Γερμανία: 44% αλλά όχι αυτοδυναμία για το ακροδεξιό AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ
Πολιτικό σεισμό σε Γερμανία και Ευρωπαϊκή Ένωση προκαλεί το αποτέλεσμα των περιφερειακών εκλογών στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, με το ακροδεξιό AfD να επικρατεί με 44%, την ώρα που το CDU εξασφάλισε μόλις 16 έδρες.
Η ακροδεξιά παράταξη «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) πέτυχε μια σαρωτική και ιστορική επικράτηση, καταγράφοντας ποσοστό της τάξεως του 44%, υπερδιπλασιάζοντας τις δυνάμεις του κόμματος σε σύγκριση με τις εκλογές του 2021, όταν είχε συγκεντρώσει 20,8%, και αποτελεί την υψηλότερη εκλογική επίδοση που έχει καταγράψει ποτέ σε περιφερειακή αναμέτρηση.
Στον αντίποδα, το CDU, υπό την ηγεσία του ομοσπονδιακού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, υπέστη πρωτοφανή συντριβή, φτάνοντας στο 17,2% (από 37,1% το 2021) και χάνοντας περισσότερη από τη μισή εκλογική τους βάση, ενώ εξαιρετικά χαμηλά ήταν τα ποστοστά των SPD, Die Linke και Πρασίνων.
Απαιτήσεις για διακυβέρνηση με διάχυτο εξτρεμισμό
Στο εκλογικό κέντρο της AfD το κλίμα ήταν πανηγυρικό, με τους υποστηρικτές να ξεσπούν σε ζητωκραυγές και να τραγουδούν τον εθνικό ύμνο κατά την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων. Ο 35χρονος επικεφαλής του κόμματος στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έκανε λόγο για μια «συγκλονιστική» και ιστορική νίκη, υποστηρίζοντας ότι η ετυμηγορία των πολιτών δίνει στο κόμμα του ξεκάθαρη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Όπως δήλωσε ο Ζίγκμουντ, το αποτέλεσμα στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα αυτοπεποίθησης σε ολόκληρη τη χώρα, υποστηρίζοντας ότι η κοινωνία απαίτησε μια ριζική πολιτική αλλαγή. Στο ίδιο μήκος κύματος κυμάνθηκαν και οι δηλώσεις των ομοσπονδιακών συμπροέδρων της AfD, Άλις Βάιντελ και Τίνο Κρουπάλα, οι οποίοι ζήτησαν την αναγνώριση της λαϊκής βούλησης.
Ωστόσο, η επικράτηση αυτή συνοδεύεται από έντονη αντιπαράθεση, καθώς η τοπική οργάνωση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει ταξινομηθεί επίσημα από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος ως «αποδεδειγμένα ακροδεξιά εξτρεμιστική» οργάνωση, χαρακτηρισμό που η ηγεσία του κόμματος απορρίπτει κατηγορηματικά.
Ο γρίφος της επόμενης μέρας και το «τείχος προστασίας»
Παρά την ευρεία νίκη της, η AfD δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την αυτοδυναμία, καταλαμβάνοντας 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, απέχοντας τρεις έδρες από τις 42 που απαιτούνται για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης.
Η κατανομή των υπολοίπων εδρών καθιστά τη συγκρότηση βιώσιμου κυβερνητικού συνασπισμού εξαιρετικά περίπλοκη:
- AfD: 39 έδρες (43,8%)
- CDU: 16 έδρες (17,2%)
- SPD (Σοσιαλδημοκράτες): 8 έδρες (~9%)
- Πράσινοι: 8 έδρες (~9%)
- Die Linke (Αριστερά): 8 έδρες (~9%)
- BSW (Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ): 4 έδρες (>5%)
Το νεοσύστατο λαϊκιστικό κόμμα BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ κατάφερε να ξεπεράσει οριακά το κατώφλι του 5%, εξασφαλίζοντας τέσσερις έδρες, ενώ το φιλελεύθερο FDP υπέστη πανωλεθρία, συγκεντρώνοντας μόλις 2,6% και μένοντας εκτός βουλής. Η είσοδος του BSW ανέτρεψε τα σενάρια για έναν ενδεχόμενο συστημικό συνασπισμό μεταξύ CDU, SPD, Πρασίνων και Αριστεράς, καθώς τα τέσσερα αυτά κόμματα συγκεντρώνουν αθροιστικά μόλις 40 έδρες—δύο λιγότερες από την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Αριθμητικά, πλειοψηφία θα μπορούσε να σχηματιστεί είτε με συνεργασία AfD και BSW (43 έδρες)—δύο κομμάτων που μοιράζονται παρόμοια ρητορική σε θέματα όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι σχέσεις με τη Ρωσία, παρά τις ουσιαστικές ιδεολογικές τους διαφορές—είτε με έναν συνασπισμό CDU και AfD (55 έδρες). Ωστόσο, μια συνεργασία της CDU με την AfD θα συνιστούσε την πλήρη κατάρρευση του λεγόμενου «τείχους προστασίας», δηλαδή της δέσμευσης των δημοκρατικών κομμάτων να μην συνεργάζονται με την Ακροδεξιά.
Πολιτικοί κλυδωνισμοί στο Βερολίνο και διεθνείς αντιδράσεις
Η ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί βαρύ προσωπικό και πολιτικό πλήγμα για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, με τον τοπικό υποψήφιο της CDU, Σβεν Σούλτσε, να παραδέχεται την ήττα του έπειτα από μια σκληρή προεκλογική εκστρατεία. Παράλληλα, στην πλευρά του SPD, ο ομοσπονδιακός συμπρόεδρος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «δραματικό», κάνοντας λόγο για ένα σαφές «μήνυμα προς το Βερολίνο».
Σε διεθνές επίπεδο, το αποτέλεσμα προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις:
- ΗΠΑ & Ρωσία: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κοινοποίησε τα αποτελέσματα στην πλατφόρμα Truth Social, ανάρτηση που αναδημοσίευσε ο Ρώσος αξιωματούχος Κίριλ Ντμίτριεφ, κάνοντας λόγο για νίκη της «πραγματιστικής AfD» και χαρακτηρίζοντάς την ως δύναμη «λογικής και ελπίδας».
- Πολωνία: Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ τοποθετήθηκε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, τονίζοντας ότι μόνο «προδότες και ηλίθιοι» θα μπορούσαν να χαίρονται στην Πολωνία με την επικράτηση της AfD.
- Ιταλία: Ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι χαρακτήρισε την εξέλιξη «κάκιστη είδηση», υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενεργοποίησης πολιτικών αντιμέτρων για την αποτροπή της εξάπλωσης του λαϊκισμού στην Ευρώπη.
Έντονες αντιδράσεις και στην Ελλάδα
Το εκλογικό αποτέλεσμα προκάλεσε παρεμβάσεις και στην ελληνική πολιτική σκηνή, με την ΕΛ.Α.Σ. να εκδίδει ανακοίνωση στην οποία χαρακτηρίζει τη νίκη της AfD ως «ισχυρό καμπανάκι κινδύνου» για την Ευρώπη, οκτώ δεκαετίες μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ανακοίνωση επισημαίνει ότι η άνοδος της Ακροδεξιάς τροφοδοτείται από τις κοινωνικές ανισότητες, την οικονομική ανασφάλεια και την υποχώρηση του κοινωνικού κράτους, καλώντας τις προοδευτικές δυνάμεις της Ευρώπης σε εγρήγορση.
Από την πλευρά της, η βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Ντόρα Μπακογιάννη, σε τηλεοπτική της συνέντευξη στο ΣΚΑΪ, εξέφρασε την έντονη ανησυχία της για το υψηλό ποσοστό της AfD, υπογραμμίζοντας τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει για την ευρωπαϊκή σταθερότητα η ταυτόχρονη πολιτική αβεβαιότητα σε Γερμανία και Γαλλία, θέτοντας παράλληλα το δίλημμα της εγχώριας σταθερότητας ενόψει των μελλοντικών εκλογικών αναμετρήσεων. «Χθες πήγα να πάθω εγκεφαλικό. 44% το AfD; Ξέρετε τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη; Ξέρετε τι σημαίνει αύριο μια Ευρώπη με μια διαλυμένη Γερμανία και μια διαλυμένη Γαλλία ταυτόχρονα;», σχολίασε η Ντόρα Μπακογιάννη.
