Η παραδοσιακή φέτα και τα διάσημα ιταλικά τυριά βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας διεθνούς εμπορικής αντιπαράθεσης, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες διεκδικούν το δικαίωμα να εξάγουν τα δικά τους «ευρωπαϊκού τύπου» προϊόντα χρησιμοποιώντας παραδοσιακές ονομασίες.
Η αμερικανική κυβέρνηση πιέζει χώρες όπως η Αυστραλία, η Ταϊβάν και η Μαλαισία να επιτρέψουν τη χρήση ονομάτων όπως φέτα, γκοργκοντζόλα, μπρι και μύνστερ, πυροδοτώντας έντονη αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους παραγωγούς της Ευρώπης.
Οικογενειακές επιχειρήσεις στο στόχαστρο
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκονται οικογένειες όπως οι Σαρτόρι στο Πλίμουθ του Ουισκόνσιν, που παράγουν Asiago εδώ και τέσσερις γενιές, διατηρώντας την παράδοση του Ιταλού μετανάστη Πάολο Σαρτόρι. Παρά τη μακρά ιστορία τους, οι Αμερικανοί παραγωγοί δεν μπορούν να χρησιμοποιούν ονόματα όπως Asiago, Parmesan ή Romano εκτός ΗΠΑ, περιορίζοντας σημαντικά τις εξαγωγές τους. Ο Bert Sartori, δισέγγονος του ιδρυτή, δηλώνει: «Οι καταναλωτές πρέπει να αποφασίζουν ποιο τυρί θα επικρατήσει στην αγορά, όχι οι Ευρωπαίοι δικηγόροι».
Η αμερικανική εκστρατεία για ελευθερία χρήσης ονομάτων
Η πολιτική των ΗΠΑ έχει ήδη αποδώσει καρπούς: πέρυσι οι εξαγωγές αμερικανικών τυριών αυξήθηκαν κατά 20%, φτάνοντας νέο ρεκόρ 613.000 τόνων. Η Σόνα Μόρις, επικεφαλής της πολιτικής εμπορίου στην Ομοσπονδία Εθνικών Γαλακτοπαραγωγών, χαρακτηρίζει την εξέλιξη «πραγματικό άλμα» για τον κλάδο. Οι μεγάλες και αποδοτικές μονάδες παραγωγής στις ΗΠΑ προσφέρουν προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές από τους ευρωπαϊκούς ανταγωνιστές, αξιοποιώντας στυλ τυριών που παραδοσιακά συνδέονται με Ιταλία και Ελλάδα.
Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιδρά με σθένος. Το ιταλικό Συνδικάτο Parmigiano Reggiano υπολογίζει ότι οι πωλήσεις «ψεύτικης παρμεζάνας» εκτός ΕΕ ξεπερνούν τα 2,3 δισ. δολάρια ετησίως. Ο πρόεδρος Νικόλα Μπερτινέλι προειδοποιεί ότι οι καταναλωτές μπορεί να πιστεύουν ότι αγοράζουν προϊόν συνδεδεμένο με συγκεκριμένη ιταλική προέλευση, ενώ στην πραγματικότητα δεν ισχύει κάτι τέτοιο.
Διεθνείς διαμάχες για την προέλευση
Η αντιπαράθεση εκτείνεται από την Ασία μέχρι τη Λατινική Αμερική. Στην Ινδονησία, η ΕΕ πέτυχε συμφωνία προστασίας για πάνω από 200 ευρωπαϊκά προϊόντα, διασφαλίζοντας ότι η φέτα θα αναγνωρίζεται αποκλειστικά ως ελληνική και η γκοργκοντζόλα ως ιταλική. Οι ΗΠΑ απάντησαν με δική τους συμφωνία, που επιτρέπει στις αμερικανικές εταιρείες να χρησιμοποιούν το όνομα φέτα – συμφωνία που δεν έχει ακόμη επικυρωθεί.
Στην Αυστραλία, η ΕΕ απαγόρευσε τη χρήση του όρου «φοντίνα» για νέους παραγωγούς, ενώ οι υπάρχοντες μπορούν να συνεχίσουν να τον χρησιμοποιούν, εφόσον δηλώνουν την προέλευσή τους. Ο Ian Schuman, στέλεχος της Schuman Cheese στο Νιου Τζέρσεϊ, χαιρετίζει τις αμερικανικές επιτυχίες στις αναπτυσσόμενες αγορές, επισημαίνοντας την αυξανόμενη ζήτηση για τυριά σε Ασία και Λατινική Αμερική.
Η φέτα ως σύμβολο πολιτιστικής κληρονομιάς και εμπορικής διαμάχης
Η υπόθεση της φέτας αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε γενικές ονομασίες τροφίμων και αυστηρές γεωγραφικές προστασίες. Όπως το cheddar πλέον αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως στυλ τυριού, ενώ η σαμπάνια παραμένει αποκλειστικά γαλλική, έτσι και η φέτα αποτελεί αντικείμενο πολιτιστικής κληρονομιάς και διεθνούς εμπορικής διαμάχης. Η Ελλάδα αγωνίζεται να προστατεύσει την ΠΟΠ φέτα της, ενώ οι ΗΠΑ διεκδικούν διεθνή ελεύθερη χρήση των ονομάτων για τα δικά τους προϊόντα.
