Financial Times: Πόσο κοντά βρίσκεται ο κόσμος σε έναν Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο

Ένα ιδιαίτερα ασταθές διεθνές περιβάλλον διαμορφώνεται από τις συγκρούσεις στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία, με τον κίνδυνο μιας ευρύτερης αναμέτρησης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων να απασχολεί ολοένα περισσότερο κυβερνήσεις, διπλωμάτες και αναλυτές.

Σε ανάλυσή του στους Financial Times, ο επικεφαλής σχολιαστής διεθνών υποθέσεων της εφημερίδας, Γκίντεον Ράχμαν, εξετάζει τις ομοιότητες ανάμεσα στη σημερινή γεωπολιτική κατάσταση και στις περιόδους που προηγήθηκαν των δύο Παγκοσμίων Πολέμων. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο η κλιμάκωση των περιφερειακών συγκρούσεων, οι λανθασμένοι υπολογισμοί των ισχυρών κρατών και η αβεβαιότητα γύρω από τις διεθνείς συμμαχίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια γενικευμένη πολεμική αναμέτρηση.

Το ενδεχόμενο ενός Γ΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν αποτελεί πλέον μόνο αντικείμενο ιστορικών συγκρίσεων ή στρατιωτικών σχεδιασμών. Η αλληλεπίδραση των κρίσεων σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη δημιουργεί ένα σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο μια τοπική σύγκρουση θα μπορούσε να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες.

Τα γεγονότα που εντείνουν την ανησυχία

Η ανάλυση του Ράχμαν εστιάζει σε μια σειρά εξελίξεων που αποτυπώνουν την αυξανόμενη διεθνή ένταση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πυραυλικές επιθέσεις που οδήγησαν στο κλείσιμο του αεροδρομίου του Ριάντ, πολύνεκρα ρωσικά πλήγματα στην Ουκρανία, προειδοποιήσεις της Πολωνίας για τον κίνδυνο ρωσικών επιθέσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και πολυήμερες κινεζικές στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά.

Παρότι τα περιστατικά αυτά εκτυλίσσονται σε διαφορετικά γεωγραφικά μέτωπα, αναδεικνύουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: τις αυξανόμενες δυσκολίες στον περιορισμό των συγκρούσεων και στην αποτροπή μιας ευρύτερης στρατιωτικής κρίσης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τρεις περιοχές, όπου οι εξελίξεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα τις σχέσεις μεταξύ των ισχυρότερων κρατών του κόσμου.

1. Ευρώπη: Ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο κίνδυνος εμπλοκής του ΝΑΤΟ

Ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει το πιο άμεσο σημείο έντασης για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η αντιπαράθεση μεταξύ της Ρωσίας και των δυτικών χωρών δεν περιορίζεται στις πολεμικές επιχειρήσεις στο ουκρανικό έδαφος, καθώς συνοδεύεται από κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, υβριδικές ενέργειες και αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα.

Το ενδεχόμενο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι μια ρωσική ενέργεια η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει ανθρώπινες απώλειες σε χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ. Ένα τέτοιο περιστατικό θα ασκούσε ισχυρές πιέσεις για αντίδραση από τη Συμμαχία και θα έθετε τα κράτη-μέλη μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις.

Η αρχή της συλλογικής άμυνας θα βρισκόταν στο επίκεντρο των συζητήσεων, ενώ η ανάγκη αποτροπής περαιτέρω κλιμάκωσης θα έπρεπε να συνδυαστεί με την προστασία των κρατών-μελών.

Ακόμη και ένα μεμονωμένο επεισόδιο θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές εξελίξεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ. Για την Ευρώπη, επομένως, το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς θα αποτραπεί η επέκταση του πολέμου πέρα από τα σημερινά του όρια.

2. Μέση Ανατολή: Η κρίση με το Ιράν και οι διεθνείς διασυνδέσεις

Ένα δεύτερο πεδίο αυξημένης ανησυχίας είναι η Μέση Ανατολή, όπου η σύγκρουση με το Ιράν και οι επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων εντείνουν την αστάθεια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση των εξελίξεων με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τις αναφορές που εξετάζει ο Ράχμαν, η Ρωσία φέρεται να έχει συνδράμει το Ιράν στον εντοπισμό στόχων, ενώ η Ουκρανία έχει προσφέρει τεχνογνωσία σε χώρες του Κόλπου για την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Οι συγκεκριμένες αναφορές αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η στρατιωτική εμπειρία και οι τεχνολογικές δυνατότητες που αναπτύσσονται σε ένα πολεμικό μέτωπο μπορούν να αξιοποιηθούν σε μια άλλη περιοχή. Έτσι, συγκρούσεις που αρχικά φαίνονται ανεξάρτητες μεταξύ τους αποκτούν κοινά σημεία σύνδεσης.

Μια νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να εμπλέξει περισσότερες χώρες και να επιβαρύνει περαιτέρω τις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Ο κίνδυνος δεν αφορά, συνεπώς, μόνο την εξέλιξη της συγκεκριμένης κρίσης, αλλά και τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει σε άλλα ενεργά μέτωπα.

3. Ασία: Η Ταϊβάν στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ – Κίνας

Το τρίτο μέτωπο βρίσκεται στον Ειρηνικό, όπου η στρατιωτική ενίσχυση της Κίνας και η αυξανόμενη πίεση προς την Ταϊβάν αποτελούν βασικές πηγές ανησυχίας.

Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν τμήμα της κινεζικής επικράτειας, ενώ το νησί διαθέτει δική του κυβέρνηση και λειτουργεί στην πράξη ως αυτοδιοικούμενη οντότητα. Μια κινεζική στρατιωτική επιχείρηση με στόχο την κατάληψή του θα μπορούσε να προκαλέσει μία από τις σοβαρότερες διεθνείς κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι ΗΠΑ θα καλούνταν να αποφασίσουν πώς θα αντιδράσουν απέναντι σε μια ενδεχόμενη κινεζική επίθεση. Η απόφαση αυτή θα είχε καθοριστική σημασία για την πορεία της κρίσης, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση αντιπαράθεση μεταξύ των δύο ισχυρότερων στρατιωτικών και οικονομικών δυνάμεων του κόσμου.

Οι συνέπειες μιας τέτοιας σύγκρουσης δεν θα περιορίζονταν στην Ασία. Η εμπλοκή των ΗΠΑ και της Κίνας θα μπορούσε να επηρεάσει τη διεθνή ασφάλεια, την παγκόσμια οικονομία και τις ισορροπίες μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.