«100 χρόνια ΠΑΟΚ»: Συμπεράσματα από την πρώτη συνεδρία: Το Ποδόσφαιρο στην Ευρώπη και τον Κόσμο
Διακεκριμένοι επιστήμονες και καθηγητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό κατέθεσαν τις απόψεις τους, κατά την διάρκεια της πρώτης ημέρας του συνεδρίου, που διοργανώνει ο ΠΑΟΚ και πραγματοποιείται στην Αίθουσα τελετών του Α.Π.Θ.
Αναλυτικά: Ο Matthew Taylor (Καθηγητής, Διευθυντής του International Centre for Sports History and Culture, De Montfort University, UK) με τίτλο εισήγησης «Beyond Borders and Boundaries: European Society and the Making of Modern Football» υπογραμμίζει στη μελέτη του πόσο γόνιμη και επωφελής μπορεί να αποδειχθεί η υπέρβαση του εθνικού πλαισίου κατά την εξέταση της ιστορίας του ποδοσφαίρου στην Ευρώπη. Η μετακίνηση ανθρώπων, ομάδων και ιδεών συχνά προηγούνταν της δημιουργίας διοικητικών δομών και εξακολουθούσε να πραγματοποιείται παράλληλα με τις επίσημες γραφειοκρατικές δομές του ποδοσφαίρου και, ορισμένες φορές, έξω από αυτές. Ωστόσο, «αυτό που πραγματικά ένωσε την Ευρώπη, ήταν το ποδόσφαιρο», σύμφωνα με τον ιστορικό Tony Judt. Η μελέτη επικεντρώνεται σε τρεις περιπτωσιολογικές μελέτες: πρώτον, στη διακρατική διάδοση του ποδοσφαίρου σε ολόκληρη την Ευρώπη από τα τέλη του 19ου αιώνα· δεύτερον, στη σύνδεση μεταξύ του άτυπου εξευρωπαϊσμού και των επίσημων διοικητικών δομών· και τρίτον, στις διακρατικές και πανευρωπαϊκές αλληλεπιδράσεις που χαρακτήρισαν το γυναικείο ποδόσφαιρο.
Ο Ramon Llopis Goig (Καθηγητής Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Βαλένθια) με τίτλο εισήγησης «Beyond the Pitch: Football and European Identity» με βάση το ερώτημα αν το ποδόσφαιρο συμβάλλει στη δημιουργία ευρωπαϊκής ταυτότητας και μέσω της κατηγοριοποίησης στις αναπτυγμένες και μη οικονομικά και ποδοσφαιρικά χώρες, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ειδικά για τις βαλκανικές χώρες, επομένως και για την Ελλάδα, τα στοιχεία δεν είναι ενθαρρυντικά. Ουσιαστικά τόνισε ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα οικοδομείται όχι μόνον με πολιτικές αποφάσεις, αλλά και με μια συναίνεση μεταξύ των ελίτ και των μη ελίτ χωρών.
Η εισήγηση των κ.κ. Στράτου Ν. Δορδανά (Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας, ΑΠΘ) και Βάϊου Καλογρηά (Ιστορικός) με τίτλο «Το Εθνικόν μας Ποδόσφαιρον εις την σημερινήν του κακοδαιμονίαν: Προτάσεις για τη βελτίωση του ποδοσφαίρου…από το μακρινό παρελθόν» προέβη σε κάποιες καίριες διαπιστώσεις αναφορικά με την κατάσταση του ποδοσφαίρου στην Ελλάδα, ξεκινώντας από τη βασική παραδοχή ότι ως κοινωνικό φαινόμενο και εθνική εκδήλωση έχει ποικίλα οφέλη και πως για να διορθωθούν τα κακώς κείμενα επιβάλλεται μια εκ των βάθρων μεταβολή των βάσεων του ποδοσφαίρου στην Ελλάδα. Οι προτάσεις βελτίωσης του ποδοσφαιρικού προϊόντος, κυρίως μέσω της καλλιέργειας του αθλητικού πνεύματος, περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, την οικονομική εξυγίανση του αθλήματος, την ενίσχυση περισσότερων συλλόγων για να καταστεί το πρωτάθλημα ανταγωνιστικότερο, τη θεραπεία των αιτιών της βίας στα γήπεδα, τη λειτουργία μιας αξιόπιστης ΕΠΟ. Είναι εντυπωσιακό δε, ότι οι εν λόγω προτάσεις περιλήφθηκαν σε μακροσκελή έκθεση με ημερομηνία τον Ιούνιο του 1940!
H δεύτερη συνεδρία αφορούσε: «Το ελληνικό και κυπριακό ποδόσφαιρο από το χθες στο σήμερα»
Ο Πέτρος Παπαπολυβίου (Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κύπρου με τίτλο εισήγησης {Οι κυπριακές ποδοσφαιρικές ομάδες στην Α’ Εθνική Κατηγορία 1967-1974: Πτυχές της αθλητικής «ενωτικής πολιτικής» της στρατιωτικής δικτατορίας} μίλησε για την πρωτοβουλία της δικτατορίας των συνταγματαρχών στον αθλητισμό, τη συμμετοχή της πρωταθλήτριας ομάδας του κυπριακού ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος στην Α΄ Εθνική Κατηγορία. Εξετάστηκαν οι θετικές και αρνητικές αντιδράσεις στην Κύπρο, ο ρόλος του Κωνσταντίνου Ασλανίδη, τότε γενικού γραμματέα αθλητισμού, ο οποίος φρόντισε και για τη μεταφορά του ΟΠΑΠ στη μεγαλόνησο και η πολιτική της κυπριακής κυβέρνησης και της Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ). Παράλληλα, καταγράφηκε σε συντομία η παρουσία των κυπριακών ομάδων στο ελληνικό πρωτάθλημα το 1967-1974, με έμφαση στις αναμετρήσεις με τις ομάδες της Θεσσαλονίκης και η πολιτική εκμετάλλευση της παρουσίας αυτής από την προπαγάνδα της δικτατορίας.
Οι Θανάσης Τσούμας (Δρ. Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο) και Μανώλης Χουμεριανός (Αναπληρωτής Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο) με τίτλο εισήγησης «Από τον ερασιτέχνη στον επαγγελματία: Ο συνδικαλισμός των ποδοσφαιριστών» μίλησαν για την μετάβαση από το καθεστώς του «ερασιτέχνη» σε εκείνο του «επαγγελματία ποδοσφαιριστή», μια διαδικασία που κορυφώθηκε με την ίδρυση του ΠΣΑΠ. Η συνδικαλιστική αυτή οργάνωση, εκτός από την προβολή και διεκδίκηση επαγγελματικών ζητημάτων, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην συγκρότηση της επαγγελματικής ταυτότητας, αλλά και τη διάδοση αρχών και κανόνων που θα έπρεπε να διέπουν την συμπεριφορά των μελών του εντός των αθλητικών χώρων. Ο χώρος των αθλητών-ποδοσφαιριστών και η αντίληψη που είχαν για το ρόλο τους αλλά και για τη λειτουργία του αθλήματος τους αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για την κατανόηση του σύγχρονου ποδοσφαίρου, την δημόσια εικόνα του ποδοσφαιριστή σε σχέση με αυτή του φίλαθλου ή του παράγοντα μιας ομάδας.
Η Γεωργία Μπακάλη (Μεταδιδακτορική ερευνήτρια, ΑΠΘ) ασχολήθηκε με το το ιστορικό αρχείο (1945-1965) του αθλητικού συλλόγου Δόξα Δράμας ως πηγή για τη μελέτη του ποδοσφαιρικού φαινομένου.
Αναφέρθηκε στο ότι μεγάλοι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι ή δεν διαθέτουν αρχείο, είτε είναι διασκορπισμένο και ότι μέσω του αρχείου της Δόξας Δράμας που βρήκε σε ενα υπόγειο, άντλησε στοιχεία εντυπωσιακά για τη σύνδεση της ομάδας με την κοινωνία της πόλης. Η Δόξα της χρυσής εποχής της, όπως είπε, ενσαρκώνει την ρομαντική θεώρηση του ποδοσφαίρου, την αγνή αγάπη που δεν συνυπήρχε με εποχές αθωότητας, αλλά αντίθετα με εποχές κατεστημένου.
Ο Χάρης Αλεξάνδρου (Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ) ασχολήθηκε με την εθνική δράση των ποδοσφαιρικών σωματείων της Κύπρου την περίοδο της ΕΟΚΑ (1955-1959) και τα βρετανικά αντίμετρα, αναλύοντας την εμπλοκή των ποδοσφαιρικών σωματείων της Κύπρου στον επαναστατικό ξεσηκωμό και το πόσο επηρεάστηκαν από τη σκληρή κατασταλτική πολιτική των Βρετανών. Παρουσιάστηκαν οι αγωνιστικές και εξωαγωνιστικές επιπτώσεις στα ποδοσφαιρικά σωματεία της Κύπρου σε μια προσπάθεια να απαντηθούν ερωτήματα όπως πώς και γιατί συγκεκριμένα σωματεία υπήρξαν προπύργια του αγώνα, ποια μέτρα έλαβαν οι Βρετανοί εναντίον τους και τι αποτέλεσμα είχαν τα πιο πάνω στην αγωνιστική τους δράση.
Πρέπει να αναφέρουμε πως το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, την 2η ημέρα του επιστημονικού συνεδρίου (09:00-20:00) θα υπάρξει πληθώρα εισηγήσεων σε έξι ενότητες: "Το ελληνικό ποδόσφαιρο στο σήμερα και το αύριο", "Ποδόσφαιρο, διεθνείς σχέσεις και αθλητική διπλωματία", "Ελληνικό ποδόσφαιρο και οπαδικές κοινότητες" (θα αναλυθεί σε δύο ενότητες) και τέλος "Η ιστορία του ΠΑΟΚ" (επίσης σε δύο ενότητες).
