Ανώτατη Εκπαίδευση, Έρευνα & Καινοτομία: Ποιο είναι το νέο Υπουργείο που φέρνει η κυβέρνηση

Στην τελική ευθεία εισέρχεται ο σχεδιασμός για μια δομική κυβερνητική μεταρρύθμιση που αναμένεται να αλλάξει τον χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της επιστημονικής δραστηριότητας στη χώρα, με τη σύσταση του Υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας.

Η πρόταση, η οποία συγκεντρώνει για πρώτη φορά κάτω από την ίδια διοικητική στέγη τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα και τον εθνικό σχεδιασμό, αναμένεται να παραδοθεί άμεσα στον Πρωθυπουργό,, με τον συντονισμό του εγχειρήματος να αναλαμβάνει ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, με τη συμμετοχή του Υφυπουργού Παιδείας Νίκου Παπαϊωάννου, καθώς και πλήθους ακαδημαϊκών, ερευνητών και στελεχών της διοίκησης.

Τέλος στον κατακερματισμό αρμοδιοτήτων

Βασικός στόχος του νέου φορέα είναι η εξάλειψη της πολυδιάσπασης των αρμοδιοτήτων, ένα χρόνιο πρόβλημα που παρεμπόδιζε τον συντονισμένο στρατηγικό σχεδιασμό, καθώς με τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με την πλειονότητα των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου η έρευνα και η καινοτομία αντιμετωπίζονται ενιαία. 

Μάλιστα, η συγκεκριμένη πρόραση έχει γίνει ήδη αποδεκτή από το μεγαλύτερο μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας, με τον Πρύτανη του ΑΠΘ, Καθηγητής Κυριάκο Αναστασιάδη να χαρακτηρίζει τη μεταρρύθμιση ως κομβικής σημασίας, επισημαίνοντας ότι τα πανεπιστήμια αποτελούν τον κύριο πυλώνα παραγωγής νέας γνώσης στη χώρα.

Έρχονται δύο νέοι οργανισμοί

Σύμφωνα με τον σχετικό προγραμματισμό, το νέο Υπουργείο θα διαρθρώνεται σε δύο Γενικές Γραμματείες:

• Γενική Γραμματεία Ανώτατης Εκπαίδευσης: Με αντικείμενο τα πανεπιστημιακά ιδρύματα και την ακαδημαϊκή λειτουργία
• Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας: Με αρμοδιότητα τη χάραξη της εθνικής ερευνητικής πολιτικής και την εποπτεία των δημόσιων ερευνητικών κέντρων, τα οποία μεταφέρονται από το Υπουργείο Ανάπτυξης

Παράλληλα, προβλέπεται η ίδρυση δύο εξειδικευμένων φορέων που θα λειτουργούν ως επιχειρησιακοί βραχίονες:

• Εθνικός Οργανισμός Έρευνας, που θα διαχειρίζεται τα εθνικά ερευνητικά προγράμματα με στόχο τη διασφάλιση σταθερών και προβλέψιμων κύκλων χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται και η ενσωμάτωση του ΕΛΙΔΕΚ.
• Ελληνικός Οργανισμός Καινοτομίας, που θα συσταθεί με τη μορφή Ανώνυμης Εταιρείας (με τη συμμετοχή του Δημοσίου και του Υπερταμείου), ώστε να διαθέτει την απαραίτητη ευελιξία για τη διασύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με την αγορά, την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων και την ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων

Διεθνής αξιολόγηση και διασύνδεση με την οικονομία

Όπως αναφέρουν κυβερνητικά στελέχη, μεταξύ άλλων, το νέο Υπουργείο θα προβλέπει την αξιολόγηση των ερευνητικών προτάσεων κυρίως από διεθνείς επιστήμονες και ερευνητές της διασποράς μέσω ειδικού μητρώου, με σκοπό την ενίσχυση της αντικειμενικότητας.

Επιπλέον, η αξιολόγηση του παραγόμενου έργου διευρύνεται πέρα από τις δημοσιεύσεις, περιλαμβάνοντας δείκτες όπως η δημιουργία τεχνοβλαστών (spin-offs), οι πατέντες και η ουσιαστική μεταφορά τεχνολογίας στην παραγωγική οικονομία, καλύπτοντας έτσι ένα διαχρονικό κενό της ελληνικής επιστημονικής πραγματικότητας.