Ανεξέλεγκτα τα μέτωπα σε Γαλλία και Ισπανία: Ο πυροσωρειτομελανίας και οι 370.000 εκτοπισμένοι

Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης βρίσκεται η νοτιοδυτική Ευρώπη, καθώς καταστροφικές πυρκαγιές τεραστίων διαστάσεων σαρώνουν τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία, με τις πρωτοφανείς συνθήκες καύσωνα, την ξηρασία και τους σφοδρούς ανέμους να συνθέτουν ένα εφιαλτικό σκηνικό, αναγκάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.

Στη Γαλλία, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά κρίσιμη, με το πύρινο μέτωπο στη Ζιρόντ να έχει καταστρέψει περισσότερα από 420.000 στρέμματα δάσους, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές ή ολοσχερή καταστροφή σε τουλάχιστον 240 κατοικίες και αναγκάζοντας σε απομάκρυνση 220.000 κατοίκων από 23 κοινότητες. Μάλιστα, αν και οι φλόγες βρίσκονται μόλις 15 χιλιόμετρα από το Μπορντό, ο δήμαρχος Τομά Καζνάβ ξεκαθάρισε πως δεν υπάρχει προς το παρόν σχέδιο εκκένωσης της μητρόπολης των 850.000 κατοίκων.

Την ίδια ώρα ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, συγκάλεσε έκτακτη διυπουργική σύσκεψη διαχείρισης κρίσεων στο Υπουργείο Εσωτερικών, ενώ ο Υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιέζ, έκανε λόγο για μια «πολύ δυσμενή» και ανεξέλεγκτη κατάσταση. Η φωτιά έχει δημιουργήσει το σπάνιο και επικίνδυνο φαινόμενο του πυροσωρειτομελανία, δηλαδή των γιγαντιαίων σύννεφων φωτιάς που παράγουν δικούς τους ανέμους και κεραυνούς, καθιστώντας την πορεία της απρόβλεπτη. 

Μέχρι στιγμής, στο πεδίο επιχειρούν περισσότεροι από 2.500 πυροσβέστες, 1,500 στρατιώτες, 1.200 αστυνομικοί και 18 εναέρια μέσα -συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών Canadair, Dash και στρατιωτικών A400M-, με τουλάχιστον 84 πυροσβέστες να έχουν τραυματιστεί, ενώ δύο έχασαν τη ζωή τους τις προηγούμενες ημέρες. Παράλληλα, υλοποιούνται γιγαντιαία έργα δημιουργίας ζωνών πυρασφάλειας, με υλοτόμους και μηχανήματα να καρατομούν εκτάσεις πεύκων σε πλάτος 200 μέτρων. Για την ανακούφιση των πληγέντων, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες θα καλύψουν τα έξοδα στεγάσεων των εκτοπισμένων για έως και τρεις εβδομάδες, ενώ ανεστάλησαν όλες οι κατασκηνώσεις και οι θερινές δραστηριότητες στην περιοχή, ενώ διακόπηκαν κύριοι οδικοί άξονες και σιδηροδρομικές συνδέσεις.

Το φαινόμενο του «πυροσωρειτομελανία»

Επί της ουσίας ο πυροσωρειτομελανίας (PyroCb) είναι ένα γιγαντιαίο πύρινο καταιγιδοφόρο νέφος που δημιουργείται πάνω από ακραίες πηγές θερμότητας, έχοντας δημιουργηθεί από τα ανοδικά θερμά ρεύματα μιας πυρκαγιάς ή ενισχύονται από τις εκπομπές θερμών θερμικών θυλάκων βιομηχανικής καύσης.

Όταν η πηγή θερμότητας είναι εκρηκτική —όπως μια ανεξέλεγκτη δασική πυρκαγιά, μια ηφαιστειακή έκρηξη ή ακόμη και μια πυρηνική πυροδότηση— το νέφος αυτό προσλαμβάνει τη μέγιστη και πιο βίαιη μορφή του, αναπτυσσόμενο κατακόρυφα με τρόπο ανάλογο της μετάβασης από έναν απλό σωρείτη σε έναν ισχυρό σωρειτομελανία και διαπερνώντας την ανώτερη τροπόσφαιρα και εισχωρώντας ακόμα και στη χαμηλότερη στρατόσφαιρα.

Το φαινόμενο συνοδεύεται από:

• Έντονη κεραυνική δραστηριότητα: ξηρούς κεραυνούς που μπορούν να εκδηλώσουν νέες εστίες φωτιάς χιλιόμετρα μακριά
• Χαλαζοπτώσεις και ελαφρά, ως επί το πλείστον, βροχόπτωση - αν και σε σπάνιες περιπτώσεις η βροχή μπορεί να σβήσει την ίδια τη φωτιά που το δημιούργησε
• Θυελλώδεις ανέμους στα χαμηλά στρώματα και, σε ακραίες περιπτώσεις ανεμοστρόβιλους

Πολιτική αντιπαράθεση και οικονομικές επιπτώσεις

Η κρίση πυροδότησε πολιτική θύελλα στο Παρίσι, με την αντιπολίτευση να κατηγορεί την κυβέρνηση για ελλείψεις στον στόλο των πυροσβεστικών αεροσκαφών, αιτιάσεις που η κυβερνητική εκπρόσωπος, Μοντ Μπρεζόν, χαρακτηρίζοντάς τες ως «ψεύδη» και τονίζοντας ότι ο προϋπολογισμός της Πολιτικής Προστασίας σχεδόν διπλασιάστηκε από το 2017 και ότι η ακύρωση παραγγελιών οφειλόταν σε καθυστερήσεις των αλυσίδων παραγωγής.

Την ίδια ώρα, ο Υπουργός Οικονομικών, Ρολάν Λεσκέρ, έκανε λόγο για «οικονομικό κεραυνό», καθώς πάνω από 13.000 επιχειρήσεις στην περιοχή έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους.

«Μάχη με ένα τέρας» στην Ισπανία

Στο μεταξύ, στην Ισπανία, η κατάσταση είναι εξίσου δραματική, καθώς περισσότεροι από 75.000 άνθρωποι εκκένωσαν περιοχές γύρω από τη Μαδρίτη, την Άβιλα, το Τολέδο και τη Βαλένθια. Η επικεφαλής της Πολιτικής Προστασίας, Βιρχίνια Μπαρκόνες, δήλωσε πως η χώρα μάχεται με ένα «τέρας», αναφερόμενη σε μέτωπο με περίμετρο 280 χιλιομέτρων που έχει κάψει 770.000 στρέμματα.

Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, επισκεπτόμενος πληγείσες περιοχές, προειδοποίησε για «δύσκολες ώρες» και απηύθυνε έκκληση για εθνική συμφωνία αντιμετώπισης της κλιματικής έκτακτης ανάγκης. Παρά τη μικρή ύφεση της προέλασης των πυρκαγιών κοντά στη Μαδρίτη που επέτρεψε κάποιες σταδιακές επιστροφές κατοίκων, ένα νέο μέτωπο στη Βαλένθια προκάλεσε την απομάκρυνση άλλων 15.000 ανθρώπων, ενώ ένας πολίτης έχασε τη ζωή του.

Ανεξέλεγκτες πυρκαγιές 6ης γενιάς

Παράλληλα, πυρκαγιές εκδηλώθηκαν στη Νότια Ιταλία, όπου η Ακτοφυλακή απομάκρυνε δια θαλάσσης εκατοντάδες τουρίστες από παραλίες της Πούλια. Ειδικοί επιστήμονες, όπως ο Πορτογάλος ερευνητής Ντομίνγκος Ξαβιέρ Βιέγκας, προειδοποιούν ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον «πυρκαγιές 6ης γενιάς», εξηγώντας ότι πρόκειται για ακραία φαινόμενα που απελευθερώνουν τεράστια ποσά ενέργειας (άνω των 10 MW ανά μέτρο), δημιουργώντας δικούς τους ανέμους και καθιστώντας παντελώς αδύνατη την άμεση κατάσβεση από την γραμμή του μετώπου, ακόμη και με τη χρήση βαρέων εναέριων μέσων.

Με τον υδράργυρο να αναμένεται να αγγίξει ξανά τους 40°C τις επόμενες ημέρες, οι Αρχές της Γαλλίας και της Ισπανίας προετοιμάζονται για μια νέα, ακόμη πιο επικίνδυνη φάση της πύρινης λαίλαπας.

*Με πληροφορίες από: Le Monde, DW, BBC, France24, Libération