Η ιδέα ότι το ανθρώπινο σώμα αλλάζει στο διάστημα δεν είναι καινούργια. Απώλεια μυϊκής μάζας, οστική πυκνότητα, ισορροπία... Όμως μια νέα επιστημονική ανάλυση έρχεται να προσθέσει κάτι ακόμη πιο εντυπωσιακό στη λίστα. Τον ίδιο τον εγκέφαλο.
Ερευνητές που μελέτησαν αστροναύτες πριν και μετά από διαστημικές αποστολές διαπίστωσαν ότι το όργανο που καθορίζει τα πάντα στον άνθρωπο μετατοπίζεται μέσα στο κρανίο και αλλάζει ελαφρώς τη θέση και τη μορφή του. Μια μεταβολή που δεν φαίνεται με γυμνό μάτι, αλλά αποτυπώνεται καθαρά στις απεικονίσεις.
Πώς αλλάζει ο εγκέφαλος στο διάστημα
Οι επιστήμονες εξέτασαν δεκάδες αστροναύτες πριν και μετά τα ταξίδια τους στο διάστημα, αναλύοντας λεπτομερώς πολλές διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Το βασικό εύρημα ήταν ότι μετά την επιστροφή στη Γη, ο εγκέφαλος βρισκόταν σε ελαφρώς υψηλότερη θέση μέσα στο κρανίο και παρουσίαζε μετατόπιση προς τα πίσω και προς τα πάνω.
Η εξήγηση σχετίζεται με τη μικροβαρύτητα. Στο διάστημα, η απουσία βαρύτητας αλλάζει τη ροή των υγρών στο σώμα και επηρεάζει την πίεση που δέχονται τα εγκεφαλικά διαμερίσματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια προσωρινή «αναδιάταξη» της θέσης του εγκεφάλου, χωρίς όμως να σημαίνει απαραίτητα βλάβη.
Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι οι αλλαγές αυτές δεν φαίνεται να είναι μόνιμες. Σταδιακά, μέσα σε περίπου έξι μήνες από την επιστροφή στη Γη, ο εγκέφαλος επανέρχεται στη φυσιολογική του θέση. Σαν να προσαρμόζεται σε ένα ακραίο περιβάλλον και μετά να θυμάται ξανά τον δρόμο του πίσω.
Οι περιοχές που επηρεάζονται περισσότερο είναι εκείνες που σχετίζονται με την κίνηση και την ισορροπία. Λογικό, αν σκεφτεί κανείς ότι στο διάστημα οι αστροναύτες δεν περπατούν, δεν στέκονται όρθιοι, δεν βιώνουν τη βαρύτητα όπως εμείς. Ο εγκέφαλος, λοιπόν, αναπροσαρμόζεται σε μια νέα πραγματικότητα, όπου το «πάνω» και το «κάτω» χάνουν το νόημά τους.
Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού. Δεν εντοπίστηκαν άμεσοι κίνδυνοι για την υγεία των αστροναυτών και τα ευρήματα αξιοποιούνται κυρίως για να γίνουν οι μελλοντικές αποστολές πιο ασφαλείς. Όσο ο άνθρωπος κοιτάζει προς τη Σελήνη και τον Άρη, τέτοιες γνώσεις γίνονται κρίσιμες.
Και κάπου εδώ έρχεται η πιο ανθρώπινη σκέψη. Το σώμα μας είναι φτιαγμένο για τη Γη. Κάθε ταξίδι στο διάστημα είναι, στην ουσία, ένα πείραμα πάνω στα όριά του. Και ο εγκέφαλος, το πιο πολύπλοκο κομμάτι μας, δείχνει ότι μπορεί να προσαρμοστεί ακόμη και εκεί όπου η βαρύτητα παύει να υπάρχει.