο εξάνθημα, έντονη υπόταση ή απώλεια αισθήσεων, απαιτείται άμεση μεταφορά σε νοσοκομείο.

Λαγοκέφαλος: Ο πραγματικός κίνδυνος δεν βρίσκεται στη θάλασσα

Σε αντίθεση με όσα κυκλοφορούν κατά καιρούς στο διαδίκτυο, ο λαγοκέφαλος δεν αποτελεί συνήθη απειλή για τους λουόμενους.

Το είδος εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και σήμερα έχει εξαπλωθεί σχεδόν σε όλες τις ελληνικές θάλασσες. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που δημιουργεί αφορά τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την αλιεία, καθώς πρόκειται για χωροκατακτητικό είδος που ανταγωνίζεται τα εγχώρια ψάρια και προκαλεί σημαντικές ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία.

Ο σημαντικότερος κίνδυνος για τον άνθρωπο σχετίζεται με την κατανάλωσή του.

Γιατί απαγορεύεται η κατανάλωση λαγοκέφαλου

Οι ιστοί του λαγοκέφαλου περιέχουν την ιδιαίτερα ισχυρή νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη (Tetrodotoxin - TTX), η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση και σε ορισμένες περιπτώσεις να αποβεί θανατηφόρα.

Για τον λόγο αυτό:

• απαγορεύεται η διάθεσή του για ανθρώπινη κατανάλωση,
• δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο,
• δεν πρέπει να καταναλώνεται σε καμία περίπτωση.

Στην Ελλάδα έχει καταγραφεί μόνο ένα περιστατικό δηλητηρίασης από κατανάλωση λαγοκέφαλου, ενώ μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καταγεγραμμένος θάνατος στη χώρα.

Επιτίθενται οι λαγοκέφαλοι στους λουόμενους;

Το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) επισημαίνει ότι δεν υπάρχει οργανωμένο σύστημα καταγραφής επιθέσεων λαγοκέφαλων στην Ελλάδα ή στη Μεσόγειο, γεγονός που δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.

Μέχρι σήμερα, το ΕΛΚΕΘΕ έχει ενημερωθεί μόνο για ένα επιβεβαιωμένο περιστατικό τραυματισμού λουόμενης στην Κρήτη το 2022.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι δεν πρέπει να πλησιάζουμε, να αγγίζουμε ή να προκαλούμε άγρια θαλάσσια ζώα, ενώ όσοι αλιεύσουν λαγοκέφαλο πρέπει να τον χειρίζονται μόνο με ειδικά προστατευτικά γάντια.

Συμπέρασμα

Οι μωβ μέδουσες και οι λαγοκέφαλοι αποτελούν πλέον μέρος της πραγματικότητας στις ελληνικές θάλασσες, όμως η παρουσία τους δεν σημαίνει ότι οι παραλίες είναι επικίνδυνες.

Οι μωβ μέδουσες μπορούν να προκαλέσουν επώδυνα τσιμπήματα και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση, ενώ ο λαγοκέφαλος αποτελεί κυρίως κίνδυνο εφόσον καταναλωθεί και όχι επειδή κολυμπά κοντά στους λουόμενους.

Η σωστή ενημέρωση, η προσοχή και η τήρηση των οδηγιών των αρμόδιων επιστημονικών φορέων είναι τα σημαντικότερα "όπλα" για ένα ασφαλές καλοκαίρι στις ελληνικές θάλασσες.