Η Ελλάδα αλλάζει άμεσα τους όρους της στρατιωτικής παρουσίας στη Σ. Αραβία

Υπάρχει μια σημαντική πολιτική αλλαγή αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα αντιμετωπίζει, πλέον, τη στρατιωτική της παρουσία στη Σαουδική Αραβία. Ποια είναι αυτή;

Αυτή αφορά τη νέα τριμερή αμυντική προσέγγιση μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας. Αυτή αλλάζει, πλέον, τα δεδομένα, και οδηγεί την ελληνική πλευρά σε αναθεώρηση του πλαισίου παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στο βασίλειο.

Μέχρι σήμερα, η παρουσία της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας – της γνωστής ΕΛΔΥΣΑ – αξιολογούνταν σε ετήσια βάση. Πλέον αυτό αλλάζει.

Η Αθήνα αξιολόγησε την κατάσταση και έτσι περνά σε μηνιαία επαναξιολόγηση της αποστολής. Η αλλαγή μπορεί να φαίνεται διαδικαστική, όμως δεν είναι.

Με αυτόν τον τρόπο, παράλληλα, στέλνει και ένα σαφές γεωπολιτικό μήνυμα προς το Ριάντ: η ελληνική στρατιωτική συνδρομή δεν είναι δεδομένη, ούτε ανεξάρτητη από τις συμμαχίες που επιλέγει να οικοδομεί η Σαουδική Αραβία.

Η αλλαγή της διαδικασίας επαναξιολόγησης είναι εντυπωσιακή. Αυτό γιατί μέχρι σήμερα, η αποστολή των ελληνικών Patriot στη Σαουδική Αραβία αντιμετωπιζόταν ως σταθερή στρατηγική συνεργασία μεγάλης διάρκειας.

Η ετήσια αξιολόγηση προσέφερε προβλεψιμότητα. Η μηνιαία αξιολόγηση, αντίθετα, εισάγει κάτι εντελώς διαφορετικό: πολιτική ευελιξία και δυνατότητα ταχείας αντίδρασης. Πρακτικά, η ελληνική κυβέρνηση αποκτά πλέον τη δυνατότητα να επανεξετάζει κάθε μήνα εάν η συνέχιση της αποστολής εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα.

Αν αυτό δεν εκπληρώνεται, τότε μπορεί να αποφασίσει: αποχώρηση, μετακίνηση ή αλλαγή του επιχειρησιακού αποτυπώματος της ελληνικής δύναμης.

Η κίνηση έχει, όπως αναφέρθηκε, σαφές πολιτικό περιεχόμενο. Η Ελλάδα προστατεύει κρίσιμες σαουδαραβικές υποδομές με ένα από τα σημαντικότερα αντιαεροπορικά συστήματα που διαθέτει. Άρα το ερώτημα για την Αθήνα είναι εύλογο: μέχρι ποιο σημείο μπορεί η Ελλάδα να παρέχει άμεση στρατιωτική προστασία σε ένα κράτος που ταυτόχρονα αναπτύσσει στρατηγική αμυντική συνεργασία με την Τουρκία; Πόσο μάλλον από τη στιγμή που η Τουρκία αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο, προωθεί τη “Γαλάζια Πατρίδα” και διατηρεί ευρύ φάσμα διεκδικήσεων απέναντι στην Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η Αθήνα δεν δείχνει διατεθειμένη να αντιμετωπίζει αυτές τις εξελίξεις ως άσχετες μεταξύ τους.

Η παρουσία του Πακιστάν στο νέο αμυντικό σχήμα έχει ασφαλώς τη δική της βαρύτητα. Όμως για την Ελλάδα, ο καθοριστικός παράγοντας είναι η Τουρκία. Η Άγκυρα επιχειρεί να οικοδομήσει ένα ευρύτερο περιφερειακό δίκτυο στρατιωτικών και πολιτικών συνεργασιών που επεκτείνεται: από τον Περσικό Κόλπο και τη Μέση Ανατολή έως την Ανατολική Μεσόγειο.

Η συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας σε ένα τέτοιο σχήμα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από την Αθήνα ως ουδέτερη εξέλιξη. Ιδίως όταν η Ελλάδα έχει τοποθετήσει στρατιωτικό προσωπικό και ένα κρίσιμο αντιαεροπορικό σύστημα για να προστατεύει σαουδαραβικές εγκαταστάσεις.

Στο επίκεντρο της ελληνικής αντίδρασης βρίσκεται η εισήγηση του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια. Υπάρχει εξήγηση πίσω από αυτό: όταν σε ένα περιβάλλον οι συμμαχίες που υπάρχουν, αλλάζουν με γοργούς ρυθμούς, τότε η Ελλάδα δεν μπορεί να δεσμεύεται με αργούς μηχανισμούς επανεξέτασης.

Η εισήγηση για μηνιαία αξιολόγηση έγινε δεκτή από τον πρωθυπουργό και από την ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών. Αυτό δείχνει πλήρη κυβερνητική ευθυγράμμιση. Δεν πρόκειται λοιπόν για τεχνική απόφαση του Πενταγώνου. Πρόκειται για πολιτική απόφαση υψηλού επιπέδου.

Η Ελλάδα δεν διαθέτει απεριόριστο αριθμό αντιαεροπορικών συστημάτων Patriot. Κάθε πυροβολαρχία αποτελεί πολύτιμο εθνικό στρατιωτικό κεφάλαιο. Το γεγονός ότι μία ελληνική συστοιχία βρίσκεται επί μακρόν στη Σαουδική Αραβία σημαίνει ότι η Αθήνα έχει επενδύσει πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες στη σχέση της με το Ριάντ. Γι’ αυτό και η νέα διαδικασία επαναξιολόγησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι Patriot δεν αποτελούν απλώς αμυντικό σύστημα. Μετατρέπονται και σε εργαλείο στρατηγικής διαπραγμάτευσης.

Η Ελλάδα δεν θέλει να «ασφαλίζει» ένα περιβάλλον αυξανόμενης τουρκικής επιρροής. Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο δίλημμα, μια εξίσωση για… δυνατούς λύτες. Από τη μία θέλει να διατηρήσει ισχυρές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία. Από την άλλη όμως, δεν μπορεί να αγνοήσει ότι η ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στο Ριάντ μπορεί να μεταβάλει το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί η ελληνική αποστολή.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι το αν μπορεί η Ελλάδα να συνεχίσει να προσφέρει στρατηγική αεράμυνα σε ένα κράτος το οποίο ενδεχομένως εμβαθύνει αμυντικά τη συνεργασία του με την Τουρκία; Η νέα απόφαση δείχνει ότι η απάντηση δεν είναι πλέον αυτόματα θετική.

Η περιοχή έχει τεράστια στρατηγική σημασία. Εκεί βρίσκονται κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια και υποδομές που συνδέονται με την οικονομική ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας.

Η αποστολή των ελληνικών Patriot είναι ακριβώς η προστασία αυτών των εγκαταστάσεων από εναέριες απειλές.

Ο εξοπλισμός που έχει αναπτυχθεί περιλαμβάνει κεντρικό σταθμό ελέγχου πυρός, τρισδιάστατο ραντάρ, μονάδες επικοινωνιών, συστήματα παροχής ισχύος και εκτοξευτές.