Ιστορική εξέλιξη για την Κύπρο: Ποιο θα είναι το πρώτο μαχητικό στην ιστορία της
Για δεκαετίες η Κυπριακή Δημοκρατία στηριζόταν για την αεροπορική της άμυνα κυρίως σε αντιαεροπορικά συστήματα μέσης και μικρής εμβέλειας, καθώς και στην αμυντική συνδρομή της Ελλάδας, στο πλαίσιο του δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου. Ωστόσο, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και οι αυξημένες απαιτήσεις για ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της Κύπρου επαναφέρουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο απόκτησης μαχητικών αεροσκαφών από την Εθνική Φρουρά.
Την προοπτική απόκτησης μαχητικών αεροσκαφών για την ενίσχυση της αεροπορικής της ισχύος εξετάζει η Κύπρος, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο πλαίσιο του σχεδιασμού για την αναβάθμιση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της Εθνικής Φρουράς.
Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο μετά τις τοποθετήσεις του Διοικητή της Διοίκησης Αεροπορίας, Ταξίαρχου Γεώργιου Αλεξάνδρου, στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο. Οι αναφορές του για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της κυπριακής αεροπορικής άμυνας αναζωπύρωσαν τη συζήτηση σχετικά με το ενδεχόμενο ένταξης μαχητικών αεροσκαφών στο οπλοστάσιο της Εθνικής Φρουράς.
Μέχρι σήμερα, η Κυπριακή Δημοκρατία στηρίζεται κυρίως στα αντιαεροπορικά συστήματα μέσης και μικρής εμβέλειας, καθώς και στην αμυντική συνεργασία με την Ελλάδα, στο πλαίσιο του δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου.
Οι δυνατότητες και οι ανάγκες της Εθνικής Φρουράς
Τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος έχει προχωρήσει στην ενίσχυση των συστημάτων αεράμυνας και επιτήρησης, με την εγκατάσταση ραντάρ μέσης και μεγάλης εμβέλειας, την αξιοποίηση μη επανδρωμένων αεροχημάτων (UAVs) και την προμήθεια συστημάτων αντιμετώπισης drones.
Παράλληλα, η Εθνική Φρουρά διαθέτει μέσα που καλύπτουν ένα μέρος των αναγκών επιτήρησης και επιχειρησιακής υποστήριξης. Ωστόσο, η απουσία μαχητικών αεροσκαφών αποτελεί έναν από τους παράγοντες που περιορίζουν τη δυνατότητα άμεσης αεροπορικής αντίδρασης.
Η ένταξη μαχητικών θα μπορούσε να ενισχύσει την επιτήρηση και την προστασία του κυπριακού εναέριου χώρου, προσφέροντας παράλληλα δυνατότητες αναχαίτισης και αποστολών κρούσης. Πρόκειται, πάντως, για ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εγχείρημα, καθώς προϋποθέτει επενδύσεις όχι μόνο στην αγορά των αεροσκαφών, αλλά και στις υποδομές, στην εκπαίδευση των πιλότων και στην τεχνική υποστήριξή τους.
Rafale και Mirage 2000-5 στο προσκήνιο
Μεταξύ των επιλογών που έχουν αναφερθεί βρίσκεται το γαλλικό Rafale, το οποίο διαθέτει δυνατότητες εκτέλεσης αποστολών αεροπορικής υπεροχής και κρούσης. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα για την Κύπρο θα ήταν η διαλειτουργικότητα με την Πολεμική Αεροπορία της Ελλάδας, η οποία έχει ήδη εντάξει τον συγκεκριμένο τύπο στον στόλο της.
Στη συζήτηση περιλαμβάνεται και το ενδεχόμενο απόκτησης μεταχειρισμένων Mirage 2000-5 από την Ελλάδα. Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη διαθέτουν δυνατότητες αεροπορικής υπεροχής και κρούσης, ενώ μπορούν να φέρουν πυραύλους Mica και Exocet. Μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτική λύση, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των αεροσκαφών και το κόστος απόκτησης και υποστήριξής τους.
Επιπλέον, ως πιθανή επιλογή έχει αναφερθεί το σουηδικό Gripen. Το συγκεκριμένο μαχητικό χαρακτηρίζεται από σχετικά χαμηλό κόστος λειτουργίας και δυνατότητα επιχειρήσεων από υποδομές με περιορισμένες απαιτήσεις, στοιχεία που θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση των διαθέσιμων λύσεων.
Οι παράγοντες που θα κρίνουν την επιλογή
Η γαλλική πρόταση συγκεντρώνει ενδιαφέρον, λόγω της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Γαλλίας και Κύπρου, αλλά και της ήδη υπάρχουσας συνεργασίας της Λευκωσίας με την Αθήνα στον τομέα των γαλλικών οπλικών συστημάτων.
Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή μαχητικού θα εξαρτηθεί από τις επιχειρησιακές ανάγκες της Εθνικής Φρουράς, το διαθέσιμο κονδύλι, το κόστος συντήρησης και τη δυνατότητα μακροχρόνιας υποστήριξης του στόλου.
Η απόκτηση μαχητικών θα συνιστούσε σημαντική αλλαγή στον αμυντικό σχεδιασμό της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, μέχρι να υπάρξουν συγκεκριμένες αποφάσεις και επίσημες ανακοινώσεις, τα Rafale, τα Mirage 2000-5 και τα Gripen παραμένουν πιθανά σενάρια και όχι επιβεβαιωμένες επιλογές της Λευκωσίας.
