Η νευροεπιστήμη εξηγεί πώς βιώνουμε τις πρώτες ημέρες σε νέο περιβάλλον και γιατί οι μικρές, συχνές αποδράσεις μας ωφελούν περισσότερο.
Πόσες ημέρες διαρκεί η χαρά και η διάθεση ανακάλυψης ενός καινούριου τόπου; Οι περισσότεροι έχουμε παρατηρήσει ότι τις πρώτες ημέρες των διακοπών ο ενθουσιασμός είναι έντονος, αλλά σταδιακά αρχίζει να μειώνεται, χωρίς ωστόσο να «σβήνει». Αυτή η αίσθηση δεν σχετίζεται με κόπωση ή κακή διάθεση. Αποτελεί μια απόλυτα φυσιολογική λειτουργία, καθώς ο εγκέφαλος επεξεργάζεται το καινούριο περιβάλλον, προσαρμόζεται και λαμβάνει ανταμοιβή από τις νέες εμπειρίες.
Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την καινοτομία
Το καινούριο οδηγεί σε αύξηση της ντοπαμίνης, καθώς ο εγκέφαλος γνωρίζει αξιοθέατα και νέες ρουτίνες, όποτε παραμένει σε έντονη δραστηριότητα. Για όσο διάστημα όλα αυτά παραμένουν άγνωστα, ο εγκέφαλος βρίσκεται σε αυξημένη εγρήγορση. Όσο όμως μεγαλώνει η εξοικείωση, η ντοπαμίνη μειώνεται φυσιολογικά. Η εμπειρία παραμένει ευχάριστη, αλλά δεν έχει πια την ίδια ένταση. Για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι βιώνουν τις διακοπές τους πιο έντονα τις πρώτες τρεις ημέρες. Στη συνέχεια, ο ενθουσιασμός αρχίζει να φθίνει, ακόμη κι αν ο τόπος παραμονής είναι ειδυλλιακός.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτό δεν σημαίνει πως έχουμε βαρεθεί ή πως δεν εκτιμούμε αυτό που ζούμε. Σημαίνει απλώς ότι ο εγκέφαλος κάνει αυτό που γνωρίζει καλύτερα: προσαρμόζεται. Όταν φτάνουμε κάπου, ενισχύονται η προσοχή και το σύστημα της ανταμοιβής στον εγκέφαλο. Νέα τοπία, διαφορετικοί ήχοι, μυρωδιές, ρυθμοί και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις ενεργοποιούν τη ντοπαμίνη που συνδέεται με τη μάθηση και το κίνητρο.
Στην αρχή ενός ταξιδιού, το περιβάλλον είναι άγνωστο: Αυτή η πληθώρα νέων ερεθισμάτων ενεργοποιεί τον εγκέφαλο. Η ντοπαμίνη, ωστόσο, δεν αυξάνεται επειδή κάτι είναι απλώς ευχάριστο, αλλά επειδή είναι καινούριο και απρόβλεπτο. Όταν το περιβάλλον γίνεται οικείο, ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται πια να λειτουργεί στο ίδιο υψηλό επίπεδο επεξεργασίας. Η εμπειρία εξακολουθεί να είναι θετική, αλλά λιγότερο έντονη. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «ηδονική προσαρμογή» και περιγράφει την τάση του εγκεφάλου να συνηθίζει γρήγορα ακόμη και τα πιο ευχάριστα ερεθίσματα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πιο σύντομες και συχνές διακοπές συχνά προσφέρουν μεγαλύτερη ευεξία, επειδή δημιουργούν επαναλαμβανόμενη προσδοκία και αλλαγή, στις οποίες ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται περισσότερο.
Σύμφωνα με έρευνες, η απόλαυση συνδέεται στενά με το στοιχείο της έκπληξης και της αλλαγής, όχι απλώς με τη διάρκεια μιας ευχάριστης κατάστασης. Επιπλέον, το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου ενεργοποιείται πριν καν τη θετική εμπειρία. Μάλιστα, έχει αποδειχθεί ότι περιοχές του εγκεφάλου εμφανίζουν αυξημένη δραστηριότητα όταν οι άνθρωποι αναμένουν μια ανταμοιβή, ακόμη και πριν αυτή συμβεί. Αρκεί, δηλαδή, η αναμονή, για να προκληθεί ευχαρίστηση.
Η προσμονή μετράει
Αυτό εξηγεί γιατί ο σχεδιασμός ενός ταξιδιού, η φαντασίωση των ημερών που ακολουθούν και η αντίστροφη μέτρηση πριν από τις διακοπές μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση εβδομάδες νωρίτερα. Ο εγκέφαλος λαμβάνει αμοιβή από την προσδοκία, ενεργοποιώντας τους ίδιους μηχανισμούς που θα ενεργοποιηθούν αργότερα από την πραγματική εμπειρία. Παράλληλα, το στοιχείο του νέου παίζει καθοριστικό ρόλο στη μνήμη και στη συναισθηματική ένταση των εμπειριών. Έρευνες δείχνουν ότι η επαφή με νέα ερεθίσματα ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ ιππόκαμπου και συστημάτων ανταμοιβής, διευκολύνοντας τόσο την αποθήκευση αναμνήσεων όσο και τη συναισθηματική τους φόρτιση. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που οι πρώτες ημέρες ενός ταξιδιού μένουν συχνά πιο ζωντανές στη μνήμη μας σε σχέση με τις τελευταίες. Δεν είναι τυχαίο ότι ο κόσμος συχνά αναφέρεται στις καλύτερες στιγμές των διακοπών με τη λέξη «πρώτο»: Πρώτο μπάνιο, πρώτο πρωινό, πρώτο παγωτό.
Όλες αυτές οι διεργασίες οδηγούν σε ένα συμπέρασμα: η ευημερία που αντλούμε από τις διακοπές δεν εξαρτάται τόσο από τη διάρκειά τους όσο από τη συχνότητα και την ποικιλία τους. Μικρότερες και πιο συχνές αποδράσεις ενεργοποιούν πιο αποτελεσματικά το σύστημα ανταμοιβής. Αντιθέτως, μια πιο πολύ μεγάλη περίοδος διακοπών μπορεί να μας κάνει να χάσουμε σταδιακά την αίσθηση της χαράς, ακριβώς επειδή ο εγκέφαλος προσαρμόζεται.
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος μπορεί να μας βοηθήσει να σχεδιάζουμε πιο συνειδητά τις στιγμές ξεκούρασης. Τελικά, αυτό που αναζητά περισσότερο δεν είναι απλώς περισσότερος χρόνος, αλλά ποικιλία, αλλαγή και νέα ερεθίσματα.
Πηγή: newmoney
Ακολουθήστε τη σελίδα του metrosport.gr και στο google news
Μπείτε στην παρέα μας στο instagram
Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook
Εγγραφείτε στο κανάλι του metrosport.gr και του Metropolis 95.5 στο youtube
Μαζί και στο spotify
