Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα ενώπιον μιας ιστορικής μεταβολής. Για πρώτη φορά έπειτα από πολλές δεκαετίες δεν περιορίζεται στην προμήθεια μεμονωμένων οπλικών συστημάτων, αλλά διαμορφώνει σταδιακά ένα νέο επιχειρησιακό πλέγμα, στο οποίο οι ισραηλινές τεχνολογίες αποκτούν ολοένα σημαντικότερο ρόλο. Ορισμένα συστήματα βρίσκονται ήδη σε υπηρεσία, άλλα έχουν συμβασιοποιηθεί ή εγκριθεί, ενώ αρκετά ακόμη εξετάζονται ως πιθανές μελλοντικές επιλογές.

Όταν η αρχιτεκτονική αυτή ολοκληρωθεί, το αποτέλεσμα δεν θα είναι απλώς η προσθήκη νέων όπλων στο ελληνικό οπλοστάσιο. Θα είναι η συγκρότηση ενός πολυεπίπεδου πλέγματος επιτήρησης, αεράμυνας, πληροφοριών και πυρών ακριβείας, ικανού να ενισχύσει σημαντικά την αποτρεπτική ισχύ της χώρας και να αναβαθμίσει ουσιωδώς τον τρόπο διεξαγωγής επιχειρήσεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι τρεις κατηγορίες συστημάτων που εξετάζονται κατωτέρω δύνανται να επηρεάσουν ουσιωδώς το ισοζύγιο ισχύος στο Αρχιπέλαγος. Στην εποχή των δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων (network-centric operations), το αποφασιστικό πλεονέκτημα δεν προκύπτει κατ’ ανάγκην από το ισχυρότερο μεμονωμένο όπλο, αλλά από την ικανότητα διασύνδεσης διαφορετικών μέσων σε ένα ενιαίο, ευφυές και συνεργαζόμενο σύστημα αποτροπής.

Στη συνέχεια αναλύονται τα χαρακτηριστικά, οι επιχειρησιακές δυνατότητες και οι ρόλοι που ενδέχεται να ανατεθούν στα συστήματα αυτά. Με βάση τις έως σήμερα αποφάσεις και διαπραγματεύσεις, οι σχετικές δυνατότητες κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες, οι οποίες αντιστοιχούν στα τρία μέρη της παρούσας τριλογίας.

ΣΥΜΒΑΣΙΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΣΕ ΧΡΗΣΗ

SPIKE NLOS – PULS – HERON 1 – Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης Πτήσεων Καλαμάτας

Τα HERON 1, SPIKE NLOS και PULS συγκροτούν, σε εννοιολογικό επίπεδο, μια αλυσίδα εντοπισμού και προσβολής. Δεν βρίσκονται, ωστόσο, στην ίδια φάση: το πρόγραμμα SPIKE έχει συμβασιοποιηθεί και η ένταξή του εξελίσσεται, το PULS βρίσκεται στη φάση υλοποίησης της σύμβασης, ενώ τα HERON 1 χρησιμοποιούνται ήδη στο πλαίσιο μίσθωσης και έχει εγκριθεί πρόσθετη προμήθεια. Το Κέντρο της Καλαμάτας δεν αποτελεί κρίκο της αλυσίδας πυρών· υπηρετεί όμως την εξίσου κρίσιμη διάσταση της εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού στο νέο δικτυοκεντρικό περιβάλλον. Ως εκ τούτου, δεν περιλαμβάνεται στους αριθμητικούς δείκτες της προσομοίωσης, αλλά εντάσσεται στη συνολική αρχιτεκτονική της ελληνικής αποτροπής. ^[6]

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΤΑΔΙΟ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ Ή ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Πρόσθετα μη επανδρωμένα αεροχήματα (Unmanned Aerial Vehicles – UAV), συστήματα επιτήρησης και αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων (counter-UAS), δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου (electronic warfare – EW) και κυβερνοάμυνας, μη επανδρωμένα ναυτικά συστήματα, καθώς και πιθανή διεύρυνση της συνεργασίας σε αισθητήρες, διασύνδεση και τεχνητή νοημοσύνη.

ΠΙΘΑΝΕΣ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Στις πιθανές μεσοπρόθεσμες επιλογές περιλαμβάνονται το Iron Beam ή άλλη λύση κατευθυνόμενης ενέργειας, το μη επανδρωμένο υποβρύχιο BlueWhale, πρόσθετα περιφερόμενα πυρομαχικά (loitering munitions), η ενίσχυση του στόλου HERON ή η απόκτηση νεότερων UAV, το βαλλιστικό σύστημα LORA ή άλλο όπλο πλήγματος σε βάθος, καθώς και νέες εκδόσεις και μεγαλύτερα αποθέματα πυρομαχικών για τα PULS και τα συστήματα αεράμυνας. Η ανησυχία της Άγκυρας δεν προκαλείται, συνεπώς, μόνο από όσα ήδη προμηθεύεται η Ελλάδα, αλλά και από την εκτίμηση ότι οι σημερινές συμφωνίες ενδέχεται να αποτελέσουν την απαρχή μακροχρόνιας και διαρκώς διευρυνόμενης εξοπλιστικής συνεργασίας με το Ισραήλ.

Εάν οι ήδη δρομολογημένες και οι υπό αξιολόγηση δυνατότητες —ισραηλινής και μη προέλευσης— αποκτηθούν, διασυνδεθούν σε ενιαίο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου (command and control – C2) και υποστηριχθούν από επαρκή αποθέματα πυρομαχικών, η Ελλάδα δύναται να καταστεί μία από τις ισχυρότερες περιφερειακές στρατιωτικές δυνάμεις της Ανατολικής Μεσογείου.

Στην αεράμυνα και στα πλήγματα μεγάλου βάθους, η «Ασπίδα του Αχιλλέα», εφόσον συνδυάσει συστήματα όπως David’s Sling, Barak MX, SPYDER και Patriot με αισθητήρες και μέσα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων, θα μπορούσε να συγκροτήσει ένα από τα πυκνότερα πολυεπίπεδα δίκτυα αεράμυνας στην Ευρώπη.

Παράλληλα, ο συνδυασμός PULS, Predator Hawk, SCALP-EG, SPIKE NLOS, Exocet, Switchblade και ενδεχομένως LORA ή SCALP Naval, θα έδινε στην Ελλάδα ισχυρή δυνατότητα συμβατικού πλήγματος ακριβείας σε επιχειρησιακό και στρατηγικό βάθος. Αυτό θα επηρέαζε σοβαρά τον σχεδιασμό της Τουρκίας, επειδή κρίσιμες υποδομές, αεροδρόμια, ναύσταθμοι, κέντρα διοίκησης και συγκεντρώσεις δυνάμεων, δεν θα θεωρούνταν ασφαλή.

Η αποφασιστική προϋπόθεση, όμως, είναι μία. Δεν αρκεί η αγορά των πλατφορμών. Απαιτούνται μεγάλα αποθέματα πυραύλων και ανταλλακτικών, διαθεσιμότητες, εκπαίδευση, προστατευμένες υποδομές και πλήρης δικτύωση όλων των συστημάτων. Χωρίς αυτά θα έχουμε εντυπωσιακά όπλα· με αυτά θα έχουμε πραγματική πολεμική ισχύ.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

SPIKE NLOS: το όπλο που «βλέπει» και πλήττει πέραν του ορίζοντος

Συμβασιοποιημένο, με παραδόσεις και σταδιακή επιχειρησιακή ένταξη σε εξέλιξη

Το SPIKE NLOS είναι ισραηλινό κατευθυνόμενο βλήμα μεγάλης ακρίβειας, σχεδιασμένο από τη Rafael Advanced Defense Systems. Το ακρωνύμιο NLOS αποδίδει τον όρο Non-Line of Sight (πέραν της οπτικής επαφής). Αυτό είναι και το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του: δύναται να προσβάλει στόχους που ο χειριστής δεν βλέπει απευθείας, επειδή βρίσκονται πίσω από λόφους, εδαφικές εξάρσεις, κτήρια, βλάστηση ή άλλα φυσικά και τεχνητά εμπόδια. ^[1]

Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη αντιαρματικό πύραυλο. Το SPIKE NLOS αποτελεί τακτικό όπλο ακριβείας πολλαπλών αποστολών, ικανό να πλήττει τεθωρακισμένα, πυροβολικό, σταθμούς διοίκησης, αντιαεροπορικά συστήματα, εγκαταστάσεις, μικρά πλοία και άλλους στόχους υψηλής αξίας. Κατά τη Rafael, η έκτη γενιά διαθέτει βεληνεκές έως 32 χιλιόμετρα από επίγειες ή ναυτικές πλατφόρμες και έως 50 χιλιόμετρα από ελικόπτερο.

Το βεληνεκές αυτό επιτρέπει στον εκτοξευτή να παραμένει σε απόσταση από την πρώτη γραμμή και, σε πολλές περιπτώσεις, να προστατεύεται από το εδαφικό ανάγλυφο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο αυξάνεται σημαντικά η επιβιωσιμότητα τόσο του πληρώματος όσο και της πλατφόρμας εκτόξευσης.

Πώς καθοδηγείται

Το SPIKE NLOS διαθέτει ηλεκτροοπτικό και υπέρυθρο αισθητήρα. Κατά την πτήση μεταδίδει εικόνα στον χειριστή μέσω αμφίδρομης ζεύξης δεδομένων. Ο χειριστής μπορεί να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο όσα «βλέπει» ο πύραυλος, να αναγνωρίζει τον στόχο πριν από την τελική προσβολή, να διορθώνει την πορεία, να επιλέγει διαφορετικό στόχο ή να ματαιώνει την επίθεση εάν διαπιστώσει κίνδυνο για φίλιες δυνάμεις ή αμάχους. Η δυνατότητα αυτή είναι γνωστή ως human-in-the-loop (άνθρωπος εντός του κύκλου λήψης αποφάσεων). Αναλόγως της αποστολής, το σύστημα μπορεί επίσης να λειτουργήσει με λογική fire-and-forget (εκτόξευση και λήθη) ή fire-observe-and-update (εκτόξευση, παρατήρηση και επικαιροποίηση). ^[1]

Γιατί είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί

Η καθοδήγησή του είναι ηλεκτροοπτική και δεν απαιτεί την ενεργοποίηση ραντάρ από τον ίδιο τον πύραυλο. Επομένως, ο στόχος δεν λαμβάνει κατ’ ανάγκην την κλασική προειδοποίηση εγκλωβισμού που θα προκαλούσε ένα ραντάρ καθοδηγήσεως. Επιπλέον, το SPIKE NLOS μπορεί να προσεγγίσει τον στόχο από κατεύθυνση που δεν συμπίπτει με τη θέση του εκτοξευτή. Η δυνατότητα αυτή δυσκολεύει τον αντίπαλο να εντοπίσει εγκαίρως από πού πραγματοποιήθηκε η βολή.

Δεν είναι, πάντως, «αόρατο» ούτε αδύνατον να αναχαιτιστεί. Μπορεί να αντιμετωπιστεί με σύγχρονα ενεργητικά συστήματα προστασίας (active protection systems – APS), όπλα μικρής εμβέλειας, ηλεκτρονικά αντίμετρα ή με την καταστροφή των αισθητήρων και των φορέων εντοπισμού που υποστηρίζουν τη βολή. Η προστασία των ελληνικών SPIKE NLOS και των φορέων τους δεν εξασφαλίζεται από ένα μοναδικό «σύστημα-ασπίδα», αλλά από ένα πολυεπίπεδο πλέγμα μέτρων:

Απόκρυψης και διασποράς

Οι εκτοξευτές είναι τοποθετημένοι σε ευκίνητα οχήματα 4×4. Μπορούν να παραμένουν κρυμμένοι σε στέγαστρα, φυσικές κοιλότητες, ελαιώνες ή πίσω από εδαφικές εξάρσεις και να εμφανίζονται μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα.

Ταχείας αλλαγής θέσεως

Μετά τη βολή εφαρμόζεται η τακτική shoot-and-scoot (βολή και άμεση μετακίνηση), ώστε ο εκτοξευτής να εγκαταλείπει τη θέση πριν ο αντίπαλος την υπολογίσει και εξαπολύσει ανταποδοτικά πυρά.

Προστασία από μη επανδρωμένα αεροχήματα

Η μεγαλύτερη απειλή για τους εκτοξευτές δεν είναι μόνο τα αεροσκάφη, αλλά κυρίως τα αναγνωριστικά και επιθετικά UAV. Σε αυτόν τον τομέα εντάσσεται το ελληνικό σύστημα «Κένταυρος», το οποίο συνδυάζει εντοπισμό, παρακολούθηση και ηλεκτρονική εξουδετέρωση μη επανδρωμένα αεροχήματα. Το ΥΠΕΘΑ έχει δηλώσει ότι αποτελεί μέρος της ευρύτερης αμυντικής μεταρρυθμίσεως. Δεν έχει ανακοινωθεί, πάντως, ότι κάθε πυροβολαρχία SPIKE NLOS θα διαθέτει οργανικά δικό της «Κένταυρο».

Αντιαεροπορικής άμυνας μικρού βεληνεκούς

Οι περιοχές αναπτύξεως μπορούν να καλύπτονται από διαθέσιμα ελληνικά συστήματα μικρού και πολύ μικρού βεληνεκούς, όπως Stinger και ASRAD Hellas, και —ανάλογα με την περιοχή— από ευρύτερα μέσα αντιαεροπορικής άμυνας. Τα Patriot ή τα μαχητικά δεν θα ακολουθούν, φυσικά, κάθε όχημα SPIKE. Θα παρέχουν ευρύτερη προστασία της περιοχής, ενώ η άμεση άμυνα πρέπει να βασίζεται σε ευκίνητα και οικονομικότερα μέσα.

Ηλεκτρονικού πολέμου και ασφαλών επικοινωνιών

Απαιτείται προστασία της ζεύξεως δεδομένων και των δικτύων στοχοποιήσεως από παρεμβολές, κυβερνοεπιθέσεις και προσπάθειες γεωεντοπισμού. Οι ακριβείς ελληνικές δυνατότητες και διαδικασίες σε αυτόν τον τομέα δεν δημοσιοποιούνται.

Πολλαπλών αισθητήρων και εφεδρικότητας

Η απώλεια ενός UAV ή ενός παρατηρητηρίου δεν πρέπει να αχρηστεύει τα SPIKE. Η στοχοποίηση πρέπει να μπορεί να περάσει σε δεύτερο UAV, επίγειο παρατηρητή, ελικόπτερο, ραντάρ ή ναυτική μονάδα.

Παραπλάνησης

Ομοιώματα εκτοξευτών, ψεύτικες θέσεις, παραλλαγή, περιορισμός ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών και συχνές μετακινήσεις υποχρεώνουν τον αντίπαλο να σπαταλήσει μη επανδρωμένα αεροχήματα και πυρομαχικά κατά ψευδών στόχων.

1. O ρόλος της «Ασπίδας του Αχιλλέα»

Απαιτείται, πάντως, ακρίβεια. Η λεπτομερής διάταξη προστασίας των ελληνικών SPIKE NLOS δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Δεν δύναται, επομένως, να υποστηριχθεί ότι έχει ήδη δημιουργηθεί πλήρης και ειδικά σχεδιασμένη «ομπρέλα» γύρω από κάθε εκτοξευτή. Η επιβίωσή τους θα εξαρτηθεί λιγότερο από τη θωράκιση των οχημάτων και περισσότερο από την απόκρυψη, τη διασπορά, τη συνεχή μετακίνηση και την ένταξή τους σε πολυεπίπεδο δίκτυο αντιαεροπορικής προστασίας και αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», το σύστημα «Κένταυρος», τα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου και οι υφιστάμενες μονάδες άμυνας μικρού βεληνεκούς μπορούν να αποτελέσουν τα επιμέρους στρώματα αυτού του πλέγματος. Ωστόσο, τα δημοσίως γνωστά στοιχεία δεν επιτρέπουν ακόμη να υποστηριχθεί ότι έχει συγκροτηθεί πλήρης, οργανική προστασία ειδικά για κάθε μονάδα SPIKE NLOS. Η προμήθεια του πυραύλου από μόνη της δεν αρκεί. Χωρίς επαρκή UAV, ασφαλείς επικοινωνίες, αντι-μη επανδρωμένο αερόχημα κάλυψη, ομοιώματα και συνεχώς μετακινούμενες ομάδες βολής, αξιοποιούμε μόνο ένα μέρος της πραγματικής του ισχύος. Ο πύραυλος δεν γνωρίζει από μόνος του ότι πίσω από έναν λόφο υπάρχει συγκεκριμένος στόχος. Χρειάζεται αρχικές συντεταγμένες ή πληροφορίες στοχοποιήσεως από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, προωθημένους παρατηρητές, ελικόπτερα, επίγεια ραντάρ και αισθητήρες, πλοία και άλλες μονάδες του δικτύου διοικήσεως και ελέγχου. Μετά την εκτόξευση, ο χειριστής λαμβάνει την εικόνα του αισθητήρα του πυραύλου και πραγματοποιεί την τελική αναγνώριση και επιλογή του στόχου. Γι’ αυτό το SPIKE NLOS αποδίδει καλύτερα όταν λειτουργεί ως τμήμα ενός δικτυοκεντρικού συστήματος πληροφοριών, επιτηρήσεως και πυρών.

Η έκτη γενιά του SPIKE NLOS προσέθεσε σημαντικές δυνατότητες όπως ταυτόχρονη εκτόξευση έως τεσσάρων βλημάτων από έναν εκτοξευτή, μεταβίβαση του ελέγχου του πυραύλου σε άλλη μονάδα κατά την πτήση, βελτιωμένη απόκτηση και αναγνώριση στόχων, μεγαλύτερη συνεργασία με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άλλους αισθητήρες, ^[1]

αυξημένο βεληνεκές από εναέριες πλατφόρμες. Η μεταβίβαση ελέγχου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ένα όχημα μπορεί να εκτοξεύσει τον πύραυλο από ασφαλή θέση και στη συνέχεια ο έλεγχός του να περάσει σε προωθημένο παρατηρητή, ελικόπτερο ή άλλη μονάδα που έχει καλύτερη εικόνα πεδίου.

Το σύστημα μπορεί να τοποθετηθεί σε ελαφρά και βαρέα στρατιωτικά οχήματα, επιθετικά ή μεταφορικά ελικόπτερα, πολεμικά πλοία και μικρές πυραυλακάτους, σταθερές ή παράκτιες θέσεις. Αυτή η ευελιξία επιτρέπει τη χρησιμοποίηση του ίδιου βασικού όπλου από τον Στρατό Ξηράς, την Αεροπορία Στρατού και το Πολεμικό Ναυτικό.

Για την ελληνική γεωγραφία, το SPIKE NLOS παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον. Τα νησιά, οι ορεινοί όγκοι, τα θαλάσσια περάσματα και οι μικρές αποστάσεις του Αιγαίου δημιουργούν ιδανικό περιβάλλον για ένα όπλο μεγάλης ακρίβειας που να μπορεί να πλήττει πέρα από την άμεση οπτική επαφή.

Από κατάλληλες θέσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την προστασία νησιών και παράκτιων περιοχών, την προσβολή αποβατικών δυνάμεων και μικρών ναυτικών μονάδων, την καταστροφή τεθωρακισμένων πριν προσεγγίσουν στις φίλιες γραμμές, την εξουδετέρωση πυροβολικού, ραντάρ και κέντρων διοικήσεως, την υποστήριξη ειδικών δυνάμεων και προωθημένων τμημάτων, τη δημιουργία περιοχών στις οποίες η εχθρική κίνηση καθίσταται εξαιρετικά επικίνδυνη. Η πραγματική του αξία, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στο βεληνεκές. Βρίσκεται στον συνδυασμό ακριβείας, ευελιξίας και ανθρώπινου ελέγχου μέχρι τις τελευταίες στιγμές της πτήσεως. Όταν ενταχθεί σε ένα δίκτυο UAV, ραντάρ, πλοίων, παρατηρητών και κέντρων διοικήσεως, μετατρέπεται σε εξαιρετικά επικίνδυνο όπλο αντιαποβατικής άμυνας.

Σκοπός δεν είναι απαραιτήτως η καταστροφή ολόκληρης της αποβατικής δυνάμεως. Το SPIKE NLOS χρησιμοποιείται για την επιλεκτική προσβολή κρίσιμων μονάδων, όπως αποβατικά σκάφη, οχήματα διοικήσεως, τεθωρακισμένα, μέσα διανοίξεως ακτής, κόμβοι επικοινωνιών, μονάδες που καθορίζουν τον ρυθμό της αποβάσεως.

Η εξουδετέρωση ολίγων, κατάλληλα επιλεγμένων στόχων δύναται να επιβραδύνει, να αποδιοργανώσει ή ακόμη και να ματαιώσει την επιχείρηση πριν δημιουργηθεί ασφαλές προγεφύρωμα. Το ουσιαστικό μήνυμα συνοψίζεται στην ακόλουθη επιχειρησιακή αλυσίδα:

Η εικόνα παρουσιάζει σχηματικά τον τρόπο με τον οποίο το SPIKE NLOS μπορεί να ενταχθεί σε δικτυοκεντρική επιχείρηση αναχαίτισης αποβατικής ενέργειας (counter-landing operation). Η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στον πύραυλο, αλλά στην ταχύτητα με την οποία η πληροφορία μετατρέπεται σε απόφαση και, τελικώς, σε πλήγμα ακριβείας. Πρόκειται για ενδεικτική επιχειρησιακή απεικόνιση, η οποία δεν παρουσιάζει πραγματική ελληνική διάταξη δυνάμεων ούτε επιβεβαιωμένες διασυνδέσεις μεταξύ συγκεκριμένων συστημάτων.

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ → ΔΙΚΤΥΟ → ΑΠΟΦΑΣΗ → ΕΚΤΟΞΕΥΤΗΣ → ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

1. Εντοπισμός

Ένα UAV ή άλλος αισθητήρας επιτηρήσεως εντοπίζει εγκαίρως την αποβατική δύναμη. Ραντάρ, ηλεκτροοπτικά συστήματα, παράκτια παρατηρητήρια, πλοία και προωθημένα τμήματα μπορούν επίσης να συμμετέχουν στη δημιουργία της αρχικής εικόνας.

2. Ταυτοποίηση

Δεν αρκεί να εντοπιστούν ορισμένα στίγματα στη θάλασσα. Πρέπει να διαπιστωθεί ποια είναι τα πλοία συνοδείας, τα αποβατικά σκάφη, τα οχήματα που προσεγγίζουν την ακτή, τα πιθανά σημεία αποβάσεως και οι μονάδες που έχουν τη μεγαλύτερη επιχειρησιακή σημασία. Η διαδικασία αυτή είναι αναγκαία τόσο για τη σωστή επιλογή στόχου όσο και για την αποφυγή λανθασμένης εμπλοκής.

Διοίκηση και έλεγχος (Command and Control – C2)

Τα δεδομένα μεταδίδονται στο Κέντρο Επιχειρήσεων μέσω ασφαλών ζεύξεων επικοινωνιών. Εκεί συνδυάζονται με πληροφορίες από άλλους αισθητήρες, αξιολογείται η απειλή και αποφασίζεται ποιος στόχος πρέπει να προσβληθεί και με ποιο όπλο. Το UAV της εικόνας λειτουργεί ως ενδεικτικός αισθητήρας. Η απεικόνιση δεν σημαίνει ότι έχει επιβεβαιωθεί ειδική και άμεση τεχνική σύνδεση του ελληνικού HERON με το SPIKE NLOS.

4. Εμπλοκή

Μετά την ανάθεση του στόχου, ο εκτοξευτής πραγματοποιεί τη βολή. Το SPIKE NLOS μπορεί να χρησιμοποιηθεί από επίγεια ή ναυτική πλατφόρμα σε απόσταση έως 32 χιλιομέτρων. Η ηλεκτροοπτική καθοδήγηση και η αμφίδρομη ζεύξη δεδομένων επιτρέπουν στον χειριστή να παρακολουθεί την εικόνα του πυραύλου, να επιβεβαιώνει τον στόχο, να διορθώνει την πορεία, να επιλέγει διαφορετικό στόχο και να διακόπτει την προσβολή εάν αλλάξουν οι συνθήκες. ^[1]

Συμπέρασμα

Το SPIKE NLOS γεφυρώνει το κενό ανάμεσα στα κλασικά αντιαρματικά βλήματα και στα πολύ ακριβότερα όπλα μεγάλου βεληνεκούς. Προσφέρει τη δυνατότητα χειρουργικού πλήγματος σε τακτικό βάθος, χωρίς να απαιτείται η έκθεση του φορέα εκτοξεύσεως σε άμεσο εχθρικό πυρ.

Για την Ελλάδα αποτελεί έναν σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος. Όταν συνδυαστεί με UAV, προηγμένα συστήματα επιτηρήσεως και ασφαλή δίκτυα επικοινωνιών, μπορεί να μετατρέψει κάθε νησί, παράκτια περιοχή ή ορεινό σημείο σε κόμβο πυρών ακριβείας. Δεν είναι απλώς ένα ακόμη βλήμα· είναι μέρος ενός νέου τρόπου διεξαγωγής επιχειρήσεων, στον οποίο εκείνος που εντοπίζει πρώτος, μεταδίδει ταχύτερα και πλήττει ακριβέστερα αποκτά το αποφασιστικό πλεονέκτημα.

PULS: το ισραηλινό σύστημα πυραυλικού πυροβολικού που μεταβάλλει τα δεδομένα για την Ελλάδα

Συμβασιοποιημένο – σε φάση υλοποίησης της σύμβασης

Το PULS (Precise and Universal Launching System – Ακριβές και Καθολικό Σύστημα Εκτόξευσης) είναι σύγχρονο, αρθρωτό σύστημα πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων, σχεδιασμένο από την ισραηλινή Elbit Systems. ^[2]

Δεν πρόκειται απλώς για έναν εκσυγχρονισμένο πολλαπλό εκτοξευτή ρουκετών. Αποτελεί μία ολοκληρωμένη πλατφόρμα πυρών ακριβείας, ικανή να χρησιμοποιεί διαφορετικά πυρομαχικά και να προσβάλλει στόχους από λίγες δεκάδες έως και 300 χιλιόμετρα.

Η μεγάλη του αξία βρίσκεται στην ευελιξία. Το ίδιο όχημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη των μαχόμενων τμημάτων, την καταστροφή εχθρικού πυροβολικού ή για πλήγματα μεγάλου βάθους εναντίον στόχων υψηλής στρατιωτικής αξίας.

Ο εκτοξευτής του PULS φέρει δύο σφραγισμένα ατρακτίδια πυρομαχικών. Σε αυτά μπορούν να τοποθετηθούν διαφορετικοί τύποι ρουκετών ή κατευθυνόμενων πυραύλων, αναλόγως της αποστολής.

Τα πυρομαχικά παραμένουν στα εργοστασιακά τους ατρακτίδια κατά την αποθήκευση, τη μεταφορά και τη φόρτωση. Έτσι προστατεύονται καλύτερα από το περιβάλλον, περιορίζεται σημαντικά ο κρίσιμος χρόνος αναχορηγίας (reload time), απλοποιείται η εφοδιαστική υποστήριξη (logistics support) και το πλήρωμα δεν χρειάζεται να χειρίζεται κάθε πύραυλο χωριστά. Η φόρτωση διαφορετικού τύπου ατρακτιδίου μεταβάλλει τον ρόλο του οχήματος χωρίς να απαιτεί αλλαγή του βασικού εκτοξευτή.

Το PULS προορίζεται για την προσβολή συγκεντρώσεων στρατευμάτων, ελαφρών οχυρώσεων, θέσεων πυροβολικού, εγκαταστάσεων, οχημάτων και άλλων σημειακών ή περιοχικών στόχων. Ανταποκρίνεται στην ανάγκη αντικατάστασης πεπαλαιωμένων μη κατευθυνόμενων ρουκετών από οικονομικότερα πυρομαχικά ακριβείας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον στόχων που απαιτούν αυξημένη καταστρεπτική ισχύ.

Με τον πύραυλο EXTRA, εμβέλειας έως 150 χιλιομέτρων, το PULS υπερβαίνει τον ρόλο ενός συμβατικού συστήματος πυροβολικού και αποκτά δυνατότητα πλήγματος σε βάθος (deep strike).

Ενδεικτικοί στόχοι του EXTRA είναι σταθμοί διοικήσεως, κέντρα επικοινωνιών, αποθήκες πυρομαχικών και καυσίμων, συγκεντρώσεις εφεδρειών, εγκαταστάσεις υποστηρίξεως, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, εκτοξευτές πυραύλων και πυροβολικό μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς.

Παράλληλα μέσω του PREDATOR HAWK που αποτελεί το ισχυρότερο και μακρύτερου βεληνεκούς πυρομαχικό της οικογένειας, μπορεί να προσβάλει στόχους σε αποστάσεις μέχρι και 300 χιλιομέτρων. Προορίζεται κυρίως για στόχους υψηλής αξίας σε πολύ μεγάλο επιχειρησιακό βάθος, όπως μεγάλα κέντρα διοικήσεως, αεροπορικές εγκαταστάσεις, κόμβους ανεφοδιασμού, αποθήκες κρίσιμου στρατηγικού υλικού, επίγειες σταθερές εγκαταστάσεις, παράκτια ραντάρ, και γενικά κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές. Η ίδια η Elbit παρουσιάζει το PULS ως σύστημα, που καλύπτει αποστάσεις έως 300 χιλιόμετρα από μία κοινή πλατφόρμα.

Μπορούν παράλληλα, επίσης, να χρησιμοποιηθούν διαφορετικά ατρακτίδια στο ίδιο όχημα. Θεωρητικά, ένας εκτοξευτής θα μπορούσε να φέρει έναν τύπο πυρομαχικού για μικρότερες αποστάσεις και έναν δεύτερο για πλήγματα μεγαλύτερου βάθους. Αυτό προσφέρει στον διοικητή τη δυνατότητα να αντιδρά σε διαφορετικές απειλές χωρίς να περιμένει αλλαγή οχήματος ή διαφορετική πυροβολαρχία. Τα κατευθυνόμενα πυρομαχικά της οικογένειας χρησιμοποιούν συνδυασμό αδρανειακής πλοηγήσεως και δορυφορικής καθοδηγήσεως. Σε αντίθεση με τους παλαιούς πολλαπλούς εκτοξευτές, οι οποίοι κάλυπταν μία μεγάλη περιοχή με δεκάδες μη κατευθυνόμενες ρουκέτες, το PULS μπορεί να προσβάλλει συγκεκριμένα σημεία με πολύ μικρότερο αριθμό πυρομαχικών.

Αυτό σημαίνει μειωμένη κατανάλωση πυρομαχικών, ταχύτερη εξουδετέρωση του στόχου, περιορισμό των παράπλευρων ζημιών, δυνατότητα εμπλοκής πολλών διαφορετικών στόχων και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των αποθεμάτων. Η τελική ακρίβεια, πάντως, εξαρτάται από την ποιότητα των συντεταγμένων, τη λειτουργία των συστημάτων πλοηγήσεως και την αντίσταση σε εχθρικές παρεμβολές.

Το PULS μπορεί να λαμβάνει στοιχεία στόχων από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επίγεια ραντάρ εντοπισμού πυροβολικού, προωθημένους παρατηρητές, αεροσκάφη και ελικόπτερα, ειδικές δυνάμεις, δορυφορικά ή άλλα μέσα επιτηρήσεως του ευρύτερου δικτύου διοικήσεως των Ενόπλων Δυνάμεων. Αφού επιβεβαιωθούν οι συντεταγμένες, τα στοιχεία μεταβιβάζονται στο σύστημα ελέγχου πυρός. Ο εκτοξευτής πραγματοποιεί τη βολή και απομακρύνεται αμέσως από τη θέση του.

Η τακτική αυτή ονομάζεται shoot-and-scoot (βολή και άμεση μετακίνηση). Σκοπός είναι το όχημα να έχει εγκαταλείψει την περιοχή προτού το εχθρικό πυροβολικό, τα μη επανδρωμένα αεροχήματα ή άλλα μέσα ανταπόδοσης εντοπίσουν και προσβάλουν τη θέση εκτόξευσης.

Το πραγματικό όπλο δεν είναι απλώς το φορτηγό που μεταφέρει τους πυραύλους. Είναι ολόκληρη η αλυσίδα. Εάν ένα PULS δεν διαθέτει έγκαιρες και ακριβείς πληροφορίες, το μεγάλο βεληνεκές του χάνει σημαντικό μέρος της αξίας του. Για να πλήξει κινούμενους ή ταχέως μετακινούμενους στόχους απαιτεί σχεδόν πραγματικού χρόνου εντοπισμό, αναγνώριση και μετάδοση συντεταγμένων.

Η Ελλάδα έχει συμβασιοποιήσει την απόκτηση 36 συστημάτων PULS, στο πλαίσιο της ανανέωσης του Πυροβολικού και της ενίσχυσης των δυνατοτήτων πυρών μεγάλου βάθους. Τα δημοσιευμένα στοιχεία αναφέρουν επίσης συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Για τον Ελληνικό Στρατό, το PULS δύναται να καλύψει σημαντικό επιχειρησιακό κενό μεταξύ του συμβατικού πυροβολικού των 155 χιλιοστών, των παλαιότερων πολλαπλών εκτοξευτών MLRS και RM-70 και των πολύ ακριβότερων στρατηγικών όπλων που εκτοξεύονται από αεροσκάφη ή πολεμικά πλοία.

Στον Έβρο, από κατάλληλες θέσεις, το PULS μπορεί να προσβάλει εχθρικές πυροβολαρχίες, συγκεντρώσεις και εφεδρείες, κέντρα διοικήσεως, γέφυρες και στρατιωτικούς κόμβους, αποθήκες και εγκαταστάσεις υποστηρίξεως. Η ύπαρξή του υποχρεώνει τον αντίπαλο να μεταφέρει κρίσιμες μονάδες βαθύτερα, να διασπείρει τις δυνάμεις του και να διαθέσει σημαντικά μέσα για την προστασία τους.

Στο Αιγαίο το PULS δεν είναι πρωτίστως αντιπλοϊκό σύστημα και δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως «δολοφόνος πλοίων». Τα βασικά δημοσιοποιημένα πυρομαχικά του προορίζονται κυρίως για στόχους με γνωστές συντεταγμένες.

Ωστόσο, μπορεί να συνεισφέρει στη συνολική άμυνα του Αιγαίου προσβάλλοντας: χώρους συγκεντρώσεως αποβατικών δυνάμεων, παράκτιες εγκαταστάσεις, αεροδρόμια και στρατιωτικές υποδομές, μονάδες πυραύλων και πυροβολικού, και κέντρα ανεφοδιασμού και διοικήσεως. Για αποτελεσματική προσβολή κινούμενων πλοίων θα απαιτούνταν κατάλληλος αισθητήρας, συνεχής ενημέρωση της θέσεως του στόχου και πυρομαχικό σχεδιασμένο για κινούμενους ναυτικούς στόχους.

Οι ευπάθειες του συστήματος

Παρά τις δυνατότητές του, το PULS δεν είναι άτρωτο. Μπορεί να απειληθεί από εχθρικά UAV και περιφερόμενα πυρομαχικά, πυρά αντιπυροβολικού, επιθετικά αεροσκάφη και ελικόπτερα, πυραύλους ακριβείας, ηλεκτρονικές παρεμβολές, κυβερνοεπιθέσεις και προσβολή των αποθηκών και των οχημάτων αναχορηγίας. Η επιβίωσή του εξαρτάται από τη διασπορά, την παραλλαγή, τα ομοιώματα, την αντι-μη επανδρωμένο αερόχημα κάλυψη, τις ασφαλείς επικοινωνίες και κυρίως από την άμεση αλλαγή θέσεως μετά τη βολή.

Εξίσου σημαντικός είναι ο αριθμός των διαθέσιμων πυρομαχικών. Τριάντα έξι εκτοξευτές χωρίς επαρκές πολεμικό απόθεμα θα είχαν μικρότερη επιχειρησιακή αξία από λιγότερους εκτοξευτές με μεγάλη επάρκεια βλημάτων, οργανωμένη αναχορηγία και αξιόπιστο δίκτυο στοχοποιήσεως.

Τελική εκτίμηση

Το PULS δύναται να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους πολλαπλασιαστές ισχύος (force multipliers) του Ελληνικού Στρατού, καθώς προσφέρει στην ίδια πλατφόρμα ποικιλία πυρομαχικών, διαφορετικές εμβέλειες, υψηλή ακρίβεια και ταχεία μετακίνηση.

Η απόκτησή του δεν έχει μόνο καταστρεπτική αλλά και ισχυρή αποτρεπτική αξία. Αναγκάζει τον αντίπαλο να θεωρεί ότι οι σταθμοί διοικήσεως, οι αποθήκες, οι μονάδες πυροβολικού και οι κρίσιμες εγκαταστάσεις του, μπορεί να προσβληθούν χωρίς να χρειαστεί να εισέλθει ελληνικό αεροσκάφος σε βαριά προστατευμένο εναέριο χώρο. Η πλήρης αξιοποίησή του, όμως, θα κριθεί σε τέσσερα σημεία: Επάρκεια πυρομαχικών, σύγχρονα UAV και αισθητήρες, ανθεκτικό δίκτυο διοικήσεως και αποτελεσματική προστασία των εκτοξευτών.

HERON 1: ο εναέριος αισθητήρας του ελληνικού δικτύου μάχης

Ήδη σε χρήση μέσω μίσθωσης – έχει εγκριθεί η προμήθεια πρόσθετου συστήματος

Το ισραηλινό HERON 1 της Israel Aerospace Industries είναι μη επανδρωμένο αερόχημα κατηγορίας MALE (Medium-Altitude Long-Endurance – μέσου ύψους και μεγάλης παραμονής), σχεδιασμένο κυρίως για αποστολές πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (Intelligence, Surveillance and Reconnaissance – ISR). Δεν είναι επιθετικό μη επανδρωμένο αερόχημα υπό την έννοια μιας οπλισμένης πλατφόρμας. Η αξία του έγκειται στην ικανότητά του να παραμένει επί πολλές ώρες στον αέρα, να επιτηρεί εκτεταμένες περιοχές και να μεταδίδει εικόνα και στοιχεία στόχων στα κέντρα επιχειρήσεων. Η ναυτική διαμόρφωσή του μπορεί να περιλαμβάνει: ^[3][4]

ραντάρ θαλάσσιας επιτηρήσεως,

ηλεκτροοπτικό και υπέρυθρο αισθητήρα EO/IR,

σύστημα αυτόματης αναγνωρίσεως πλοίων AIS,

δορυφορικές επικοινωνίες SATCOM,

ασφαλή ζεύξη μεταδόσεως εικόνας και δεδομένων,

αυτοματοποιημένη απογείωση και προσγείωση.

Βασικά χαρακτηριστικά

Η IAI αναφέρει επιχειρησιακή παραμονή άνω των 24 ωρών για τη ναυτική έκδοση. Η πραγματική διάρκεια εξαρτάται από το φορτίο αισθητήρων, το ύψος πτήσεως και τις συνθήκες της αποστολής. ^[3]

Πρέπει να σημειώσουμε ότι τα ελληνικά HERON είναι HERON 1 και δεν πρέπει να συγχέονται με το πολύ μεγαλύτερο HERON TP, το οποίο έχει διαφορετικές επιδόσεις και δυνατότητα μεταφοράς πολύ βαρύτερων φορτίων.

Η ανάθεση ρόλων

1. Επιτήρηση του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου

Ο πρωταρχικός ρόλος του HERON είναι η δημιουργία συνεχούς θαλάσσιας εικόνας. Μπορεί να εντοπίζει και να παρακολουθεί: πολεμικά και εμπορικά πλοία, ταχύπλοα και μικρά σκάφη, ασυνήθιστες συγκεντρώσεις ναυτικών μονάδων, κινήσεις προς περιοχές ασκήσεων ή αποβατικές ακτές, σκάφη που έχουν απενεργοποιήσει το AIS. Η απενεργοποίηση του AIS δυσκολεύει την ταυτοποίηση, αλλά δεν καθιστά ένα πλοίο αόρατο στο ραντάρ ή στον ηλεκτροοπτικό αισθητήρα του HERON.

2. Έγκαιρη προειδοποίηση

Το HERON μπορεί να λειτουργεί ως προωθημένος εναέριος παρατηρητής, εντοπίζοντας προετοιμασίες και μετακινήσεις πριν αυτές εξελιχθούν σε άμεση απειλή.

Δεν αντικαθιστά ένα αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποιήσεως όπως το ελληνικό EMB-145H Erieye. Το Erieye είναι προσανατολισμένο κυρίως στην ευρεία εναέρια εικόνα, ενώ το HERON μπορεί να επιμένει επί πολλές ώρες πάνω από συγκεκριμένη θαλάσσια ή χερσαία περιοχή και να την εξετάζει λεπτομερώς.

3. Στοχοποίηση για το PULS

Το HERON μπορεί να εντοπίζει σταθερούς στόχους, να προσδιορίζει τη θέση τους μεταβιβάζοντας συντεταγμένες στο δίκτυο διοικήσεως και πυρών.

Μπορεί να υποστηρίζει το PULS στον εντοπισμό πυροβολαρχιών, εκτοξευτών πυραύλων, κέντρων διοικήσεως, αποθηκών και εγκαταστάσεων ανεφοδιασμού, συγκεντρώσεων στρατευμάτων, ραντάρ και αντιαεροπορικών θέσεων.

Δεν σημαίνει ότι το HERON «εκτοξεύει» το PULS. Παρέχει όμως το κρίσιμο στοιχείο, χωρίς το οποίο τα πυρά μεγάλου βεληνεκούς δεν μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως:

Το HERON μπορεί να εντοπίζει στόχους πίσω από εδαφικά εμπόδια και να μεταδίδει την περιοχή ή τις συντεταγμένες τους στις μονάδες SPIKE NLOS.

Ο χειριστής του SPIKE πραγματοποιεί την τελική αναγνώριση μέσω του αισθητήρα του πυραύλου. Η άμεση μεταβίβαση ελέγχου από το HERON στον πύραυλο δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη χωρίς επιβεβαιωμένη τεχνική διασύνδεση. Ασφαλέστερο είναι να γράψουμε ότι το HERON υποστηρίζει τη στοχοποίηση και την επίγνωση της καταστάσεως.

4. Υποστήριξη Πολεμικού Ναυτικού

Το HERON μπορεί να μεταδίδει στοιχεία σε φρεγάτες, πυραυλακάτους, παράκτιες μονάδες και κέντρα επιχειρήσεων. Έτσι επιτρέπει στα πλοία να διατηρούν καλύτερη εικόνα πέρα από τον δικό τους ορίζοντα αισθητήρων.

Μπορεί επίσης να ερευνά μία περιοχή χωρίς να απαιτείται η συνεχής παρουσία επανδρωμένου αεροσκάφους ή πολεμικού πλοίου.

5. Επιβεβαίωση αποτελεσμάτων προσβολής

Μετά από βολή PULS, SPIKE NLOS ή άλλο πλήγμα, το HERON μπορεί να επιστρέψει πάνω από την περιοχή και να διαπιστώσει εάν ο στόχος καταστράφηκε, εάν απαιτείται δεύτερη προσβολή, προς ποια κατεύθυνση μετακινούνται οι υπόλοιπες δυνάμεις και εάν ενεργοποιήθηκαν νέες εχθρικές θέσεις.

Η λειτουργία αυτή ονομάζεται εκτίμηση αποτελεσμάτων προσβολής (Battle Damage Assessment – BDA) και είναι απαραίτητη ώστε να μη δαπανώνται πυρομαχικά σε στόχους που έχουν ήδη εξουδετερωθεί.

Οι περιορισμοί του

Το HERON δεν είναι άτρωτο. Επειδή είναι σχετικά μεγάλο και όχι stealth, μπορεί να εντοπιστεί από εχθρικά ραντάρ και να προσβληθεί από μαχητικά ή αντιαεροπορικά συστήματα.

Μπορεί επίσης να απειληθεί από παρεμβολές στη δορυφορική πλοήγηση, παρεμβολές στη ζεύξη δεδομένων, κυβερνοεπιθέσεις, παραπλανητικούς ή ψευδείς στόχους, προσβολή του επίγειου σταθμού ελέγχου.

Επομένως, σε περιβάλλον ισχυρής εχθρικής αεράμυνας δεν πρέπει να πετά απερίσκεπτα πάνω από εχθρικό έδαφος. Η σωστή χρήση του είναι από ασφαλέστερες περιοχές και μεγάλα ύψη, με αξιοποίηση του ραντάρ, των οπτικών αισθητήρων και των επικοινωνιών του.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΤΗΣΕΩΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

_{Ο ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ}

Σχεδιάστηκε, υλοποιείται και λειτουργεί από την Elbit Systems, στο πλαίσιο μιας μακροχρόνιας σύμβασης με το Ελληνικό Δημόσιο. Ανέλαβε, μέσω διακρατικής και βιομηχανικής συνεργασίας, να δημιουργήσει και να λειτουργήσει ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό κέντρο πιλότων, αντίστοιχο με αυτό που διαθέτει η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία. ^[5]

Το πρόγραμμα βασίζεται σε 22ετή συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εικοσαετείς υπηρεσίες υποστήριξης του εκπαιδευτικού στόλου και των συναφών υποδομών. Κατά την περίοδο αυτή, η εταιρεία παρέχει εκπαιδευτικά αεροσκάφη, εξομοιωτές, τεχνική υποστήριξη, συντήρηση, πληροφοριακά συστήματα εκπαίδευσης και μέρος της απαιτούμενης τεχνογνωσίας. ^[5]

Το Κέντρο βασίζεται κυρίως στα εκπαιδευτικά αεροσκάφη M-346 Master, τα οποία χρησιμοποιούνται για την προκεχωρημένη εκπαίδευση των νέων χειριστών πριν μεταβούν σε μαχητικά όπως τα F-16 Viper, Rafale και στο μέλλον τα F-35.

Παράλληλα χρησιμοποιούνται αεροσκάφη βασικής εκπαίδευσης, σύγχρονοι εξομοιωτές πλήρους αποστολής (full-mission simulators), συστήματα καταγραφής και αξιολόγησης πτήσεων (debriefing), καθώς και ολοκληρωμένο ψηφιακό εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Γιατί θεωρείται τόσο σημαντικό

Πριν από το πρόγραμμα αυτό, μεγάλο μέρος της προηγμένης εκπαίδευσης διεξαγόταν με περιορισμένα μέσα και υψηλό κόστος. Με το Κέντρο της Καλαμάτας, η Ελλάδα αποκτά εκπαίδευση υψηλών προδιαγραφών, βελτιωμένη προετοιμασία των νέων ιπταμένων, δυνατότητα εκπαίδευσης προσωπικού ξένων αεροποριών και ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ. Δεν πρόκειται για ισραηλινή βάση: η διοίκηση και ο επιχειρησιακός έλεγχος παραμένουν στην Ελλάδα.

Η σημασία του Κέντρου της Καλαμάτας δεν περιορίζεται στην αντικατάσταση παλαιών εκπαιδευτικών μέσων. Αποτελεί επένδυση στον ανθρώπινο παράγοντα, στην τυποποίηση διαδικασιών, στη χρήση σύγχρονων εξομοιωτών και στη διαλειτουργικότητα με συμμαχικές αεροπορίες.

Τα προηγμένα αεροσκάφη και όπλα αποκτούν πραγματική επιχειρησιακή αξία μόνον όταν υποστηρίζονται από άρτια εκπαιδευμένους χειριστές και τεχνικούς. Υπό αυτή την έννοια, το Κέντρο της Καλαμάτας αποτελεί τον εκπαιδευτικό πυλώνα που συνδέει την τεχνολογική αναβάθμιση με την πραγματική πολεμική ετοιμότητα.

Συνολική εκτίμηση

Το HERON δεν είναι το «ξίφος» των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων· είναι κυρίως τα μάτια και τα αυτιά που το κατευθύνουν. Το SPIKE NLOS και το PULS παρέχουν την ισχύ πυρός, ενώ το HERON δύναται να προσφέρει την πληροφορία: να εντοπίζει, να αναγνωρίζει, να παρακολουθεί και να συμβάλλει στην επιβεβαίωση του αποτελέσματος.

Η προσομοίωση των υποθετικών επιχειρησιακών σεναρίων είναι αποκλειστικώς ενδεικτική και αποσκοπεί στην οπτική παρουσίαση της συμπληρωματικότητας των HERON 1, SPIKE NLOS και PULS. Οι τιμές προκύπτουν από επαναλαμβανόμενα υποθετικά σενάρια, στα οποία μεταβάλλονται, εντός προκαθορισμένων ορίων, η διαθεσιμότητα των συστημάτων, η ποιότητα της στοχοποίησης, ο χρόνος μετάδοσης δεδομένων και η αποτελεσματικότητα της απόκρισης. Οι δείκτες είναι κανονικοποιημένοι και δεν αποτελούν πραγματικές μετρήσεις, επιχειρησιακή πρόβλεψη ή αξιολόγηση διαβαθμισμένων δυνατοτήτων. Το διάγραμμα αποτυπώνει τάσεις και σχέσεις συνεργασίας, όχι βεβαιότητες ως προς την απόδοση σε πραγματικές συνθήκες μάχης.

Το τρισδιάστατο διάγραμμα παρουσιάζει τη συμπληρωματική συμβολή των HERON 1, SPIKE NLOS και PULS σε τρεις βασικές επιχειρησιακές διαστάσεις: Επιχειρησιακό βάθος, επίγνωση και επιμονή επιτήρησης, ταχύτητα και ακρίβεια απόκρισης. Κάθε έγχρωμη κουκκίδα αντιπροσωπεύει ένα ενδεικτικό σενάριο της προσομοίωσης Monte Carlo. Η διασπορά των σημείων αποτυπώνει τη μεταβολή της συνεισφοράς κάθε συστήματος κάτω από διαφορετικές υποθετικές συνθήκες· δεν αποτελεί πραγματική μέτρηση επιχειρησιακής απόδοσης.

Ενιαία επιχειρησιακή εικόνα → Ταχύτερη απόφαση → Συντονισμένο πλήγμα σε βάθος.

Μεθοδολογία της ενδεικτικής προσομοίωσης

Για την παραγωγή του διαγράμματος εκτελέστηκαν 10.000 επαναλήψεις υποθετικών επιχειρησιακών σεναρίων. Σε κάθε επανάληψη μεταβάλλονταν τέσσερις βασικοί παράγοντες: η διαθεσιμότητα των συστημάτων, η ποιότητα της πληροφορίας στοχοποίησης, η αξιοπιστία της ζεύξης δεδομένων και η αποτελεσματικότητα της επιχειρησιακής απόκρισης. Οι παράγοντες αποδόθηκαν με κανονικοποιημένες τιμές από 0 έως 1, όπου το 0 αντιπροσωπεύει πλήρη αδυναμία και το 1 τη θεωρητικά βέλτιστη απόδοση.

Επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμα δημόσια επιχειρησιακά δεδομένα από πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις των συγκεκριμένων ελληνικών συστημάτων ως ενιαίου δικτύου, χρησιμοποιήθηκαν τριγωνικές κατανομές πιθανοτήτων. Για κάθε μεταβλητή ορίστηκαν μία ελάχιστη, μία πιθανότερη και μία μέγιστη τιμή. Η επιλογή της τριγωνικής κατανομής επιτρέπει την εξέταση της αβεβαιότητας χωρίς να δημιουργείται η εντύπωση ότι είναι γνωστή η πραγματική στατιστική κατανομή των επιδόσεων.

Η συνεισφορά του HERON 1 υπολογίστηκε κυρίως στους δείκτες επίγνωσης της κατάστασης και επιμονής επιτήρησης, του SPIKE NLOS στην ακρίβεια και στην ταχύτητα επιλεκτικής προσβολής και του PULS στο επιχειρησιακό βάθος και στην κλιμακούμενη ισχύ πυρών. Οι τρεις άξονες του διαγράμματος προέκυψαν από σταθμισμένους συνδυασμούς αυτών των κανονικοποιημένων μεταβλητών.

Η δικτυακή συνέργεια δεν θεωρήθηκε απλό άθροισμα των επιδόσεων των τριών συστημάτων. Υπολογίστηκε ως συνάρτηση της ταυτόχρονης διαθεσιμότητας του αισθητήρα, του δικτύου διοίκησης και του κατάλληλου μέσου προσβολής. Κατά συνέπεια, χαμηλή αξιοπιστία σε έναν κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας περιόριζε τη συνολική αποτελεσματικότητα, ακόμη και όταν οι υπόλοιποι κρίκοι παρουσίαζαν υψηλή απόδοση.

Η προσομοίωση δεν χρησιμοποιεί διαβαθμισμένα δεδομένα, πραγματικές πιθανότητες προσβολής στόχων ή επιβεβαιωμένους χρόνους αντίδρασης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Επομένως, δεν αποτελεί πρόβλεψη πολεμικής απόδοσης ούτε συγκριτική αξιολόγηση έναντι συγκεκριμένου αντιπάλου. Χρησιμοποιείται αποκλειστικά για να εξεταστεί η συμπεριφορά του υποθετικού δικτύου υπό μεταβαλλόμενες συνθήκες και να αναδειχθεί η εξάρτηση της συνολικής αποτελεσματικότητας από τον ασθενέστερο κρίκο.

Πίνακας αναλυτικών παραδοχών

Οι ακόλουθες τιμές αποτελούν ενδεικτικές αναλυτικές παραδοχές και όχι εκτιμήσεις πραγματικών ελληνικών επιχειρησιακών επιδόσεων. Αποσκοπούν αποκλειστικώς στη διερεύνηση της συμπεριφοράς του υποθετικού δικτύου υπό συνθήκες αβεβαιότητας.

Τα εύρη επιλέχθηκαν ώστε να αποτυπώνουν δυσμενείς, πιθανότερες και ευνοϊκές υποθετικές συνθήκες. Ελλείψει δημόσιων επιχειρησιακών δεδομένων, δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως εμπειρικώς επιβεβαιωμένες πιθανότητες.

Δείκτης δικτυακής συνέργειας

Ο συνολικός δείκτης δικτυακής συνέργειας αποδίδεται, σε απλουστευμένη μορφή, ως εξής:

S = (H × L × W)¹⁄³

όπου:

H: αποτελεσματικότητα εντοπισμού και στοχοποίησης του HERON,

L: αξιοπιστία του δικτύου και της ζεύξης δεδομένων,

W: διαθεσιμότητα και αποτελεσματικότητα του κατάλληλου όπλου,

S: συνολικός δείκτης δικτυακής συνέργειας.

Ο γεωμετρικός μέσος είναι κατάλληλος, διότι αποτυπώνει αυστηρά την επίδραση ενός ιδιαίτερα αδύναμου κρίκου. Ακόμη και ένα εξαιρετικό PULS ή SPIKE NLOS δεν αποδίδει πλήρως εάν αποτύχει η στοχοποίηση ή η μετάδοση δεδομένων.

Η ανάλυση ευαισθησίας έδειξε ότι η συνολική απόδοση επηρεάζεται περισσότερο από την αξιοπιστία της ζεύξης δεδομένων και την ποιότητα της στοχοποίησης παρά από την οριακή αύξηση της απόδοσης ενός μεμονωμένου όπλου.

Το διάγραμμα αποτελεί εννοιολογική και όχι στατιστική απεικόνιση. Σκοπός του είναι να παρουσιάσει τη συμπληρωματικότητα των HERON 1, SPIKE NLOS και PULS και όχι να ποσοτικοποιήσει την πραγματική πολεμική τους απόδοση.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

Το πρώτο μέρος της τριλογίας καταδεικνύει ότι η νέα ελληνική αποτροπή δεν αρχίζει από ένα εντυπωσιακό οπλικό σύστημα, αλλά από τη σταδιακή συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης επιχειρησιακής αλυσίδας. Το HERON προσφέρει επίμονη επιτήρηση και έγκαιρη πληροφόρηση, το SPIKE NLOS τη δυνατότητα επιλεκτικού πλήγματος μεγάλης ακρίβειας και το PULS την ισχύ πυρών σε σημαντικό επιχειρησιακό βάθος. Καθένα καλύπτει διαφορετική ανάγκη· η ουσιαστική τους αξία, όμως, αναδεικνύεται όταν λειτουργούν συντονισμένα.

Η απόκτηση αυτών των δυνατοτήτων μεταβάλλει σταδιακά τη λογική της ελληνικής άμυνας. Από την αντιμετώπιση μιας απειλής όταν αυτή έχει ήδη εκδηλωθεί, η χώρα μπορεί να περάσει στον έγκαιρο εντοπισμό, στην ταχύτερη λήψη αποφάσεων και στην ακριβή προσβολή των κρίσιμων στοιχείων που στηρίζουν μια εχθρική ενέργεια. Έτσι, ο αντίπαλος δεν υποχρεώνεται απλώς να υπολογίσει το βεληνεκές ενός πυραύλου, αλλά να αντιμετωπίσει ένα πλέγμα αισθητήρων και πυρών που περιορίζει την ελευθερία κινήσεώς του και αυξάνει την αβεβαιότητα του σχεδιασμού του.

Η αποτρεπτική αξία αυτού του πλέγματος δεν πρέπει, ωστόσο, να υπερεκτιμηθεί. Τα συστήματα δεν αποδίδουν αυτομάτως και δεν είναι άτρωτα. Χρειάζονται επαρκή αποθέματα πυρομαχικών, διαρκή εκπαίδευση, ασφαλείς επικοινωνίες, τεχνική υποστήριξη, εφεδρικούς αισθητήρες και πολυεπίπεδη προστασία. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, ακόμη και το πλέον προηγμένο όπλο παραμένει μία απομονωμένη δυνατότητα. Με αυτές, μετατρέπεται σε οργανικό τμήμα πραγματικής πολεμικής ισχύος.

Το σημαντικότερο συμπέρασμα, επομένως, δεν είναι ότι η Ελλάδα απέκτησε τρία ακόμη προηγμένα συστήματα. Είναι ότι αρχίζει να συνδυάζει αισθητήρες, μέσα προσβολής, δίκτυα διοικήσεως και προηγμένη εκπαίδευση σε έναν πρώτο λειτουργικό πυρήνα νέας αποτροπής. Η τεχνολογία προσφέρει τις δυνατότητες· ο ανθρώπινος παράγοντας τις μετατρέπει σε πραγματική ισχύ.

Στο δεύτερο μέρος της τριλογίας θα εξεταστούν οι υπό αξιολόγηση και οι μελλοντικές δυνατότητες: πρόσθετα μη επανδρωμένα μέσα, τεχνολογίες αντιμετώπισής τους, ηλεκτρονικός πόλεμος, κυβερνοάμυνα, μη επανδρωμένα ναυτικά και υποβρύχια συστήματα, περιφερόμενα πυρομαχικά και όπλα πλήγματος μεγάλου βάθους, όπως το LORA. Θα διακρίνονται σαφώς τα ώριμα προγράμματα, οι αξιολογούμενες λύσεις και τα μελλοντικά ενδεχόμενα.

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

[1] RAFAEL Advanced Defense Systems, “SPIKE NLOS – 6th Generation Non-Line-of-Sight Stand-Off Missile”, επίσημη παρουσίαση προϊόντος, https://www.rafael.co.il/syste... (πρόσβαση: 10 Αυγούστου 2026).

[2] Elbit Systems, “PULS Multiple Rocket Launcher”, επίσημη παρουσίαση συστήματος, https://www.elbitsystems.com/land/weapons-systems-and-munitions/launchers/puls (πρόσβαση: 10 Αυγούστου 2026).

[3] Israel Aerospace Industries, “Heron MALE ISR UAV”, επίσημη παρουσίαση συστήματος, https://www.iai.co.il/product/heron/ (πρόσβαση: 10 Αυγούστου 2026).

[4] Israel Aerospace Industries, “Israel will lease IAI Heron UAVs to Greece”, 6 Μαΐου 2020, https://www.iai.co.il/press/is....

[5] Elbit Systems, “First two M-346 aircraft landing at the Hellenic International Flight Training Center”, 17 Μαΐου 2023, https://www.elbitsystems.com/n....

[6] Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, συνέντευξη ΥΕΘΑ Ν. Παναγιωτόπουλου για το πρόγραμμα SPIKE NLOS, 6 Ιανουαρίου 2023, https://www.mod.mil.gr/synenteyxi-ypoyrgoy-ethnikis-amynis-nikolaoy-panagiotopoyloy-ston-r-s-real/.